Στην προϊούσα αποσύνθεση της αθηναϊκής μουσικής ζωής έντονα αισθητή έχει γίνει πλέον η φθίνουσα προσφορά συναυλιών αφιερωμένων στην παλιά μουσική και ειδικά στο μπαρόκ. Το τι μπορεί να σημαίνει αυτό και σε τι οφείλεται είναι μια μεγάλη και δύσκολη συζήτηση. Σε κάθε περίπτωση οι μοναχικές νησίδες παρουσιάσεων τέτοιας μουσικής εξακολουθούν να είναι όλως ευπρόσδεκτες. Μια τέτοια ήταν και η συναυλία που έδωσε το «Ιβηρικό Τρίο» στις 25/9/2025, στον χώρο της Γερμανικής Εκκλησίας Αθηνών (1920/1930), ψηλά στην οδό Σίνα. Αυτή ήταν η πρώτη εκδήλωση του τετραμερούς κύκλου «Athens Baroque Festival» (25, 26, 27, 28/9) που διοργανώνεται υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση της Αναστασίας Μηλιώρη. Φέτος –το φεστιβάλ αυτό ξεκίνησε το 2017– τη διοργάνωση στήριξαν το ΥΠΠΟ και η Δημοκρατία της Πορτογαλίας σε συνεργασία με το Σουηδικό Ινστιτούτο Αθηνών.
Η συγκεκριμένη συναυλία έφερε τον τίτλο «Μουσική του 18ου αιώνα από τις Αυλές της Ιβηρικής» και περιλάμβανε δημιουργίες με προφανείς ιταλικές καταβολές, καθώς, όπως είναι γνωστό, στο πεδίο της αυλικής ενόργανης μουσικής της εποχής κυριαρχούσαν στην Ιβηρική Χερσόνησο –όπως και αλλού άλλωστε!– οι Ιταλοί ή ιταλικής καταγωγής συνθέτες. Τις συνθέσεις, σονάτες και τοκάτες για διάφορους συνδυασμούς οργάνων ερμήνευσαν προσαρμοσμένες για τα δικά τους όργανα oι Πορτογάλοι Αλεχάντρε Αντράντε (φλάουτο τραβέρσο) και Νταβίντ Κρουθ (μπαρόκ τσέλο) και ο Βραζιλιάνος Ιβάν Ολιβέιρα (θεόρβη, μπαρόκ κιθάρα). Η συναυλία περιλάμβανε έργα Σέισας (Πορτογάλος, José António Carlos de Seixas, 1704-1742), Βιβάλντι, Ντομένικο Σκαρλάτι και Μποκερίνι.
Οι τρεις μουσικοί έπαιξαν σε εναλλασσόμενους συνδυασμούς οργάνων αποδίδοντας τις μουσικές με τις αυτονόητες διακυμάνσεις διαθέσεων και ηχοχρωμάτων: νηφάλια, νωχελικά και χαλαρά στις συνθέσεις με φλάουτο των Βιβάλντι («Σονάτα για φλάουτο τραβέρσο, RV48») και Σέισας («Τοκάτα», «Σονάτα αρ.23»), αιχμηρά, με νεύρο και έμφαση στη φωτεινότητα του ήχου και την καθαρότητα άρθρωσης στον Μποκερίνι («Σονάτα για τσέλο, G.5»), ήρεμα και με ευγένεια στις σονάτες του Σκαρλάτι («Σονάτες Κ.91, κ81»). Ενδιαφέρουσες ήσαν οι επιγεύσεις ιβηρικής μουσικής με τη ζωηρή συμμετοχή της μπαρόκ κιθάρας στον Σέισας και στον Μποκερίνι. Η ακουστική της κατάμεστης αίθουσας με την αυστηρή, «Μπάουχαουζ» αρχιτεκτονική και τα σκυθρωπά θρησκευτικά βιτρό σε αισθητική «Νέας Πραγματικότητας» («Neue Sachlihkeit») υποστήριξε επαρκώς τον φυσικό ήχο των οργάνων.
Την τελευταία ημέρα της διοργάνωσης, 28/9/2025, παρουσιάστηκαν τραγούδια σε ποίηση του Γκέτε γραμμένα στο πέρασμα από τον 18ο στον 19ο αιώνα, από συνθέτες σύγχρονους, ενίοτε και γνωστούς στον Γκέτε: Τσέλτερ, Μπετόβεν, Μότσαρτ, Ράινχαρντ. Τα ερμήνευσαν η υψίφωνος Φανή Αντωνέλου και η φορτεπιανίστρια Σοφία Γκαντιλιάν, επαναλαμβάνοντας ζωντανά την πρόσφατη δισκογραφική τους συνεργασία με ίδιο ρεπερτόριο και ίδια θεματική ιδέα (Coviello Classics, 2024). Ηταν μια επιλογή τραγουδιών δομημένη με φιλέρευνο κριτήριο, που η Αντωνέλου είχε εφαρμόσει για πρώτη φορά στον εξαιρετικό δίσκο της με τίτλο «Affinities» (BIS 2019).
Αυτή τη φορά η Ελληνίδα υψίφωνος και η Ρωσίδα φορτεπιανίστρια επέλεξαν να παρουσιάσουν τραγούδια με ιστορική αισθητική. Μάλιστα αμφότερες πρόσφεραν εναλλάξ στο ακροατήριο σύντομες, ευσύνοπτα ενημερωτικές παρουσιάσεις για τα έργα, την αισθητική αλλά και τον ήχο τους. Εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ήταν η εμπειρία της συνήχησης φωνής και φορτεπιάνο: διαφορετικές ισορροπίες δυναμικής και ηχοχρωμάτων, διαφορετική διαλεκτική πιανίστριας και τραγουδίστριας.
Ομοίως εξαιρετικά ενδιαφέρον ήταν που ακούσαμε διαφορετικές μελοποιήσεις ίδιων ποιημάτων –π.χ. Τσέλτερ, Μπετόβεν– αλλά και ποιημάτων που έγιναν ευρέως γνωστά στις εμβληματικές μελοποιήσεις του Σούμπερτ που, όμως, δεν (!) άρεσαν καθόλου στον μουσικά συντηρητικό Γκέτε! Γνωστή για τη μουσικότητα και την τελειοθηρική ποιότητα των ερμηνειών της, η Αντωνέλου τραγούδησε με ασφαλή ορθοτονία και απόλυτο έλεγχο της φωνής της, χρωματίζοντας τις ερμηνείες της με συγκρατημένη, ταιριαστά στιλιζαρισμένη θεατρικότητα που, στη διακύμανσή της, ανέδειξε με μοναδική γλαφυρότητα τον χαρακτήρα και τις διαφορές συνθετών και τραγουδιών. Στο μέσον περίπου της συναυλίας η Σοφία Γκαντιλιάν ερμήνευσε μόνη στο φορτεπιάνο το «Μενουέτο» και την «Πολωνέζα» της Πολωνέζας πιανίστριας και συνθέτριας Μαρία Σιμανόφσκα (1789-1831) που είχε υπάρξει διάσημη στην εποχή της, εγείροντας τον θαυμασμό και τη συμπάθεια του Γκέτε. Μια βραδιά διπλά ενδιαφέρουσα και απολαυστική.
-320x213.jpg)
