Ευθεία βολή στην ανεξαρτησία της ομοσπονδιακής τράπεζας των ΗΠΑ (Fed) και ευρύτερα των ανεξάρτητων θεσμών της φιλελεύθερης δυτικής δημοκρατίας αποτελεί η πρωτοφανής απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να απολύσει προχθές αργά το βράδυ μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της. Είναι η πρώτη φορά στην 111ετή ιστορία της Fed που ένας πρόεδρος των ΗΠΑ απολύει διοικητή της κεντρικής τράπεζας, προσβάλλοντας έναν από τους βασικούς πυλώνες λειτουργίας της.
Η Λίζα Κουκ, περί της οποίας ο λόγος, είναι ένα από τα επτά μέλη του Δ.Σ. της Fed και από αυτή τη θέση συμμετέχει στη 12μελή επιτροπή που είναι υπεύθυνη για τον καθορισμό των επιτοκίων στις ΗΠΑ. Διορίστηκε από τον προκάτοχο του Τραμπ, Τζο Μπάιντεν, το 2022, και η θητεία της λήγει το 2038. Είναι η πρώτη Αφροαμερικανίδα γυναίκα που υπηρετεί σε αυτόν τον ρόλο. Με θητείες σε κορυφαία πανεπιστήμια των ΗΠΑ, όπως το Χάρβαρντ και το Στάνφορντ, η Κουκ είχε υπηρετήσει νωρίτερα στο συμβούλιο οικονομικών συμβούλων του Μπαράκ Ομπάμα.
Κατηγορήθηκε ωστόσο την προηγούμενη εβδομάδα από τον διορισμένο από τον Τραμπ επικεφαλής της Υπηρεσίας Χρηματοδότησης Στέγασης των ΗΠΑ, Μπιλ Πουλτ, για απάτη σε στεγαστικά δάνεια τα οποία είχε λάβει πριν ενταχθεί στη Fed. Η απόλυσή της από τον Τραμπ είναι ωστόσο αμφισβητήσιμη νομικά και πιθανότατα θα προκαλέσει δικαστική αντιδικία. Δεν είναι σαφές το αν ο Τραμπ έχει τη νόμιμη εξουσία για να απολύσει την Κουκ εξαιτίας των παραπάνω ισχυρισμών. Η Κουκ απέρριψε τις κατηγορίες που της προσάπτονται μηνύοντας μέσω του δικηγόρου ότι ο πρόεδρος δεν έχει κανέναν βάσιμο λόγο αλλά ούτε και δικαιοδοσία να την απολύσει. Ξεκαθάρισε δε ότι δεν θα παραιτηθεί.
Αξίζει να σημειωθεί ότι είναι η τρίτη φορά στη μόλις επτά μηνών θητεία της που η κυβέρνηση Τραμπ στοχοποιεί πολιτικό αντίπαλό της χρησιμοποιώντας την ομοσπονδιακή υπηρεσία στεγαστικών δανείων και τον Πουλτ. Νωρίτερα φέτος ανάλογοι ισχυρισμοί υπήρξαν από την εν λόγω υπηρεσία και για τη γενική εισαγγελέα της Νέας Υόρκης Λετίσια Τζέιμς, η οποία είχε ασκήσει την αγωγή κατά του Τραμπ για ψευδή δήλωση περιουσιακής κατάστασης προκειμένου εκείνος να λάβει τα δικά του ευνοϊκά τραπεζικά δάνεια όταν έχτιζε την αυτοκρατορία του στον τομέα των ακινήτων αλλά και τον γερουσιαστή των Δημοκρατικών Ανταμ Σιφ, ο οποίος διηύθυνε τη δίκη καθαίρεσης του Τραμπ στη Βουλή των Αντιπροσώπων το 2019.
Με την αποπομπή της Κουκ και την αντικατάσταση αυτής με έναν δικό του άνθρωπο ο Τραμπ στοχεύει στον έλεγχο του Δ.Σ. της κεντρικής τράπεζας και ειδικότερα των αποφάσεων που αφορούν τα επιτόκια. Ο Τραμπ κατηγόρησε τους προηγούμενους μήνες επανειλημμένα με χυδαίο τρόπο τον πρόεδρο της Fed, Τζερόμ Πάουελ, επειδή δεν ενέδιδε στις προτροπές του να μειώσει τα επιτόκια. Η κίνηση κατά της Κουκ έπεται της αποπομπής της επικεφαλής της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Εργασιακών Στατιστικών (BLS) Ερικας ΜακΕντάρφερ στις αρχές του μήνα μετά τη δημοσίευση στοιχείων για την απασχόληση που δεν άρεσαν στον Τραμπ.
Οι πρακτικές αυτές, όπως και άλλες ανάλογες σε άλλα πεδία διακυβέρνησης, δείχνουν μια ευρύτερη προσπάθεια του Τραμπ και των υπερσυντηρητικών δυνάμεων που τον στηρίζουν για την εγκαθίδρυση αυταρχικού κράτους στην υπερδύναμη.
Κορυφαία μέλη του Δημοκρατικού Κόμματος στο Κογκρέσο καταδίκασαν με οργή χθες την επιχείρηση απόλυσης της Κουκ. Η Ελίζαμπεθ Γουόρεν, γερουσιαστής της Μασαχουσέτης και υψηλόβαθμο μέλος της επιτροπής τραπεζικών, στεγαστικών και αστικών υποθέσεων της Γερουσίας, χαρακτήρισε το γεγονός «τελευταίο παράδειγμα ενός απελπισμένου προέδρου που αναζητά έναν αποδιοπομπαίο τράγο για να καλύψει την αποτυχία του να μειώσει το κόστος για τους Αμερικανούς». «Είναι μια αυταρχική κατάληψη εξουσίας που παραβιάζει κατάφωρα τον νόμο περί Ομοσπονδιακής Τράπεζας και πρέπει να ανατραπεί στο δικαστήριο», προσέθεσε.
Οικονομολόγοι και λοιποί ειδικοί καταδίκασαν επίσης την κίνηση, προειδοποιώντας ότι οι συνέπειες της απόπειρας απόλυσης της Κουκ θα μπορούσαν να φτάσουν στα πορτοφόλια των Αμερικανών.
Ο Ρόχιτ Τσόπρα, πρώην διευθυντής του Γραφείου Χρηματοοικονομικής Προστασίας Καταναλωτών υπό τον Τζο Μπάιντεν, κατηγόρησε τον Λευκό Οίκο ότι επιδιώκει να «μετατρέψει τις χρηματοπιστωτικές ρυθμιστικές αρχές από ανεξάρτητους επόπτες σε υπάκουους υπηρέτες που θα κάνουν ό,τι τους λένε».
«Καταστροφικοί θεσμοί με παράνομη συμπεριφορά και αξιολύπητες καταχρήσεις εξουσίας έχουν κόστος για τους Αμερικανούς», δήλωσε από την πλευρά της η Σκάντα Αμάρναθ, εκτελεστική διευθύντρια της Employ America και πρώην οικονομολόγος της Fed.
