Aπορρίφθηκαν, κατά πλειοψηφία, από το Συμβούλιο της Επικρατείας οι τρεις αιτήσεις ακυρώσεως για τα μη κρατικά πανεπιστήμια που ασκήθηκαν από επτά πανεπιστημιακούς καθηγητές, τον Γιώργο Κατρούγκαλο, πρώην υπουργό του ΣΥΡΙΖΑ με την ιδιότητα του πανεπιστημιακού, σε συνεργασία με την ΠΟΣΕΕΔΙΠ ΑΕΙ, το κορυφαίο συνδικαλιστικό όργανο των πανεπιστημιακών (ΠΟΣΔΕΠ) καθώς και τα κολέγια.
Το ΣτΕ διαφώνησε με τους πανεπιστημιακούς, που υποστήριζαν ότι οι ρυθμίσεις του νόμου Πιερρακάκη παραβιάζουν το άρθρο 16 του Συντάγματος που προβλέπει την παροχή ανώτατης εκπαίδευσης αποκλειστικά από νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου και καθηγητές που έχουν την ιδιότητα του δημόσιου λειτουργού, την απαγόρευση σύστασης ανώτατων σχολών από ιδιώτες και τη δωρεάν εκπαίδευση σε όλες τις βαθμίδες, καθώς και ότι υποβαθμίζουν τις εγγυήσεις του άρθρου 16 του Συντάγματος σχετικά με την εξασφάλιση της υψηλής ποιοτικής στάθμης της ανώτατης εκπαίδευσης και την κατοχύρωση της ακαδημαϊκής ελευθερίας.
Ωστόσο, το Ανώτατο Δικαστήριο φαίνεται να υιοθέτησε την άποψη της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας, σύμφωνα με την οποία τα ιδιωτικά πανεπιστήμια μπορούν να λειτουργήσουν υπό αυστηρή κρατική εποπτεία, χωρίς να παραβιάζεται η συνταγματική πρόβλεψη.
Απορριπτική ήταν όμως και η απόφαση για την αίτηση που είχαν υποβάλει τα κολέγια, στην οποία υποστήριζαν, μεταξύ άλλων, ότι «ο ν. 5094/2024 στρεβλώνει την ήδη διαμορφωθείσα αγορά εκπαιδευτικών υπηρεσιών στη χώρα, δημιουργώντας παρόχους δύο ταχυτήτων». Οι δύο ταχύτητες αφορούν και τον ανταγωνισμό εντός της κοινότητας των κολεγίων καθώς μερικά κατάφεραν και μετατράπηκαν, ήδη, σε «παραρτήματα» ξένων πανεπιστημίων, αλλά κάποια παρέμειναν κολέγια.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με πληροφορίες, το ΣτΕ με 18 θετικές ψήφους έναντι 8 αρνητικών έκρινε ότι η δημιουργία ιδιωτικού πανεπιστημίου είναι σύμφωνη με το ενωσιακό δίκαιο και «δεν παραβιάζονται οι συνταγματικές αρχές και το άρθρο 16», ακριβώς όπως επιδίωκε η κυβέρνηση Μητσοτάκη, που έχει κάνει σημαία της την ίδρυση ιδιωτικών ΑΕΙ αλλά και την υποβάθμιση της δημόσιας δωρεάν εκπαίδευσης.
Παράλληλα, με πλειοψηφία 14 έναντι 11 έκρινε ότι δεν υπάρχει ζήτημα ούτε με τη Γενική Συμφωνία για τις συναλλαγές στον τομέα των υπηρεσιών [General Agreement on Trade in Services, (GATS)]. «Δεν αποκλείεται κατά το Σύνταγμα η ίδρυση και λειτουργία παραρτημάτων αλλοδαπών πανεπιστημίων προερχομένων από την Ευρωπαϊκή Ενωση ή από χώρα συμβεβλημένη στην GATS», αναφέρεται χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με την απόφαση του Ανώτατου Δικαστήριου, «οι διατάξεις των παρ. 5 και 8 του άρθρου 16 του Συντάγματος, ενόψει και του σκοπού τους, που συνίσταται στην παροχή υψηλού επιπέδου ανώτατης εκπαίδευσης, σε συνδυασμό με την παρ. 1 του άρθρου 16, η οποία κατοχυρώνει την ελευθερία της εκπαίδευσης και την ακαδημαϊκή ελευθερία, ερμηνεύονται –σύμφωνα και με την ερμηνευτική δήλωση του άρθρου 28 του Συντάγματος αλλά και επί τη βάσει των αρχών της αμοιβαίας εμπιστοσύνης και της καλόπιστης συνεργασίας των κρατών-μελών (αρ. 2 και 4 παρ.3 ΣΕΕ)– σε αρμονία με το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Ειδικότερα, οι ως άνω συνταγματικές διατάξεις ερμηνεύονται ενόψει των νεότερων νομοθετικών και νομολογιακών δεδομένων του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης, τα οποία αφορούν την παροχή ανώτατης εκπαίδευσης (αρ. 165 ΣΛΕΕ), την ελευθερία εγκατάστασης (αρ. 49 ΣΛΕΕ), καθώς και το θεμελιώδες δικαίωμα ίδρυσης εκπαιδευτικών ιδρυμάτων με σεβασμό των δημοκρατικών αρχών (αρ. 14 παρ. 3 του Χάρτη). Επί τη βάσει των ανωτέρω, δεν αποκλείεται κατά το Σύνταγμα η ίδρυση και λειτουργία παραρτημάτων αλλοδαπών πανεπιστημίων προερχομένων από την Ευρωπαϊκή Ενωση ή από χώρα συμβεβλημένη στην GATS, κατά τους όρους ειδικού νόμου, με τον οποίον διασφαλίζεται υψηλό επίπεδο σπουδών και προστατεύεται η ακαδημαϊκή ελευθερία».
Ενώ όσον αφορά το αίτημα από την πλευρά των κολεγίων, το ΣτΕ έκρινε πως «το σύστημα του ως άνω νόμου, ως προς τους όρους αδειοδότησης και λειτουργίας, δεν εισάγει υπέρμετρους περιορισμούς στην ελευθερία εγκατάστασης (άρθρο 49 ΣΛΕΕ)».
