Πρόκειται για ένα νέο παιδί με προϋπηρεσία στο σινεμά: για χρόνια εργαζόταν στο Κέντρο Κινηματογράφου (ΕΚΚ), στη Διεύθυνση Παραγωγής. Μετά τη μη ανανέωση της θητείας του προηγούμενου καλλιτεχνικού διευθυντή (σ.σ. που δεν έγινε «αθόρυβα», καθώς ο Γιάννης Σακαρίδης, με εν γένει επιτυχημένες πορείες ως επικεφαλής του θεσμού, έφυγε δίχως ουσιαστικά να καταλάβει κανείς το γιατί και είχε γράψει μία επιστολή όπου έκανε λόγο για ομοφοβικές πρακτικές και συντηρητικές κατευθύνσεις εκ μέρους της διοίκησης του φεστιβάλ, κάτι που δεν δέχτηκε η τελευταία), η διοίκηση αναγκάστηκε να προκηρύξει διαγωνισμό και τη θέση έχει πλέον ο Γιώργος Αγγελόπουλος.
Καθώς ο ίδιος ανέλαβε ουσιαστικά τον Μάρτιο, πριν από ελάχιστους μήνες δηλαδή, συνομιλήσαμε γενικότερα για το νέο όραμα και τις προκλήσεις, αλλά και ειδικότερα για πώς μπορεί ένα τόσο σημαντικό φεστιβάλ να δημιουργήσει μία νέα κοινωνικοπολιτική προοπτική, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και παγκοσμίως – καθώς έχει ήδη ανοίξει (στο εξωτερικό κυρίως) ο διάλογος για το πώς πρέπει να είναι πλέον τα φεστιβάλ, με την Ελλάδα να έχει μείνει πολύ πίσω σε αυτή τη διαδικασία και τα μεγάλα της φεστιβάλ να χάνουν τις νέες πρωτοπορίες και να γίνονται πιο… εμπορικά.
● Πώς βλέπετε τη σχέση της μικρού μήκους ταινίας με το σύγχρονο κινηματογραφικό οικοσύστημα – ως συμπλήρωμα, ως σχόλιο ή ως αντιπρόταση;
Με ελάχιστες εξαιρέσεις, η πορεία της μικρού μήκους ταινίας αρχίζει και τελειώνει στα φεστιβάλ. Για ν’ αλλάξει αυτό πρέπει η μικρού μήκους να καθιερωθεί ως αυτόνομο έργο τέχνης, να επιστρέψει στην κινηματογραφική αίθουσα και να είναι διαθέσιμη στο ευρύ κοινό. Θα επιδιώξουμε κινήσεις προς αυτήν την κατεύθυνση και γι’ αυτό φέτος στο φεστιβάλ διοργανώνουμε ένα πάνελ με εκπροσώπους από διαφορετικά κανάλια διανομής, κινηματογραφικές αίθουσες, streaming πλατφόρμες, μουσεία και ανεξάρτητες επιμελητικές ομάδες που θα συζητήσουν τις υπάρχουσες διόδους προβολής και θα διερευνηθούν συνέργειες για τη βιωσιμότητα των ταινιών μικρού μήκους στην Ελλάδα.
«Θεωρώ απαραίτητο να αντιστραφεί η λανθασμένη εντύπωση ότι η ενασχόληση με τον κινηματογράφο είναι ένα χόμπι. Πρέπει επιτέλους οι δημιουργοί να αντιμετωπίζονται ως επαγγελματίες και αυτό προϋποθέτει να αμείβονται για το έργο τους»
Θέλω να πω και κάτι ακόμα: ζούμε με τα social media οπότε η μικρή διάρκεια έχει επικρατήσει γύρω μας. Εμφανίζεται διαρκώς μπροστά μας με τα stories, το youtube, το βίντεο. Είναι κατά κάποιον τρόπο μία μικρού μήκους αφήγηση στη ζωή μας. Επομένως, η εποχή μας από μόνη της ευνοεί τη μικρή φόρμα. Πόσο μάλλον όταν μιλάμε για Τέχνη, όπως είναι οι μικρού μήκους ταινίες – που μην ξεχνάμε, έχουν ξαναγυρίσει σε αυτές και καταξιωμένοι σκηνοθέτες μεγάλου μήκους, όπως ο Λάνθιμος ή ο Γουές Αντερσον.
● Ποια είναι η αρχική σας προσέγγιση ως νέος καλλιτεχνικός διευθυντής του φεστιβάλ;
Προτεραιότητά μου είναι οι νέοι δημιουργοί και η διαφύλαξη, υπεράσπιση και προώθηση του έργου τους. Ταυτόχρονα όμως θέλω να προετοιμάσουμε τους αυριανούς επαγγελματίες για τις συνθήκες που θα συναντήσουν και να τους προσφέρουμε τα απαραίτητα εφόδια για να ανταποκριθούν σε αυτές. Σε μεγάλο βαθμό αυτό θα επιτευχθεί με την ενίσχυση των δράσεων που προσφέρουμε μέσω του Short Film Hub. Μας ενδιαφέρει η εξωστρέφεια και θα επιδιώξουμε συνέργειες με σημαντικά φεστιβάλ και θεσμούς του εξωτερικού.
«Το Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Δράμας είχε πάντα μια ξεχωριστή θέση στην καρδιά μου. Διατηρεί μια ατμόσφαιρα μοναδική, που σπάνια συναντάς πλέον»
Ωστόσο, δεν αγνοούμε την ελληνική πραγματικότητα, η οποία απέχει σημαντικά από τη διεθνή. Μέσα από τις δράσεις μας, λοιπόν, θα προσαρμόσουμε το περιεχόμενο στις ανάγκες των νέων κινηματογραφιστών εδώ, κάνοντας και παρεμβάσεις για ζητήματα, τα οποία αλλού θεωρούνται δεδομένα.
Στο ίδιο πνεύμα, θεωρώ απαραίτητο να αντιστραφεί η λανθασμένη εντύπωση ότι η ενασχόληση με τον κινηματογράφο είναι ένα χόμπι. Πρέπει επιτέλους οι δημιουργοί να αντιμετωπίζονται ως επαγγελματίες και αυτό προϋποθέτει να αμείβονται για το έργο τους. Κι επειδή πιστεύω ότι οι μεγάλες αλλαγές γίνονται με μικρά βήματα, έχουμε ήδη ξεκινήσει μια προσπάθεια διεκδίκησης καταβολής τέλους προβολής (screening fee) στους δημιουργούς για εξωφεστιβαλικές προβολές των ταινιών τους. Είναι σημαντικό, ειδικά για έναν νέο επαγγελματία, να αναγνωρίζεται και να εκτιμάται η δουλειά του.
● Τι νέες θεματικές/ρεύματα ή μορφές αφήγησης επιθυμείτε να εντάξετε στο πρόγραμμα; Και πώς αυτές θα τις συνδυάσετε με την κοινωνικοπολιτική ευθύνη του φεστιβάλ;
Ειδικά σε ένα φεστιβάλ μικρού μήκους, όπου οι ταινίες προέρχονται από νέους δημιουργούς, είναι ζητούμενο η πολυφωνία και η διαφορετικότητα σε αφηγήσεις, φόρμες και θεματικές. Ανανεώνουν και εξελίσσουν την τέχνη της μικρού μήκους, ενώ επιφυλάσσουν κάθε φορά κάτι «φρέσκο» για τους θεατές. Το Φεστιβάλ Δράμας, ως το κορυφαίο για το είδος του στην Ελλάδα, οφείλει να έχει σχέδιο για την ανάδειξη της μικρού μήκους ταινίας στη χώρα και μπορεί να δώσει κατευθύνσεις μέσω του προγράμματος και των δράσεων του. Σε συνεργασία με άλλους φορείς θα μπορούσε ακόμη και ν’ αναδείξει την παραγωγή ταινιών που εθνικά μπορεί να υποεκπροσωπούνται, όπως οι ταινίες είδους.
Για παράδειγμα επί της θητείας μου στη Διεύθυνση Ανάπτυξης και Παραγωγής του ΕΚΚ εγκαινιάσαμε μέσω νέου κανονισμού χρηματοδοτήσεων την πριμοδότηση ταινιών για παιδικό και νεανικό κοινό. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα αυτό το -σχεδόν ανύπαρκτο για την Ελλάδα- είδος να γνωρίσει άνθηση και να έχουμε φέτος στη Δράμα πολλές και καλές ταινίες για παιδιά και νέους. Οφείλουμε να προετοιμάσουμε τις επόμενες γενιές θεατών και να τις φέρουμε από νωρίς σε επαφή με το σινεμά, ειδικά όταν οι αριθμοί των εισιτηρίων στη χώρα είναι τόσο απογοητευτικοί.
● Πέρυσι είχε ανοίξει μία συζήτηση ως προς το αν πρέπει ή όχι να υπάρχουν ειδικά βραβεία Queer ταινιών, δίχως ειδικές ώρες προβολής και sections όπως γίνεται σε κάποια φεστιβάλ. Ποιος θεωρείτε πως είναι ο καλύτερος τρόπος να γίνει η αποδοχή και η συμπερίληψη της «διαφορετικότητας», όπως εσφαλμένα ονομάζουμε κάθε τι που δεν μοιάζει στους πολλούς;
Ο ίδιος διάλογος είχε ανοίξει και για το κατά πόσο πρέπει να υπάρχει βραβείο γυναίκας σκηνοθέτη, κάτι που πλέον έχει καταργηθεί. Φαντάζομαι για τον ίδιο λόγο γίνεται και αυτό που λέτε: όταν υποεκπροσωπούνται συγκεκριμένες ομάδες, ως «λύση» αναδεικνύεται το να δημιουργήσουμε ένα ξεχωριστό πλαίσιο «φωνής» σε αυτές τις ομάδες. Αυτό όμως δεν είναι παρά κάτι που μπορεί να βοηθήσει σε μία μεταβατική φάση της κοινωνίας περισσότερο και όχι ως ένα σταθερό φεστιβαλικό πλαίσιο. Αυτή τη μετάβαση τη θεωρώ απαραίτητη έως ότου φτάσουμε σε ένα ιδανικό σημείο που από μόνο του το ξεχωριστό αυτό βραβείο δεν θα έχει την ίδια βαρύτητα – όπως με τη γυναίκα σκηνοθέτη που λέγαμε, όπου πλέον έχουμε ευτυχώς πολλές γυναίκες σκηνοθέτιδες.
Κάτω από αυτό το σκεπτικό, ενδεχομένως, κάποια στιγμή, κάτι αντίστοιχο να γίνει και με το Queer Award, γιατί όντως όλο και περισσότερες φωνές μιλάνε για τέτοιου είδους θέματα και υπάρχει κάποια εκπροσώπηση, το οποίο είναι πάρα πολύ θετικό και ωραίο. Επομένως, εμπλουτίζει και τις θεματικές, εμπλουτίζει και τη μικρού μήκους, την ανανεώνει. Πέρα όμως από αυτό, θεωρώ εξαιρετικά σημαντικό να ακούγονται όσες περισσότερες φωνές και είναι σημαντικό να συμπεριλαμβάνονται όλες σε όλους τους θεσμούς, και τους φεστιβαλικούς. Ειδικά όταν είμαστε σε μια εποχή που ούτως ή άλλως η τεχνολογία διευκολύνει το έργο μας – το να δοθεί βήμα δηλαδή.
● Βιώνουμε πολύ ακραίες καταστάσεις σε Ελλάδα και διεθνώς: έως και να μην ψηφίζουν πια οι γυναίκες ακούστηκε προχθές από τον υπουργό Αμυνας των ΗΠΑ, έχουμε τα εγκλήματα στην Παλαιστίνη και την εγκληματική στάση της διεθνούς κοινότητας, την άνοδο του φασισμού και ταυτόχρονα τη νέα εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, την οποία δεν ξέρουμε να διαχειριστούμε αλλά ούτε και ποιοι τη διαχειρίζονται. Ποια η θέση ενός τέτοιου φεστιβάλ μέσα σε αυτή την πραγματικότητα;
Οντως είναι πολύ περίεργη η εποχή που ζούμε και ένα φεστιβάλ δεν μπορεί απλά να περιοριστεί στον ρόλο μιας πλατφόρμας προβολής. Πρέπει να είναι και ένας χώρος υπεράσπισης της καλλιτεχνικής ελευθερίας, ελευθερίας του λόγου και της Τέχνης, που ούτως ή άλλως είναι μια πράξη βαθιά πολιτική. Κατά συνέπεια, και το φεστιβάλ έχει -και πρέπει να έχει- μια πολιτική υπόσταση.
Ειδικά για τη Δράμα, είναι δυνατόν ένα φεστιβάλ μικρού μήκους που απευθύνεται σε νέες φωνές και νέους δημιουργούς να μην παίρνει θέση σε τέτοια ζητήματα όπως π.χ. η γενοκτονία; Πρακτικά μιλώντας, δεν μπορεί να σταματήσει τη γενοκτονία κανένα φεστιβάλ. Μπορεί, όμως, να προβάλλει ταινίες που θα προβληματίσουν και θα εκκινήσουν διαδικασίες μέσα μας, άρα και δράση. Εχουμε φέτος, για παράδειγμα, στο Διεθνές Διαγωνιστικό ένα πορτρέτο, ένα ντοκιμαντέρ για μια Παλαιστίνια που έχει μετακομίσει στο Βερολίνο και η οικογένειά της είναι πίσω ενώ συμβαίνουν όλα αυτά που συμβαίνουν.
Προσωπικά, ακόμα και αυτό το «λίγο» θεωρώ ότι είναι σημαντικό. Πρέπει να ακούγονται αυτές οι φωνές και να προβάλλονται αυτές οι ματιές, καθώς ίσως κάποιοι θεατές ευαισθητοποιηθούν περισσότερο, βιώσουν κάποια πράγματα που δεν γνωρίζουν, κατανοήσουν καλύτερα την πραγματικότητα μέσω της Τέχνης. Γιατί όντως αυτά που συμβαίνουν γύρω μας είναι τραγικά: συμβαίνει μία γενοκτονία που είναι απτή. Πρέπει να δοθεί το βήμα σε αυτές τις φωνές να ακουστούν. Το Φεστιβάλ της Δράμας θα είναι αυτό το βήμα.
● Γιατί είναι σημαντική για σας αυτή η νέα θέση και εν τέλει σας ευχαριστεί αυτό που καλείστε να κάνετε;
Και από την προηγούμενη θέση, αλλά και καθώς πριν από λίγους μήνες ολοκλήρωσα και τη δική μου μικρού μήκους, νιώθω ότι είμαι μέλος αυτής της κοινότητας των κινηματογραφιστών. Οπότε η ενασχόλησή μου με το θεσμικό κομμάτι, παρά τα ήδη υπάρχοντα ζητήματα και τα όσα αναμφιβόλως θα προκύψουν, μου δίνει τεράστια χαρά, γιατί νιώθω πως μπορώ να προσφέρω πιο άμεσα και ενεργά, φέροντας πάντα την ευθύνη αλλά και την ικανοποίηση όλων των παραπάνω. Αν δεν έχεις χαρά γι’ αυτό που κάνεις, αξίζει;
Από κει και πέρα, έχω επισκεφτεί πολλά φεστιβάλ κινηματογράφου, όμως της Δράμας είχε πάντα μια ξεχωριστή θέση στην καρδιά μου. Διατηρεί μια ατμόσφαιρα μοναδική, που σπάνια συναντάς πλέον. Οι περισσότεροι συμμετέχοντες βρίσκονται στο ξεκίνημα της δημιουργικής τους πορείας και είναι γεμάτοι αισιοδοξία, ενθουσιασμό και θετική ενέργεια.
Ταυτόχρονα, υπάρχει μια ειλικρινής αγάπη για τον κινηματογράφο και μια ευαλωτότητα από τους δημιουργούς που γίνεται αισθητή, ιδιαίτερα στα Q&A των σκηνοθετών που γίνονται τα πρωινά του φεστιβάλ. Εκεί, βλέπεις πόσο βαθιά έχουν επενδύσει στο έργο τους, πόσα έχουν στερηθεί, πόσο μετράει γι’ αυτούς αυτό που κάνουν και πόσο τους νοιάζει. Κάθε φορά που το συναντώ αυτό στη Δράμα συγκινούμαι και ερωτεύομαι ξανά το σινεμά. Τι περισσότερο να ζητήσεις από ένα φεστιβάλ;
Πληροφορίες: Το φετινό Φεστιβάλ Δράμας θα διεξαχθεί από τις 8 έως 14/9.
Ολο το πρόγραμμα εδώ: https://www.dramafilmfestival.gr/
.jpg)
