Ζητείται αυτοκριτική για τη Λιβύη

Η άλλοτε φιλική προς την Ελλάδα Λιβύη θεωρείται σήμερα «δορυφόρος» της Τουρκίας. Πώς, όμως, προέκυψε αυτή η κατάσταση στην πλουσιότατη σε πετρέλαιο αραβική χώρα; Θυμίζω ότι μερίδιο ευθύνης έχουν και ελληνικές κυβερνήσεις.

Η λαϊκή εξέγερση στη Λιβύη ξεκίνησε στις 20 Φεβρουαρίου 2011, ακολουθώντας τις νικηφόρες στην Τυνησία και την Αίγυπτο. Γρήγορα, το καθεστώς έχανε εδάφη, ακόμα και στα περίχωρα της Τρίπολης, στη δε Βεγγάζη υπήρχε ιδιαίτερο κίνημα με αυτονομιστικά χαρακτηριστικά. Οι σφαγές αμάχων από το καθεστώς Καντάφι είχαν πυροδοτήσει συζητήσεις για διεθνή στρατιωτική επέμβαση, εναντίον της οποίας είχα τοποθετηθεί εκ μέρους του τμήματος Εξωτερικής Πολιτικής του ΣΥΡΙΖΑ, με άρθρο μου στην «Αυγή» (22.2.2011), με τίτλο «Οχι στον πόλεμο, ναι στις αραβικές εξεγέρσεις».

Στην αναζήτηση ειρήνης είχε εμπλακεί εξαρχής η Αφρικανική Ενωση, που αντιπροσωπεία της με επικεφαλής τον πρόεδρο της Ν. Αφρικής Τζέικομπ Ζούμα είχε μεταβεί σε Τρίπολη και Βεγγάζη. Στις 17 Μαρτίου 2011,το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ έλαβε απόφαση για τη με κάθε μέσο προστασία των αμάχων στη Λιβύη, απόφαση που είχε τη συναίνεση της Ρωσίας και της Κίνας. Επειδή με την επιλογή αυτή διαφωνούσαν αρχικά Γερμανία και Τουρκία, ανέλαβαν δράση (19.3.2011) με κοινούς βομβαρδισμούς οι ΗΠΑ, Γαλλία και Βρετανία.

Η τότε κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ δεν αντέδρασε, επικαλούμενη και την απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Η Κύπρος όμως, με πρόεδρο τον Δημ. Χριστόφια, αρνήθηκε στρατιωτικές διευκολύνσεις για πόλεμο στη Λιβύη. Τελικά, και το ΝΑΤΟ συμμετείχε επίσημα στον πόλεμο (31.3.2011). Το καθεστώς Καντάφι έπεσε μέσα Αυγούστου, ενώ ο ίδιος βρήκε τραγικότατο τέλος στις 20 Οκτωβρίου 2011. Ούτε μιας δίκαιης δίκης δεν έτυχε ο Καντάφι, που με τα πετροδολάρια χρηματοδοτούσε ιδρύματα και πολιτικά κόμματα της Ευρώπης.

Η συνέχεια ήταν η σχεδόν πλήρης διάλυση της Λιβύης που έδωσε την ευκαιρία εμπλοκής και της Τουρκίας στο όνομα επιβολής της τάξης. Μέχρι τότε, η Ελλάδα είχε την ευκαιρία και συμφωνίας για την οριοθέτηση ΑΟΖ που θα είχε προλάβει το τουρκολιβυκό σύμφωνο, το οποίο είχε αιφνιδιάσει την κυβέρνηση Μητσοτάκη που είχε απελάσει τον πρεσβευτή της Λιβύης από την Αθήνα, με την κατηγορία ότι δεν είχε ενημερώσει για τις σχετικές διεργασίες. Ωστόσο, ο μέχρι τότε πρέσβης, επιστρέφοντας στην Τρίπολη, ανέλαβε πρωθυπουργός της κυβέρνησης εθνικής ενότητας.

Τα έκανε θάλασσα και στο ζήτημα αυτό η κυβέρνηση Μητσοτάκη, η οποία τώρα τιμωρεί τους πρόσφυγες, ενώ θα έπρεπε να κάνει αυτοκριτική για τις δικές της αποτυχίες, όπως και το ΠΑΣΟΚ που στην πρόσφατη τροπολογία για αναστολή των αιτήσεων ασύλου ψήφισε «παρών».

* Υπεύθυνος του Γραφείου Ειρήνης του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.