«Πρώτα η Πολωνία». Το σύνθημα αυτό, φανερά εμπνευσμένο από το «Πρώτα η Αμερική» του Τραμπ, ακούστηκε πολύ κατά την προεκλογική εκστρατεία για την εκλογή νέου προέδρου στην Πολωνία. Το επαναλάμβανε διαρκώς ο υπερσυντηρητικός Κάρολ Ναβρότσκι, υποψήφιος με το αντιπολιτευόμενο κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS). Και όπως φαίνεται συνάντησε πολλά ευήκοα ώτα, καθώς ο 42χρονος υποψήφιος, ο οποίος δεν είχε κανένα πολιτικό αξίωμα στο παρελθόν, κατόρθωσε αρχικά να περάσει στον δεύτερο γύρο, αλλά και να νικήσει τον κεντρώο αντίπαλό του, τον δήμαρχο της Βαρσοβίας, Ράφαλ Τρασκόφσκι, έστω και με οριακότατη διαφορά: 50,9% έναντι 49,1%.
Ποιος είναι όμως αυτός ο «κομήτης» στην πολιτική, θαυμαστής του Ντόναλντ Τραμπ, με το θολό παρελθόν; Ο Ναβρότσκι, ιστορικός και επικεφαλής του Ινστιτούτου Εθνικής Μνήμης, παντρεμένος με δημόσια υπάλληλο και πατέρας τριών παιδιών, εμφανίστηκε στο προσκήνιο ως ένθερμος πατριώτης που βάζει πάνω απ’ όλα το εθνικό συμφέρον της Πολωνίας και είναι υπέρμαχος των παραδοσιακών αξιών.
Εχει παράλληλα ένα μάλλον βαρύ προσωπικό παρελθόν. Διάφορα δημοσιεύματα τον ήθελαν στα νιάτα του να ήταν μπλεγμένος με τον υπόκοσμο σε κυκλώματα πορνείας και προστασίας σε νυχτερινά κέντρα. Κατηγορήθηκε ότι το 2009 συμμετείχε σε επεισόδια στο γήπεδο ανάμεσα σε χούλιγκαν αντίπαλων ομάδων, πράγμα που δεν έχει αρνηθεί. Αργότερα φέρεται να «έφαγε» το διαμέρισμα ενός συνταξιούχου με την υπόσχεση ότι θα τον φροντίζει, αλλά τελικά τον έστειλε σε γηροκομείο. Οταν η ιστορία έγινε γνωστή, μεταβίβασε το διαμέρισμα σε φιλανθρωπικό ίδρυμα. Ολα αυτά όμως δεν πτόησαν τους ψηφοφόρους του. Εστω κι αν το αποτέλεσμα φανερώνει μια Πολωνία χωρισμένη κυριολεκτικά στα δύο.
Η νίκη του Ναβρότσκι επιβεβαίωσε την τάση ανόδου της Ακροδεξιάς ανά την Ευρώπη μετά το διάλειμμα που αποτέλεσε η εκλογή του κεντρώου προέδρου, Νικούσορ Νταν, στη Ρουμανία, προκάλεσε προβληματισμό σε Ε.Ε. και ΝΑΤΟ, παρά τις τυπικές ευχές και έκφραση προθέσεων για «γόνιμη συνεργασία», ενώ χαροποίησε τους ομοϊδεάτες του. Οι πρωθυπουργοί της Ουγγαρίας, Βίκτορ Ορμπαν, και της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι, έσπευσαν να τον συγχαρούν, με τη δεύτερη μάλιστα να κάνει λόγο για «κοινές αξίες». Πολύ ικανοποιημένος θα πρέπει να νιώθει και ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος είχε στηρίξει ανοιχτά τον Ναβρότσκι και ελπίζει σε στενότερη συνεργασία με μια χώρα της Ανατολικής Ευρώπης στην οποία είναι σταθμευμένοι 10.000 Αμερικανοί στρατιώτες.
Δύσκολη συγκατοίκηση
Για όλους αυτούς τους λόγους οι Ευρωπαίοι φοβούνται ότι η συνεργασία με την Πολωνία στο εξής δεν θα είναι καθόλου εύκολη και μπορεί να υπάρξει επιστροφή στην περίοδο που κυβερνούσε το PiS (2015-2023). Από τις παρεμβάσεις στη λειτουργία της Δικαιοσύνης μέχρι το προσφυγικό και εσχάτως το ουκρανικό. Ο νεοεκλεγείς πρόεδρος, ο οποίος θα αναλάβει τα καθήκοντά του στις 6 Αυγούστου, ναι μεν τάσσεται υπέρ της συνέχισης της στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία, όχι όμως και υπέρ της ένταξής της σε Ε.Ε. και ΝΑΤΟ. Παράλληλα έχει κάνει όχι και τόσο κολακευτικά σχόλια για τον πρόεδρο Ζελένσκι.
Και ναι μεν ο πρόεδρος στην Πολωνία διατηρεί έναν ρόλο εν πολλοίς συμβολικό, εντούτοις διαθέτει συγκεκριμένες εξουσίες που μπορούν να προκαλέσουν προσκόμματα: όπως το να προτείνει ή να απορρίπτει νομοσχέδια. Εξ ου και αναμένεται ιδιαίτερα δύσκολη η συγκατοίκηση με τον κεντροδεξιό και φιλοευρωπαίο πρωθυπουργό Ντόναλντ Τουσκ, ο οποίος ηγείται μιας συμμαχίας κεντρώων, αριστερών και συντηρητικών. Ηδη οι προσπάθειες του Τουσκ να νομιμοποιήσει την άμβλωση ώς τη 12η εβδομάδα της κύησης και τις ενώσεις μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου προσέκρουσαν στον απερχόμενο υπερσυντηρητικό πρόεδρο Αντρέι Ντούντα.
Ο Κάρολ Ναβρότσκι, αν δεν τον λειάνει κάπως η εξουσία, προαλείφεται για ακόμα πιο «σκληρός». «Πολύ πιθανό να πάμε σε πρόωρες εκλογές, γιατί θα ασκεί βέτο σε όποιο νόμο περνά η κυβέρνηση» λέει στο BBC o Koνστάντι Γκέρμπερ, δημοσιογράφος στο εβδομαδιαίο περιοδικό «Kultura Liberalna». «Αν ο Τουσκ πηγαίνει από ήττα σε ήττα», συνεχίζει, «και δεν μπορεί να κυβερνήσει, ίσως αποφασίσει ότι οι εκλογές είναι το μικρότερο κακό».
