Πληθαίνουν οι καταγεγραμμένες πολεοδομικές αυθαιρεσίες και ξεφυτρώνουν σαν μανιτάρια σε δεκάδες περιοχές της Αττικής εκτός κλίμακας πολυκατοικίες που εκμεταλλεύονται τις διατάξεις του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού για τα μπόνους ύψους σε «πράσινα» κτίρια, για τις οποίες έχει ανάψει «κόκκινο» η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας.
Και μπορεί η απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου να έβαλε προσωρινό φρένο στους εργολάβους, ωστόσο με πρόσφατη ρύθμισή του το υπουργείο Περιβάλλοντος επέλεξε να υπερασπιστεί κατασκευαστές και μεσίτες, φτάνοντας στο σημείο να ορίζει τρόπο παράκαμψης δικαστικών αποφάσεων που ακυρώνουν οικοδομικές άδειες και να παρεμβαίνει σε εκκρεμείς δίκες για τα κίνητρα του ΝΟΚ.
Οι δήμαρχοι
Τα κίνητρα αύξησης του ύψους των κτιρίων προβλέπονταν στον κανονισμό του 2012 προκειμένου οι ιδιοκτήτες να εφαρμόζουν μέτρα ενεργειακής αναβάθμισης και τα πρώτα χρόνια δεν προκάλεσαν αντιδράσεις λόγω της οικονομικής κρίσης που είχε παγώσει την οικοδομή. Μετά το 2019 η τότε ηγεσία του ΥΠΕΝ, στο όνομα της οικονομικής ανάπτυξης, έδωσε το σήμα για τη συνδυαστική χρήση των κινήτρων και μάλιστα με τρόπους που μπορεί κάποιες συγκεκριμένες κατασκευές να μη λογίζονται στον συντελεστή δόμησης.
Πριν από τις εκλογές του 2023 ξέσπασε κόντρα κυβέρνησης, Τεχνικού Επιμελητηρίου και εργολάβων, από τη μία πλευρά, και δημάρχων από την άλλη για το θέμα, καθώς καταργήθηκαν τα κίνητρα για συγκεκριμένες ακριβές περιοχές (Π. Ψυχικό, Φιλοθέη, Εκάλη) όπου είχαν αρχίσει να εμφανίζονται κτίρια ψηλότερα από τα διπλανά τους.
Ξεσηκώθηκαν στη συνέχεια δικαίως δεκάδες περιοχές, όπου έχουν εκτοξευτεί οι αξίες γης και υπάρχουν αδόμητα οικόπεδα, όπως στη Βάρη-Βούλα-Βουλιαγμένη, στον Αλιμο, στη Γλυφάδα στην παραλιακή ζώνη, στην Κηφισιά, στον Δήμο Παπάγου-Χολαργού, στην Αγία Παρασκευή και τα Βριλήσσια ενώ οι προσφυγές κατοίκων στον Αλιμο μαζί με την ΚΕΔΕ οδήγησαν στις αποφάσεις του ΣτΕ.
Σήμερα η «Εφ.Συν.» αναδεικνύει μια χαρακτηριστική υπόθεση στα Μελίσσια που δείχνει τα αποτελέσματα της κυβερνητικής πολιτικής εξυπηρέτησης των συμφερόντων εργολάβων και ορισμένων ιδιοκτητών σε βάρος του δημοσίου συμφέροντος. Μια υπόθεση από τις πολλές που έχουν φτάσει στα δικαστήρια.
Επτά όροφοι
Τα Μελίσσια αποτελούν περιοχή του Δήµου Πεντέλης, πέριξ του Πεντελικού Ορους, και ακριβώς για αυτόν τον λόγο ο κανονιστικός νοµοθέτης (Π.Δ. της 29ης Ιουλίου 1978 _ΦΕΚ 389Δ/01.08.1978) επέλεξε ήπια δόµηση, ορίζοντας µικρούς συντελεστές δόµησης και κάλυψης και µικρό ανώτατο επιτρεπόµενο ύψος, προκειµένου οι συµπαγείς και ψηλοί όγκοι των κτιρίων να µην εµποδίζουν τη διέλευση των ρευµάτων αέρα από το Πεντελικό Ορος προς τον αστικό ιστό, να διατηρείται η θέα προς το βουνό και να προστατεύεται η βλάστηση της περιοχής ως συνέχεια αυτού.
Ο µέγιστος επιτρεπόµενος αριθµός ορόφων στην περιοχή είναι τρεις, το ανώτατο επιτρεπόµενο ύψος έντεκα µέτρα και ο μέγιστος συντελεστής δόμησης 0,7. Και όμως με την επίκληση των ευνοϊκών διατάξεων του ΝΟΚ τον Φεβρουάριο του 2024 εγκρίθηκε (μόνο με την υπογραφή ενός ιδιώτη μηχανικού) η ανέγερση πενταώροφης οικοδοµής µε πιλοτή, στέγη, περίφραξη, υπόγειες και υπαίθριες θέσεις στάθµευσης, επί της οδού Σαρανταπόρου αρ. 19-21.
Με µεγάλη έκπληξη οι κάτοικοι της περιοχής διαπίστωσαν ότι, κατά παράβαση του προεδρικού διατάγματος, στην άδεια αναφερόταν πως η υπό ανέγερση οικοδοµή θα έχει εν τέλει επτά ορόφους (έξι και το ισόγειο) και το μέγιστο ύψος θα φτάσει τα 21 μέτρα ενώ σε όλα τα Μελίσσια υπάρχουν μέχρι τριώροφα.
Σημειώνεται ότι η παρούσα οικοδοµική άδεια εκδόθηκε στις 14 Φεβρουαρίου του 2024, πλην όµως, όπως αναφέρουν πληροφορίες της «Εφ.Συν.» και αποδεικνύεται από πλήθος φωτογραφιών στο Google Earth, η έναρξη εργασιών εκσκαφής έγινε µόλις στις 22 Μαΐου του 2025, η δε οικοδομική άδεια τοποθετήθηκε έξω από τον χώρο του ακινήτου μετά τις 2 Ιουνίου του 2025.
Η καταγγελία
Με άλλα λόγια, οι εργασίες ανέγερσης είχαν ξεκινήσει χωρίς να έχει αναρτηθεί σε εµφανές σηµείο του κτιρίου η σχετική άδεια. Η χρονική στιγμή έναρξης των εργασιών και ο τρόπος γνωστοποίησης αυτής είναι το επίμαχο σημείο για δεκάδες ανάλογες υποθέσεις, μετά την απόφαση του ΣτΕ.
Και αυτό γιατί το Συµβούλιο της Επικρατείας στην 146/2024 απόφαση της Ολοµέλειάς του, που έβγαλε αντισυνταγματικές τις διατάξεις για τα μπόνους στα ύψη των οικοδομών, αναφέρει ότι τα αποτελέσµατα της αντισυνταγµατικότητας δεν καταλαµβάνουν τις οικοδοµικές άδειες, των οποίων η υλοποίηση έχει αποδεδειγµένα αρχίσει έως και τις 11 Δεκεμβρίου 2024 («Το ΣτΕ νερώνει… το κρασί της αντισυνταγματικότητας του ΝΟΚ», 26/1/2025, «Εφ.Συν.»). Αυτή η σολομώντειος απόφαση του ΣτΕ προκάλεσε προφανή προβλήματα ως προς το πώς αποδεικνύεται πότε ακριβώς ξεκινά μια οικοδομή.
Οι γείτονες στα Μελίσσια πάντως συσπειρώθηκαν και κατήγγειλαν την οικοδομική άδεια τόσο στην Αστυνομία όσο και στην αρμόδια Πολεοδομία Αγίας Παρασκευής (υπ’ αρ. πρωτ. 3688/ 30-05-25) ώστε να εκδοθεί πράξη διακοπής εργασιών. Ωστόσο η ΥΔΟΜ Αγίας Παρασκευής επί δύο μήνες δεν απαντούσε γραπτώς στην ως άνω καταγγελία ενώ σύμφωνα με πληροφορίες της «Εφ.Συν.» δεν έχει προβεί σε αυτοψία.
Σε αυτό το σημείο οφείλουμε να θυμίσουμε πως στην παρουσίαση της τροπολογίας ενώπιον της Βουλής (που υποτίθεται θα έβαζε φρένο στα μπόνους), ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Ν. Ταγαράς σημείωνε ότι πλέον όποιος κάνει χρήση των μπόνους θα ελέγχεται από τους ανεξάρτητους ελεγκτές δόμησης σε τέσσερις φάσεις: στη θεμελίωση του κτιρίου, την ολοκλήρωση του σκελετού, την ολοκλήρωση του κτιρίου και στη συνέχεια κάθε 5 χρόνια.
Στην περίπτωση της οικοδομής στην οδό Σαρανταπόρου, όπου οι εργασίες συνεχίζονται κανονικά μέχρι σήμερα, αυτό δεν πραγματοποιήθηκε. Ως αποτέλεσμα 14 κάτοικοι των Μελισσίων, έχοντας έννομο συμφέρον, προσέφυγαν εμπρόθεσμα με αίτηση αναστολής ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών ζητώντας την ακύρωση της άδειας για μια σειρά από λόγους, υπογραμμίζοντας ότι η «εκτέλεση των προσβαλλοµένων θα επιφέρει άµεσα την αλλοίωση του φυσικού και οικιστικού περιβάλλοντος της περιοχής, και ιδίως της φυσιογνωµίας και του χαρακτήρα, µε συνέπεια την καταφανή υποβάθµιση του περιβάλλοντος και των συνθηκών διαβίωσής µας».
Η υπόθεση οδηγήθηκε στο ακροατήριο ενώ στο πλευρό των κατοίκων βρέθηκε στο δικαστήριο και η δήμαρχος Πεντέλης, Νατάσσα Κοσμοπούλου. Η απόφαση αναμένεται το προσεχές διάστημα και είναι κρίσιμη για το αν θα αλλάξουν από την πίσω πόρτα τα επιτρεπόμενα ύψη σε όλη την Πεντέλη.
Χωρίς μελέτες
Σημειώνεται ότι θέση στο ευρύτερο θέμα, ενάντια στο Τεχνικό Επιμελητήριο και στη σύμπραξη κυβέρνησης-εργολάβων, έχει πάρει και η ομότιμη καθηγήτρια της Σχολής Αρχιτεκτόνων του ΕΜΠ και πρόεδρος του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής Κληρονομιάς, Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, Ελένη Μαΐστρου, χαρακτηρίζοντας λάθος την αύξηση του ύψους των κτιρίων χωρίς σχεδιασμό και πολεοδομικές μελέτες, προσθέτοντας ότι τα παλαιότερα κτίρια θα έπρεπε να χρηματοδοτούνται για την ενεργειακή τους αναβάθμιση, αντί να κατεδαφίζονται για να χτιστούν «φιλικότερες» στο περιβάλλον οικοδομές.
Μετά την απόφαση του ΣτΕ, η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού σε ανακοίνωσή της υπογράμμιζε ότι «είναι τραγικό για το περιβάλλον των πόλεών μας να πριμοδοτείται η κατεδάφιση παλιών κτιρίων με αύξηση συντελεστή κατά 25% και κατά συνέπεια να κατεδαφίζονται κτίρια που θα έπρεπε να κηρυχθούν διατηρητέα ή να αποχαρακτηρίζονται διατηρητέα, ενώ ταυτόχρονα να κόβονται εκατοντάδες ψηλά δέντρα. Είναι παράλογο, με το πρόσχημα της ενεργειακής αναβάθμισης, να κτίζονται ψηλότερα κτίρια, που στην πράξη υποβαθμίζουν το άμεσο περιβάλλον τους από άποψη αερισμού, ηλιασμού και εγκλωβισμού της ρύπανσης σε χαμηλότερα επίπεδα».
