Μια πραγματικά εξαιρετική συναυλία παρακολουθήσαμε στις 6/7/2025 στο Ηρώδειο, στο πλαίσιο του φετινού Φεστιβάλ Αθηνών. Τη Φιλαρμονική (Ορχήστρα) του Μονάχου, μία από τις τέσσερις ενεργές που διαθέτει η ζάπλουτη πρωτεύουσα της Βαυαρίας, διηύθυνε ο Αυστροκολομβιανός αρχιμουσικός Αντρές Ορόσκο-Εστράδα (Andrés Orozco-Estrada). Σολίστ ήταν η Αμερικανίδα βιολίστρια Χίλαρι Χαν.
Η μοναδικά υψηλή ποιότητα του ακροάματος ήρθε να μας θυμίσει πόσο διαφορετικά μπορεί να ηχήσουν χιλιοακουσμένα έργα του βασικού ρεπερτορίου όταν κατά την εκτέλεση του μουσικού κειμένου η ερμηνεία δεν σκιάζεται από κανένα απολύτως κριτήριο συμβιβασμού ως προς το γενικό επίπεδο και το βάθος επεξεργασίας της λεπτομέρειας. Με απλά λόγια ακούσαμε εκτελέσεις που θα χαρακτηρίζαμε ιδανικές ως προς την εγρήγορση, τη διαφάνεια, την ακρίβεια και την αφειδώλευτη έμφαση στην τελειοθηρική απόδοση κάθε λεπτομέρειας.
Παίζοντας κάτω από την Ακρόπολη -σηκώνοντας το βλέμμα αντίκριζαν τη γωνία του φωτισμένου Παρθενώνα- οι μουσικοί του βαυαρέζικου συνόλου έδωσαν τον καλύτερο εαυτό τους και αυτό έγινε αντιληπτό από το ακροατήριο. Αμφότερα τα έργα της βραδιάς, το «Κοντσέρτο για βιολί» του Μπραμς και η «Συμφωνία αρ.9, του Νέου Κόσμου» του Ντβόρζακ, είναι αριστουργήματα του ώριμου Ρομαντισμού, η μεστή, πυκνή, γενναιόδωρα καλοδομημένη, ευφάνταστα περιπετειώδης συμφωνική γραφή των οποίων συνιστά μείζον στοιχείο της ουσίας, της σημασίας και της αξίας τους. Το αριστοτεχνικό παίξιμο της ορχήστρας φώτισε αβίαστα τη δράση στο εσωτερικό του συμφωνικού ήχου, προσθέτοντας -για όσους είχαν την εμπειρία να το συλλάβουν- βάθος στη διανοητική και συναισθηματική απόλαυση της ακρόασης.
Γνωστή στους φίλους της κλασικής μουσικής από παλαιότερες εμφανίσεις και, κυρίως, από την πλούσια δισκογραφία της, η 45χρονη σήμερα Χίλαρι Χαν πρόσφερε με περισσή αυτοπεποίθηση και άνεση μια θαυμαστά στρωτή, καλοπλασμένη ερμηνεία, που, όμως, ουδέποτε εξέπιπτε σε ρουτινιάρικη ή απονευρωμένη. Στο παίξιμό της έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην τονική ακρίβεια, το αβίαστο ξετύλιγμα της μουσικής αφήγησης, το ακριβές φινίρισμα της φραστικής, το ελεγχόμενο βιμπράτο και το σφρίγος της μελωδικής γραμμής.
Παρ’ ότι ενίοτε ο αρχιμουσικός επέλεγε αισθητά κατεβασμένες ταχύτητες, η διαλεκτική της σολίστ με την ορχήστρα, είτε φιλική με βάση τη μελωδία είτε συγκρουσιακή (που με τέχνη και εμμονή χτίζει και σκηνοθετεί ο Μπραμς), πρόβαλλε πάντα ακριβής, δίχως βιασύνη, αψεγάδιαστα φινιρισμένη. Εντυπωσιακής πυκνότητας και έντασης ήταν το μέρος ελεύθερης δεξιοτεχνίας του εναρκτήριου Allegro non troppo, θαυμαστά ισορροπημένο το στοχαστικό ξετύλιγμα της μακράς μελωδικής γραμμής στο λυρικό Adagio. Στο καταληκτικό Allegro giocoso οι διάλογοι σολίστ και ορχήστρας προσέλαβαν έντονα νευρώδη, παιγνιώδη χαρακτήρα, τονίζοντας το μετ’ εμφάσεως ρυθμικά ελαστικό στοιχείο της φραστικής. Καθαρόαιμα κλασική σολίστ η Χαν πρόσφερε εκτός προγράμματος -τι άλλο;- ένα απόσπασμα σύνθεσης για σόλο βιολί του Μπαχ.
Στο δεύτερο μισό της βραδιάς τη δημοφιλή «Συμφωνία του Νέου Κόσμου» διεύθυνε ο Ορόσκο-Εστράδα με συγκρατημένο πάθος και, κυρίως, δίχως να επιχειρήσει περιττές, εκτός θέματος διαφοροποιήσεις. Μοναδική (ας την πούμε) μανιερίστικη κίνηση ήταν η απότομη επιβράδυνση του συμφωνικού ειρμού στη ροή της δράσης όταν αίφνης αναδύονταν εδάφια εσωτερικού λυρικού αναστοχασμού. Κατά τα άλλα, ο 47χρονος Λατινοαμερικανός αρχιμουσικός αρκέστηκε να αναδείξει με ειλικρίνεια και φροντίδα τις πλούσιες χάρες του έργου που συνέθεσε ο πολύς Τσέχος Ντβόρζακ ως πρότυπο αυτού που ο ίδιος θεωρούσε ότι θα έπρεπε -ή θα μπορούσε- να είναι μια καθαρόαιμα αμερικανικής κοπής Συμφωνία.
Το ακρόαμα διέθετε όλες τις ποιότητες: το γενναίο πνεύμα του ρομαντισμού, τη φιλοξενία των «εξωτικών» εγχώριων ακουσμάτων, αλλά και -αναπόφευκτα- τη βαθιά νοσταλγία της μακρινής πατρίδας του δημιουργού. Αναμενόμενα, εξαιρετικές ήσαν οι συνεισφορές όλων των χάλκινων και ξύλινων πνευστών της ορχήστρας και, φυσικά, του μοναδικής πειθαρχίας και συντονισμού σώματος των εγχόρδων. Ειδικά στον χειρισμό της δυναμικής των τελευταίων, ο αρχιμουσικός θαυματούργησε διαπλάθοντας παραγράφους ονειρικής ελαφράδας και διαφάνειας. Εκτός προγράμματος πρόσφερε ο αρχιμουσικός τον δημοφιλή «Ουγγρικό χορό αρ.5» του Μπραμς… διευθύνοντας με περισσό χιούμορ το συνοδευτικό ρυθμικό χειροκρότημα από το ενθουσιώδες πολυεθνικό ακροατήριο!
