Κατακραυγή για το Κράτος Δικαίου στην Ουκρανία και το νομοσχέδιο Ζελένσκι

Εκατοντάδες Ουκρανοί βγήκαν στους δρόμους την Τρίτη για να διαμαρτυρηθούν, αφού το κοινοβούλιο της χώρας ψήφισε νομοσχέδιο που οι επικριτές του υποστηρίζουν ότι θα αποδυναμώσει την ανεξαρτησία των βασικών υπηρεσιών καταπολέμησης της διαφθοράς. Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι υπέγραψε το νομοσχέδιο την Τρίτη το βράδυ, δίνοντας στο γραφείο του μεγαλύτερο έλεγχο επί των φορέων καταπολέμησης της διαφθοράς.

Είναι η πρώτη φορά από την εισβολή της Ρωσίας που πραγματοποιούνται διαμαρτυρίες στους δρόμους του Κιέβου, για το γεγονός ότι η Ουκρανία παραμένει υπό στρατιωτικό νόμο και τον καθημερινό βομβαρδισμό από τις δυνάμεις του Βλαντιμίρ Πούτιν. Οι πολίτες δηλώνουν θυμωμένοι με τις «απαράδεκτες» μεταρρυθμίσεις και στρέφουν την οργή τους εναντίον του Ζελένσκι και του γραφείου του.

Ο νόμος δίνει στον γενικό εισαγγελέα της Ουκρανίας, ο οποίος διορίζεται από τον πρόεδρο, εξουσία επί του πρώην ανεξάρτητου Εθνικού Γραφείου Καταπολέμησης της Διαφθοράς (NABU) και της Ειδικής Εισαγγελίας Καταπολέμησης της Διαφθοράς (SAPO).

Ο Ζελένσκι υπερασπίστηκε τη μεταρρύθμιση τις πρώτες πρωινές ώρες, επιμένοντας σε μια ανάρτηση στο Telegram ότι «Η υποδομή κατά της διαφθοράς θα λειτουργήσει (…) η NABU και η SAPO θα λειτουργήσουν».

Τη Δευτέρα, η Ουκρανία ανακοίνωσε ότι η υπηρεσία κρατικής ασφάλειας έκανε έφοδο στην NABU και συνέλαβε δύο κορυφαίους αξιωματούχους στο πλαίσιο μιας μαζικής καταδίωξης για φερόμενους Ρώσους πράκτορες. Ωστόσο, οι επικριτές υποστηρίζουν ότι τα στοιχεία εναντίον των πρακτόρων είναι ασαφή και οι συλλήψεις ήταν πρόσχημα για την υπονόμευση των ανεξάρτητων υπηρεσιών.

Αυτή η μεταρρύθμιση θα μπορούσε να υπονομεύσει τη διεθνή υποστήριξη στην πολεμική προσπάθεια της Ουκρανίας σε μια εξαιρετικά ευαίσθητη στιγμή και να απογοητεύσει τους πιο ένθερμους Ευρωπαίους συμμάχους της, οι οποίοι υποστηρίζουν την προσπάθειά της να ενταχθεί στην ΕΕ.

Δηλώσεις για τις εξελίξεις

Το Γερμανικό Υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε την Τρίτη το βράδυ πως «Η ανεξαρτησία και η ισχύς των θεσμών κατά της διαφθοράς της Ουκρανίας ήταν το κλειδί για τις μεταρρυθμιστικές προσπάθειες των τελευταίων ετών. Η Ουκρανία θα συνεχίσει να αξιολογείται με βάση την πρόοδό τους».

Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέφρασε την ανησυχία της με εκπρόσωπος να δηλώνει στους δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια της μεσημεριανής συνέντευξης Τύπου ότι οι Βρυξέλλες «ανησυχούν» και παρακολουθούν τις εξελίξεις.

Στη συνέχεια, η Επίτροπος Διεύρυνσης Μάρτα Κος δήλωσε ότι «ανησυχεί σοβαρά», σημειώνοντας ότι «Η κατάργηση των βασικών διασφαλίσεων που προστατεύουν την ανεξαρτησία της NABU αποτελεί ένα σοβαρό βήμα πίσω».

Και όσον αφορά την ένταξη στην ΕΕ, η Κος πρόσθεσε: «Ανεξάρτητοι φορείς όπως η NABU και η SAPO είναι απαραίτητοι για την πορεία (της Ουκρανίας) προς την ΕΕ. Το κράτος δικαίου παραμένει στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων ένταξης στην ΕΕ».

Αργότερα, δήλωσε ότι είχε «ειλικρινείς» συζητήσεις (δηλαδή μια μεγάλη διένεξη) με τη νέα πρωθυπουργό της Ουκρανίας Γιούλια Σβιριντένκο και τον Τάρας Κάτσκα, επικεφαλής της ένταξης της Ουκρανίας στην ΕΕ. «Θα συνεχίσουμε να συνεργαζόμαστε με την Ουκρανία για τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις του κράτους δικαίου και την πρόοδο στην πορεία της προς την ΕΕ», δήλωσε η Κος στο X.

Για τους συμμάχους της Ουκρανίας στην ΕΕ, η κατάσταση είναι εφιαλτική. Είναι ειρωνικό ότι ο ηγέτης της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν, ο πιο διαβόητος παραβιαστής του «κράτους δικαίου» στην Ευρώπη , ήταν αυτός που καθυστέρησε την πρόοδο στις διαπραγματεύσεις ένταξης της Ουκρανίας (στην ΕΕ). Τώρα μπορεί, αν το επιθυμεί, να επισημάνει ανησυχίες για το κράτος δικαίου από την άλλη πλευρά για να δικαιολογήσει τη συνεχιζόμενη παρεμπόδισή του.

Την ίδια στιγμή, φαίνεται να δημιουργείται ορμή στις ΗΠΑ για αυστηρότερες κυρώσεις κατά της Ρωσίας, με τον Ντόναλντ Τραμπ να θέτει στον Πούτιν νέα προθεσμία για ένα ειρηνευτικό σχέδιο και να επιτρέπει την προμήθεια περισσότερων αμερικανικών όπλων στην Ουκρανία.