Τέταρτη καταδίκη της Ελλάδας για παραβίαση δικαιωμάτων μειονοτήτων

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ) καταδίκασε την Ελλάδα για παραβίαση του άρθρου 11 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης που κατοχυρώνει την ελευθερία του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι. Η απόφαση αφορά την υπόθεση Sağır και άλλοι κατά Ελλάδας (αρ. προσφ. 34724/18) και ανακοινώθηκε στις 24 Ιουνίου 2025.

Σύμφωνα με το Δικαστήριο, η άρνηση των ελληνικών αρχών να καταχωρίσουν τον «Πολιτιστικό Σύλλογο Τούρκων Γυναικών Νομού Ξάνθης» συνιστά παραβίαση των θεμελιωδών δικαιωμάτων των προσφευγουσών, καθώς ελλείπει επαρκής αιτιολόγηση για περιορισμό της ελευθερίας τους να ιδρύσουν ένωση βάσει της εθνοπολιτισμικής τους ταυτότητας.

Η υπόθεση αφορά επτά γυναίκες οι οποίες το 2010 υπέβαλαν αίτηση για την επίσημη αναγνώριση του συλλόγου τους στο Πρωτοδικείο Ξάνθης. Το Πρωτοδικείο απέρριψε το αίτημα, κρίνοντας ότι η χρήση του όρου «Τούρκων» στον τίτλο ενδέχεται να προκαλέσει σύγχυση ως προς την εθνοτική ταυτότητα των μελών και να δημιουργήσει εντύπωση ύπαρξης εθνικής τουρκικής μειονότητας, πέραν της θρησκευτικής μουσουλμανικής μειονότητας που αναγνωρίζεται στη Θράκη. Οι εφέσεις στο Εφετείο Θράκης (2014) και στον Αρειο Πάγο (2017) απορρίφθηκαν με ανάλογη επιχειρηματολογία.

Το ΕΔΑΔ, ωστόσο, έκρινε ότι η επίμαχη άρνηση δεν συνοδευόταν από τεκμηριωμένη επίκληση κινδύνου για τη δημόσια τάξη. Επιπλέον, επισήμανε ότι η ύπαρξη πολιτιστικών συλλόγων που αναφέρονται σε εθνοτική ταυτότητα, ακόμη και αν αυτή δεν αναγνωρίζεται επισήμως από το κράτος, δεν συνιστά από μόνη της απειλή για τη δημοκρατική κοινωνία, ενώ αντίθετα ο πλουραλισμός και η ανοχή αποτελούν θεμελιώδεις αρχές της.

Την απόφαση σχολίασε με δήλωσή του και ο εκπρόσωπος Τύπου του υπουργείου Εξωτερικών της Τουρκίας, σημειώνοντας πως «η απόφαση αυτή κατέδειξε για ακόμη μία φορά με σαφήνεια ότι η τουρκική μειονότητα της Δυτικής Θράκης εμποδίζεται από την άσκηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών της».

Σημειώνεται πως η απόφαση ελήφθη ομόφωνα από το επταμελές τμήμα του Δικαστηρίου, στο οποίο συμμετείχε και ο Ελληνας δικαστής, καθηγητής Βασίλης Χατζόπουλος. Το ΕΔΑΔ επιδίκασε αποζημίωση 3.000 ευρώ για ηθική βλάβη σε κάθε μία από τις επτά προσφεύγουσες, καθώς και το ποσό των 4.677,80 ευρώ για δικαστικά έξοδα. Παράλληλα, το Δικαστήριο του Στρασβούργου επισήμανε στην Ελλάδα την υποχρέωσή της να διασφαλίζει την πλήρη και έγκαιρη συμμόρφωση με τις δικαστικές αποφάσεις.

Η παρούσα απόφαση είναι η τέταρτη κατά σειρά καταδικαστική για την Ελλάδα σε παρόμοιες υποθέσεις, γεγονός που εγείρει ερωτήματα για τη στάση των ελληνικών αρχών απέναντι στα δικαιώματα μειονοτήτων, όπως αυτά προστατεύονται στο ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο. Οι προσφεύγουσες διατηρούν το δικαίωμα να ζητήσουν την επανεξέταση της αίτησής τους για καταχώριση του συλλόγου στο μέλλον.