Την απόλυτη στήριξη και εμπιστοσύνη της υπουργού Πολιτισμού απολαμβάνει, όπως προκύπτει, η Συραγώ Τσιάρα, διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης, η οποία αναβαθμίστηκε σε γενική διευθύντρια, με πενταετή θητεία, που μάλιστα μπορεί να ανανεωθεί δύο φορές. Πριν από λίγες ημέρες, στις 17 Ιουνίου αναρτήθηκε στη «Διαύγεια» και θα δημοσιευτεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως η απόφαση που υπογράφουν η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη και ο υφυπουργός Πολιτισμού Ιάσων Φωτήλας για τον διορισμό γενικής διευθύντριας της Εθνικής Πινακοθήκης και Μουσείου Αλεξάνδρου Σούτσου, έχοντας υπόψη τις διατάξεις των άρθρων 6 και 13 του νόμου 5179/2025 που περιλαμβάνει και την «Αναδιοργάνωση του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου με την επωνυμία Εθνική Πινακοθήκη – Μουσείου Αλεξάνδρου Σούτσου».
Η Συραγώ Τσιάρα ανέλαβε το τιμόνι της Εθνικής Πινακοθήκης από τον Ιούνιο του 2022, πάλι με απόφαση της υπουργού Πολιτισμού, πάλι με πενταετή θητεία, στη θέση της εκλιπούσας Μαρίνας Λαμπράκη, για να οδηγήσει στη νέα του εποχή το μεγάλο μουσείο, που επαναλειτουργούσε έπειτα από αναγκαία επέκταση και εκ βάθρων ανάπλαση. Ωστόσο, δυο χρόνια πριν λήξει αυτή η θητεία (τέλη Ιουνίου 2027) αποφασίστηκε μια νέα εκκίνηση –σίγουρα δεν μιλάμε για ανανέωση θητείας– από νέα θέση ευθύνης, με αυξημένες αρμοδιότητες. Ξανά με διορισμό και όχι με προκήρυξη δημόσιου διαγωνισμού ενδιαφέροντος, αφού ως γνωστόν η Λίνα Μενδώνη για τους διευθυντές των πολιτιστικών οργανισμών αποφασίζει κατά το δοκούν.
Στον νέο νόμο 5179/2025 που ψηφίστηκε στη Βουλή και δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ 20.02.2025, ορίζεται ότι τα όργανα διοίκησης της Εθνικής Πινακοθήκης είναι τα εννέα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου (με τριετή θητεία που μπορεί να ανανεωθεί μία ακόμα φορά) και ο γενικός διευθυντής. Απαριθμώνται τα προσόντα του πρέπει να έχει ο γενικός διευθυντής: πτυχίο Ανώτατης Εκπαίδευσης της ημεδαπής ή της αλλοδαπής «στην ιστορία της τέχνης ή άλλη επιστήμη συναφή προς τους σκοπούς, τον χαρακτήρα και τη λειτουργία της ΕΠΜΑΣ», διδακτορικό δίπλωμα στην ιστορία της τέχνης ή συναφούς αντικειμένου, τεκμηριωμένα άριστη γνώση της ελληνικής, της αγγλικής και μιας ακόμη γλώσσας κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ενωσης, να έχει δημοσιεύσει έγκριτες επιστημονικές εργασίες στην Ελλάδα ή διεθνώς, και «τουλάχιστον οκταετή ευδόκιμη οργανωτική και διοικητική εμπειρία σε θέση ευθύνης».
Παραρτήματα
Οσο για τις αρμοδιότητες, που αναλαμβάνει πλέον η 57χρονη γενική διευθύντρια, μεταξύ άλλων: ασκεί τη γενική διεύθυνση και εποπτεία της ΕΠΜΑΣ, των παραρτημάτων της και των διευθύνσεών της. Καθορίζει το επιχειρησιακό σχέδιο δράσης της. Ορίζει τη στοχοθεσία των διευθύνσεων, συντονίζει το έργο τους και προεγκρίνει τις δράσεις τους. Επιπλέον μεριμνά για την εξεύρεση πόρων, τον αναπτυξιακό σχεδιασμό και την εισροή εσόδων και εισηγείται στο Δ.Σ. μέτρα για την αξιοποίηση της κινητής και ακίνητης περιουσίας της ΕΠΜΑΣ, σε συνεργασία με τον διευθυντή Διοικητικού Οικονομικού. Μεριμνά για τη συνεργασία και αξιοποίηση των δυνατοτήτων του επιστημονικού, καλλιτεχνικού και διοικητικού προσωπικού. Εχει την ευθύνη για τον δανεισμό έργων για εκθέσεις, την τακτική λειτουργία της Καλλιτεχνικής Επιτροπής στην οποία προεδρεύει, αλλά και για την κατάρτιση, σε συνεργασία με τους αρμόδιους διευθυντές, του τακτικού προϋπολογισμού της ΕΠΜΑΣ και την υποβολή του προς έγκριση στο Δ.Σ.
Ασφαλώς η Συραγώ Τσιάρα έχει τα τυπικά προσόντα που αναφέρονται στον νόμο, μόρφωση, εξειδίκευση και εμπειρία, έχει χαράξει με επιτυχία την επαγγελματική της πορεία, και το κυριότερο, αποδεικνύει έμπρακτα την ικανότητά της στη διεύθυνση της Εθνικής Πινακοθήκης. Μέχρι σήμερα υλοποιεί με οργάνωση, μεθοδικότητα, πολλή προσωπική εργασία, χωρίς να πάσχει από υπερσυγκεντρωτισμό, το όραμά της για μια πινακοθήκη με εξωστρέφεια, πλουραλισμό, συμπεριληπτικότητα, συνεργασία, αλληλεπίδραση.
Η Συραγώ Τσιάρα επιχειρεί να φέρει, όπως έχει δηλώσει, τις συλλογές και την ιστορία της Εθνικής Πινακοθήκης σε γόνιμο διάλογο με τις σημερινές ανάγκες της κοινωνίας και τα σύγχρονα ρεύματα σκέψης. Ως διευθύντρια έδωσε το στίγμα της για εκθέσεις με έντονο πολιτικό και κοινωνικό περιεχόμενο όπως η «Αστυγραφία» και η «Δημοκρατία». Αγκάλιασε τη σύγχρονη τέχνη σε έναν ξεχωριστό χώρο, τον Ενδιάμεσο Χώρο. Δίνει βήμα στους επιμελητές της Εθνικής Πινακοθήκης, που βρισκόταν στην αφάνεια. Αξιοποιεί κρυμμένα αριστουργήματα των συλλογών, όπως η έκθεση με τα χαρακτικά του Γκόγια «Los Capricos». Ενεργοποιεί με αξιόλογες εκθέσεις τα παραρτήματα, όπως του Ναυπλίου. Συνεργάζεται με σημαντικούς φορείς όπως το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης και η Ταινιοθήκη της Ελλάδος. Κάθε μήνα με ένα παράλληλο πρόγραμμα εκδηλώσεων και δράσεων υποδέχεται σχολεία, γίνονται ξεναγήσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα, θεατρικές παραστάσεις, συναυλίες, ημερίδες, συζητήσεις, συνδέοντας τα εικαστικά με τις άλλες τέχνες.
Κρίση
Ωστόσο, μαύρο κεφάλαιο στην πορεία της, η διαχείριση της κρίσης που ξεκίνησε με τον βανδαλισμό των έργων του Χριστόφορου Κατσαδιώτη από τον ακροδεξιό Νίκο Παπαδόπουλο και την απομάκρυνσή τους από την έκθεση «Η σαγήνη του αλλόκοτου», που προκάλεσε συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας έξω από την Πινακοθήκη και συλλογή υπογραφών για την επιστροφή τους, από μεγάλο μέρος του καλλιτεχνικού κόσμου – ανάμεσά τους και εικαστικοί και κληρονόμοι τα έργα των οποίων βρίσκονται στις συλλογές του μουσείου.
Η υπουργός Πολιτισμού μπορεί να μην απάντησε στις επιστολές των διαμαρτυρόμενων καλλιτεχνών, φαίνεται όμως πως έδωσε την απάντησή της με ψήφο εμπιστοσύνης στη Συραγώ Τσιάρα, διορίζοντάς την γενική διευθύντρια. Ευχόμαστε κάθε επιτυχία στο νέο της έργο, να μη χρειαστεί η Εθνική Πινακοθήκη να ξαναζήσει υπό καθεστώς φόβου και λογοκρισίας και να προχωρήσουν τα σχέδιά της, που είχε περιγράψει στην «Εφ.Συν.», στο τέλος του 2024, και έχουν στόχο την αύξηση της επισκεψιμότητας, την εύρυθμη λειτουργία του μουσείου σε όλα τα επίπεδα, την αναβάθμιση του περιεχομένου και των υπηρεσιών. Οπως είχε τονίσει, ευχή της ήταν «Κάθε επίσκεψη στο μουσείο για κάθε έναν ξεχωριστά να αποτελεί μια συνολική εμπειρία».
