Mε κοινό στόχο την υποβάθμιση του ζητήματος που ανέκυψε με το καθεστώς της Ιεράς Μονής της Αγίας Αικατερίνης του όρους Σινά, Αθήνα και Κάιρο βρήκαν ένα «παράθυρο» διαφυγής μεταθέτοντας την οριστική επίλυση του ζητήματος στο προσεχές διάστημα, ωστόσο σύμφωνα με πηγές κοντά στη μονή του Σινά τα θολά σημεία της δικαστικής απόφασης που αφορά το μέλλον του ιστορικού μοναστηριού δεν έχουν διευκρινιστεί επαρκώς.
Στον απόηχο της αναστάτωσης που προκλήθηκε την Πέμπτη και των εξηγήσεων που έδωσε η αιγυπτιακή πλευρά, χθες ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, κατά την οποία ο πρωθυπουργός υπογράμμισε τη σημασία της διατήρησης του προσκυνηματικού και ελληνορθόδοξου χαρακτήρα της μονής και την επίλυση του ζητήματος με τρόπο θεσμικό. Σύμφωνα με ενημερωτικό σημείωμα από το γραφείο του πρωθυπουργού, οι δύο ηγέτες συμφώνησαν ότι η λύση βρίσκεται στην ήδη καταγεγραμμένη κοινή κατανόηση των δύο πλευρών, καθώς και σε όσα είχαν συμφωνηθεί κατ’ ιδίαν και ανακοινωθεί δημοσίως κατά την επίσκεψη του προέδρου της Αιγύπτου στην Αθήνα στις 7 Μαΐου. Επιπλέον συμφώνησαν ότι στο πλαίσιο αυτό τη Δευτέρα 2 Ιουνίου ελληνική αντιπροσωπεία θα μεταβεί στην Αίγυπτο για την περαιτέρω επεξεργασία της συμφωνίας με σκοπό την ταχεία ολοκλήρωσή της.
Ιδιοκτησιακό καθεστώς
Στο μεταξύ κυβερνητικές πηγές, σχολιάζοντας τις εξελίξεις που προκάλεσαν συναγερμό στο Μαξίμου και στην ελληνική διπλωματία, εξέφραζαν την ικανοποίησή τους θεωρώντας ότι «οι επίσημες ανακοινώσεις της αιγυπτιακής πλευράς κινούνται στη σωστή κατεύθυνση». Υπάρχει ωστόσο ένας αστερίσκος, διότι κατά τις ίδιες πηγές σκοπός είναι η θωράκιση του λατρευτικού και ελληνορθόδοξου χαρακτήρα της μονής, χωρίς να γίνεται ρητή αναφορά στο ιδιοκτησιακό καθεστώς.
Η «Εφ.Συν.» συνομίλησε με τον εκπρόσωπο της Ιεράς Μονής στην Ελλάδα, αρχιμανδρίτη Πορφύριο Φραγκάκο, ο οποίος, παρότι υποστήριξε ότι έχει εμπιστοσύνη στο πρόσωπο του πρωθυπουργού και στις διαπραγματευτικές ικανότητες της κυβέρνησης, δήλωσε πως μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν απτά αποτελέσματα. Στο ίδιο μήκος κύματος εκκλησιαστικοί κύκλοι έκαναν λόγο για επιχείρηση ωραιοποίησης της απόφασης του αιγυπτιακού δικαστηρίου και από τις δύο χώρες, καθώς όπως υποστηρίζουν η αποστροφή του εκπροσώπου του αιγυπτιακού ΥΠΕΞ πως το δικαστήριο επέτρεψε τη συνέχιση της χρήσης των περιοχών από τους μοναχούς αποδεικνύει τη μεταβολή του ιδιοκτησιακού καθεστώτος της μονής.
Μεταξύ άλλων στην ανακοίνωσή του ο Αιγύπτιος αξιωματούχος σημειώνει πως από την εξέταση του κειμένου της απόφασης καθίσταται σαφές ότι η Μονή της Αγίας Αικατερίνης, οι συνδεδεμένοι με αυτήν αρχαιολογικοί χώροι, η πνευματική αξία, η θρησκευτική σημασία και τα συνδεδεμένα με τη μονή νεκροταφεία δεν παραβιάζονται. Δεν διευκρινίζει ωστόσο το επίδικο: δηλαδή σε ποιον ανήκει η μονή. Επιπλέον σημειώνει ότι η δικαστική απόφαση αναφέρεται στην ύπαρξη ορισμένων απομακρυσμένων περιοχών εντός των φυσικών καταφυγίων που βρίσκονται σε μεγάλη απόσταση από το μοναστήρι και είναι ακατοίκητες, για τις οποίες δεν υπάρχουν έγγραφα ιδιοκτησίας ή κατοχής. Κατά συνέπεια, επισημαίνει, οι εν λόγω εκτάσεις θεωρούνται κρατική ιδιοκτησία. Ακολούθως η αιγυπτιακή προεδρία επανέλαβε «την πλήρη δέσμευσή της για διατήρηση του μοναδικού και ιερού θρησκευτικού καθεστώτος της Μονής της Αγίας Αικατερίνης και για αποτροπή της παραβίασής του», καθώς και ότι «η πρόσφατη δικαστική απόφαση εδραιώνει αυτό το καθεστώς, ευθυγραμμιζόμενη με όσα επισήμανε ο πρόεδρος Αλ Σίσι κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Αθήνα στις 7 Μαΐου». Ούτε σε αυτή την ανακοίνωση πάντως γίνεται αναφορά σε ιδιοκτησιακό καθεστώς πέραν του θρησκευτικού. Αμφότερες πάντως υπογραμμίζουν τη μεγάλη σημασία τού «να μη θιγούν οι στενές, αδελφικές και ιστορικές σχέσεις μεταξύ της Αιγύπτου και της φίλης χώρας Ελλάδας, που εκτείνονται σε βάθος αιώνων».
Βιαστικές προσεγγίσεις
Παρά την ικανοποίησή τους για την αιγυπτιακή αντίδραση, διπλωματικές πηγές σχολιάζοντας τον τρόπο που διαχειρίστηκαν εκκλησιαστικοί και πολιτικοί κύκλοι -καθώς και ΜΜΕ- την είδηση περί δήμευσης της μονής και αναστολής της λειτουργίας της εξέφρασαν την έντονη δυσαρέσκειά τους, κάνοντας λόγο για βιαστικές προσεγγίσεις που δεν εδράζονταν στα πραγματικά γεγονότα τα οποία απορρέουν από την απόφαση. Τα βέλη αυτά πιθανότατα στόχευαν τον πρώην πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά, ο οποίος με αφορμή την είδηση για τη μονή κατακεραύνωσε την εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης σε συνέχεια των επανειλημμένων παρεμβάσεών του για τα λεγόμενα εθνικά θέματα. Υπενθυμίζεται ότι, εκτός από την αντίδραση της μονής διαμέσου του εκπροσώπου της στην Ελλάδα και των κομμάτων της αντιπολίτευσης, οργισμένη και με αυστηρά μηνύματα προς την κυβέρνηση ήταν και η τοποθέτηση του αρχιεπισκόπου Αθηνών και Πάσης Ελλάδας, Ιερώνυμου.
Στο θέμα επέμεινε χθες ο εκπρόσωπος Τύπου του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., Γιώργος Καραμέρος, σχολιάζοντας ότι «η κυβέρνηση Μητσοτάκη προσπαθεί να θολώσει τα νερά με επικοινωνιακή διαχείριση» και ότι «οι μοναχοί στο όρος Σινά γίνονται ενοικιαστές στο ίδιο τους το σπίτι μετά από 1.500 χρόνια». Καταλογίζει «προχειρότητα» στην κυβέρνηση για τον τρόπο που χειρίζεται τα ιδιαιτέρως ευαίσθητα εκκλησιαστικά θέματα και «σημαντικό έλλειμμα αξιοπιστίας της, το οποίο παράγει ιδιαιτέρως δυσμενή αποτελέσματα και στις διεθνείς σχέσεις της χώρας». Ζητά, τέλος, από την κυβέρνηση «να προβεί άμεσα στην απαραίτητη ενημέρωση για τους λόγους για τους οποίους η αιγυπτιακή πλευρά αποκλίνει από την συνεννόηση Μητσοτάκη – Σίσι και να προβεί σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες προκειμένου να στηρίξει εμπράκτως την αυτόνομη Ελληνορθόδοξη Εκκλησία του Ορους Σινά».
Παρέμβαση από το Φανάρι
Απογοήτευση και θλίψη εκφράζει το Οικουμενικό Πατριαρχείο για την απόφαση δικαστηρίου της Αιγύπτου που αμφισβητεί το «από αιώνων κρατούν ιδιοκτησιακό καθεστώς της ιστορικής Ιεράς Μονής του Σινά» και περιορίζει τους μοναχούς μόνο στο δικαίωμα της χρήσης αυτής. Με γραπτή ανακοίνωσή της, η Πρωτόθρονη Εκκλησία της Ορθοδοξίας απευθύνει έκκληση στην κυβέρνηση της Αιγύπτου να βρει τρόπο ώστε να διατηρηθεί το ιδιοκτησιακό καθεστώς της Μονής και να υλοποιήσει την πρόσφατα επιτευχθείσα συμφωνία, υπενθυμίζοντας ότι το ιδιοκτησιακό αυτό καθεστώς «σεβάστηκε ιδιαιτέρως και διεσφάλισε προνοιακώς» επί αιώνες και το Ισλάμ.
Αλλά και το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων τονίζει ότι η μονή «αποτελεί οχυρό ειρήνης μεταξύ Χριστιανών και Μουσουλμάνων και καταφύγιο ελπίδας για έναν κόσμο που βυθίζεται σε συγκρούσεις». Με ανακοίνωσή του καλεί τις Αιγυπτιακές Αρχές «να ακολουθήσουν αυτήν την πολύτιμη παράδοση και να διασφαλίσουν την ελευθερία λατρείας και πρόσβασης στο μοναστήρι μας», ώστε να συνεχίσει «αυτή την ενσάρκωση ειρηνικής χριστιανικής μαρτυρίας, εκπαίδευσης και υποδοχής». Σημειώνει ακόμα πως «θα παρακολουθεί στενά την κατάσταση και θα εξετάσει διεξοδικά την εν λόγω δικαστική απόφαση και, εάν χρειαστεί, το Πατριαρχείο θα καταδικάσει και θα ενεργήσει για οποιαδήποτε καταπάτηση του μοναστηριού ή παραβίαση της πρόσβασης σε αυτόν τον ιερό τόπο».
