«Νομίζω πως είναι γελοίο να ιδρύσεις ένα τρίτο κόμμα. Το σύστημα ήταν πάντα δικομματικό κι ένα τρίτο κόμμα θα επιφέρει περισσότερη σύγχυση». Αυτή ήταν η πρώτη -και αναμενόμενη- αντίδραση του Ντόναλντ Τραμπ στην ανακοίνωση του μέχρι πρότινος συμμάχου και συνεργάτη του, Ιλον Μασκ, ότι θα προχωρήσει στην ίδρυση νέου κόμματος που θα το ονομάσει «Κόμμα της Αμερικής».
Ο Νοτιοαφρικανός ακροδεξιός μεγιστάνας (ο Μασκ, όχι ο Τραμπ) ήταν έξω φρενών με το «μεγάλο ωραίο νομοσχέδιο» του πρώην πολιτικού του προϊσταμένου επειδή, όπως εκτιμούσε, θα διογκώσει επικίνδυνα το χρέος και είχε απειλήσει πως θα ιδρύσει δικό του κόμμα αν το νομοσχέδιο εγκρινόταν από το Κογκρέσο και πως θα σαμποτάρει στις επόμενες εκλογές για το Κογκρέσο τους Ρεπουμπλικανούς που το υπερψήφισαν. Το νομοσχέδιο εγκρίθηκε, πήρε και την υπογραφή του προέδρου και την επομένη κιόλας ο Ιλον Μασκ δήλωσε ότι θα κάνει την εξαγγελία του πράξη. Ισχυρίστηκε μάλιστα ότι το κόμμα του θα εκπροσωπεί το 80% του «μεσαίου χώρου».
Για τον Ιλον Μασκ πάντως φάνηκαν οι πρώτες πρακτικές συνέπειες της εξαγγελίας του. Οι μετοχές της Τesla σημείωσαν πτώση της τάξης του 7,6% χθες το πρωί, μόλις άνοιξαν τα χρηματιστήρια. Ο Νιλ Γουίλσον, υπεύθυνος στρατηγικής στη βρετανική χρηματιστηριακή πλατφόρμα Saxo Markets, σχολίασε στο CNN ότι οι επενδυτές της Tesla φαίνονταν να προβληματίζονται για δύο μέτωπα: πρώτον, για τυχόν επιπλέον περικοπές στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα από την αμερικανική κυβέρνηση αν συνεχιστεί η διαμάχη μεταξύ Τραμπ και Μασκ και δεύτερον, για το γεγονός ότι η προσοχή του Μασκ δείχνει να «αποσπάται» από τις επιχειρήσεις εξαιτίας της ενασχόλησής του με την πολιτική.
Εστω όμως ότι ο ακροδεξιός, συνωμοσιολόγος μεγιστάνας θέλει πραγματικά να πάρει το ρίσκο του. Πόσες πιθανότητες έχει να πετύχει κάτι; Το δικομματικό σύστημα στις ΗΠΑ δεν έχει επιτρέψει πραγματικά σε κάποιο τρίτο κόμμα να ευδοκιμήσει, παρόλο που ορισμένα κατόρθωσαν να συγκεντρώσουν ένα όχι ευκαταφρόνητο ποσοστό.
Γουάλας, Περό, Νέιντερ
«Την τελευταία φορά που κέρδισε εκλέκτορες υποψήφιος που δεν ήταν ούτε Ρεπουμπλικανός ούτε Δημοκρατικός ήταν το 1968, όταν πέντε πολιτείες του Νότου στήριξαν τον υποψήφιο του Αμερικανικού Κόμματος της Ανεξαρτησίας Τζορτζ Γουάλας», διαβάζουμε στην Washington Post. «Ο δισεκατομμυριούχος Ρος Περό», συνεχίζει, «έλαβε περίπου το 19% της λαϊκής ψήφου το 1992, αλλά κανέναν εκλέκτορα. Η υποψηφιότητα του Ραλφ Νέιντερ το 2000 με το Πράσινο Κόμμα, εκτιμούν κάποιοι ειδικοί, συνέβαλε στο οριακό αποτέλεσμα στη Φλόριντα, με τον Τζορτζ Γ. Μπους να ανακηρύσσεται νικητής μετά την παρέμβαση του Ανώτατου Δικαστηρίου. Ωστόσο, ο Νέιντερ δεν κέρδισε κανέναν εκλέκτορα».
Οι περισσότερες εκτιμήσεις συγκλίνουν στο ότι ο βασικός στόχος του Μασκ, εφόσον προχωρήσει στην πράξη, είναι να κατεβάσει δικούς του υποψήφιους στις εκλογές για το Κογκρέσο το 2026, γεγονός που ίσως δυσκολέψει τις προοπτικές των Ρεπουμπλικανών σε κάποιες αμφίρροπες πολιτείες, χωρίς να αποκλείεται μάλιστα να ανατρέψει την πλειοψηφία τους στη Βουλή ή στη Γερουσία. Για να βρεθεί σε ψηφοδέλτιο κάποιος υποψήφιος που δεν υποστηρίζεται από τα δύο μεγάλα κόμματα, απαιτείται η συλλογή πολλών υπογραφών και φυσικά, γενναία χρηματοδότηση. Ο Μασκ μπορεί να πετύχει και τα δύο. Ειδικά το δεύτερο, αφού ενίσχυσε την προεκλογική εκστρατεία του Τραμπ με τουλάχιστον 250 εκατομμύρια δολάρια.
Πέραν αυτού όμως, μπορεί να υπάρξει ένας πιο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός για ένα κόμμα που «θα μείνει»; Ο αεικίνητος και αλλοπρόσαλλος Μασκ διαθέτει την απαιτούμενη υπομονή και την επιμονή;
Ο Μακ Μακόρκλ, καθηγητής δημόσιας πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Ντιουκ, λέει στην Washington Post ότι δεν φαντάζεται τον Μασκ να ξοδεύει «την υπόλοιπη ζωή του προσπαθώντας να φτιάξει ένα νέο κόμμα. Πιστεύω πως όλο αυτό έχει να κάνει με τη διαμάχη του με τον Τραμπ και την προσπάθειά του να πλήξει εδώ και τώρα την πολιτική κληρονομιά του προέδρου».
