Οσον αφορά τον Ιούνιο, η «ψυχρολουσία» ήρθε πρώτα με την ανακοίνωση της ΕΛΣΤΑΤ στις 7 Αυγούστου των στοιχείων για τις εμπορευματικές συναλλαγές της Ελλάδας, δηλαδή το ισοζύγιο αγαθών (εισαγωγές – εξαγωγές). Εκεί καταγράφηκε μια συγκλονιστική αύξηση του εμπορικού ελλείμματος κατά 33,2%! Αυτό ήταν το συνδυαστικό αποτέλεσμα της μεγάλης αύξησης στις εισαγωγές κατά 6,4% και της ακόμη μεγαλύτερης μείωσης στις εξαγωγές κατά 8,3%.
Η δεύτερη «ψυχρολουσία» ήρθε στις 21 Αυγούστου με την ανακοίνωση από την Τράπεζα της Ελλάδος (ΤτΕ) του συνολικού ισοζυγίου, δηλαδή του ισοζυγίου πληρωμών ή τρεχουσών συναλλαγών ξανά για τον μήνα Ιούνιο. Τα στοιχεία ήταν ξανά απογοητευτικά, καθώς πέραν του ήδη γνωστού πολύ υψηλού εμπορικού ελλείμματος καταγράφηκε και υψηλό έλλειμμα στον τομέα των υπηρεσιών, παρά τις καλές επιδόσεις του τουρισμού, έναντι μικρού πλεονάσματος τον Ιούνιο του 2024.
«Δωρεάν γεύμα»
Χθες το εβδομαδιαίο δελτίο της Eurobank «7 Ημέρες Οικονομία» ανέδειξε δύο άλλες, ευαίσθητες πτυχές του ζητήματος, που αφορούν το πώς καλύπτεται το υψηλό έλλειμμα στο ισοζύγιο πληρωμών: πρώτον, το ισοζύγιο καυσίμων (εισαγωγές μείον εξαγωγές καυσίμων). Δεύτερον, τις επενδύσεις χαρτοφυλακίου, δηλαδή την αγορά χρεογράφων (κρατικά και εταιρικά ομόλογα) και μετοχών από μη κατοίκους εσωτερικού. Το ερώτημα-πρόβλημα που θέτουν αυτοί οι δύο τρόποι κάλυψης του ελλείμματος του ισοζυγίου πληρωμών είναι κατά πόσο και έως πότε θα εξασφαλίζουν την κάλυψή του και τι θα συμβεί όταν πάψουν να την εξασφαλίζουν.
Η γνωστή νεοφιλελεύθερη «ατάκα», που θέλει να πει ότι όλα πληρώνονται αλλιώς δεν υπάρχουν, μπορεί επίσης διασταλτικά να ερμηνευτεί κι αλλιώς: στην οικονομία όλα έχουν τις συνέπειές τους και το τίμημά τους. Αυτό ισχύει αδιαμφισβήτητα για το υψηλό έλλειμμα στο ισοζύγιο: αυτό το έλλειμμα πρέπει αναγκαστικά να καλυφθεί, αλλιώς θα γίνει χρέος είτε του ιδιωτικού είτε του δημόσιου τομέα, συνήθως δε και των δύο.
Πώς λοιπόν καλύπτεται μέχρι σήμερα; Κυρίως με εισροές κεφαλαίων που τοποθετούνται σε επενδύσεις χαρτοφυλακίου, δηλαδή σε ομόλογα, μετοχές και άλλα χρηματοοικονομικά προϊόντα. Τι θα συμβεί όμως εάν η οικονομία περάσει ξανά -υπόθεση που κάθε άλλο παρά επιστημονικής φαντασίας είναι- από το stress test μιας διεθνούς οικονομικής αναταραχής που η πρώτη της συνέπεια θα είναι η απόσυρση των ξένων κεφαλαίων από τις επενδύσεις χαρτοφυλακίου σε χώρες της περιφέρειας του διεθνούς συστήματος;
Το ζήτημα με το ισοζύγιο καυσίμων γεννά προβληματισμό για άλλους λόγους. Τα καύσιμα αποτελούν σημαντικό ποσοστό των εξαγωγών. Τον Ιούνιο η συνολική αξία των εξαγωγών ήταν 3.943 εκατ. ευρώ, ενώ η αξία των εξαγωγών καυσίμων ήταν 857 εκατ. ευρώ (το 22%), κατέχοντας την πρώτη θέση στη λίστα των εξαγωγικών τομέων. Στην περίπτωση του stress test μιας διεθνούς οικονομικής αναταραχής μια οικονομία με πιο δυναμικό εξαγωγικό τομέα τις εξαγωγές καυσίμων πόσο ανθεκτική θα είναι; Επίσης το ισοζύγιο καυσίμων εξαρτάται από τις διεθνείς τιμές πετρελαίου, παράγοντα εντελώς ασταθή.
Εν ολίγοις το υψηλό εμπορικό έλλειμμα και το υψηλό έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών αποτελούν «βόμβα» στα θεμέλια της οικονομίας. Υπό «κανονικές» συνθήκες το τικ τακ δεν ακούγεται, αλλά σε μη «κανονικές» συνθήκες η έκρηξη πλησιάζει…
