Την είχε εντυπωσιάσει μια σκηνή που είδε στις ειδήσεις. Δυο τρεις γυναίκες πηγαίνανε με τα διχτάκια τους στην αγορά για ψώνια, συναντάνε τα τανκς και λένε στους στρατιώτες «τι δουλειά έχετε εδώ, άντε πίσω, γυρίστε στη χώρα σας». Ουκρανία Φεβρουάριος 2022. Πέρασαν κιόλας τρία χρόνια. Της θύμισε τον φοιτητή που εκείνο τον Ιούνιο του 1989 στην Τιεν Αν Μεν, μόνος αυτός στάθηκε μπροστά από το τεθωρακισμένο εμποδίζοντάς το να συνεχίσει.
Δύσκολη η αναμέτρηση με κάτι που πλέον αποτελεί κοινό τόπο, στοίχειωσε γενιές ανθρώπων, δίχασε βαθιά κι ακόμη δεν είναι μπορετό να γίνει αποδεκτό. Μπορεί να έλειπε η γιορτινή ανάταση άλλων παραστάσεών της ωστόσο αφήνει κάτι τρυφερά λυτρωτικό η εξιστόρηση του πώς χάνονται όλα όταν, το «1917: Η νίκη ήταν στα χέρια μας» και αυτοί, που για κάποιους παραμένουν ήρωες της εργατικής επανάστασης, αποδείχθηκαν οι θύτες του ονείρου που είχαν όλοι οι ριζοσπάστες και επαναστάτες για έναν άλλο κόσμο. Κι αυτό ήταν το πρώτο έργο του τρίπτυχου που ετοιμάζει η Αριάν Μνουσκίν υπό τον τίτλο «Εδώ έχει δράκους» για να μιλήσει για τους ολοκληρωτισμούς. Και τους μηχανισμούς τους.
«Δικτατορία του προλεταριάτου, αυτές οι τρεις λέξεις δεν θα μπορούσαν να εξηγήσουν την τραγωδία του ονείρου;» τη ρωτήσαμε. «Φτάνουμε μέχρι το πρώτο τρίμηνο του 2018 και τότε δεν είχαν ακόμη διατυπωθεί» μας λέει. Ομως το θέατρο είναι γέννημα της δημοκρατίας. Και μας χάρισε μια σκηνή αξεπέραστη: τον Ρώσο πρόεδρο να προβάλλεται στην τεράστια αυλαία της σκηνής διαβάζοντας το διάγγελμά του για την εισβολή στην Ουκρανία και το άλτερ έγκο της επί σκηνής να του φωνάζει «είσαι εγκληματίας».
Βάζω στη θέση του τον Νετανιάχου. Πηγαίνοντας πίσω στον χρόνο, για το πώς ξεκίνησαν όλα, φτάνω στον τρίτο νόμο του Νεύτωνα, της δράσης και της αντίδρασης. Τρομάζει η σκέψη ότι πρόκειται για την εκδίκηση ενός λαού που έχει ιστορικά υποστεί κυνηγητό, πογκρόμ και εξόντωση όπως το Ολοκαύτωμα και καταφέρνει να στήσει ένα κράτος στρατιωτική υπερδύναμη μη διστάζοντας να επιτεθεί ανελέητα επί δικαίους και αδίκους. Ελπίζοντας ότι τον 21ο αιώνα η δημοκρατία και τα μέσα της δεν θα είναι απλά εργαλεία θεάτρου.
