Στεγαστική πολιτική με… ληγμένα μέτρα

Τουλάχιστον θλιβερό το αποκορύφωμα της προσπάθειας της κυβέρνησης να αντιστρέψει την πραγματικότητα και να εμφανίσει έργο απέναντι στην επιδείνωση της στεγαστικής κρίσης -επειδή πλήττει όλο και περισσότερους συμπολίτες μας- μέσα από τη δημιουργία της Πύλης Στεγαστικής Πολιτικής stegasi.gov.gr, που παρουσιάστηκε χθες σε σύσκεψη υπό τον πρωθυπουργό στο μέγαρο Μαξίμου.

Στεγαστική συνεκτική πολιτική όμως αγνοείται, όπως μπορεί να διαπιστώσει κανείς από την περιήγηση στην πλατφόρμα του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας. Γιατί περιλαμβάνει προγράμματα περιορισμένης εμβέλειας, αποσπασματικά μέτρα και άλλα που έχουν εξαγγελθεί από την προηγούμενη θητεία της Ν.Δ. και θέλουν χρόνια για να πάρουν σάρκα και οστά. Εύλογα γεννιέται δε το ερώτημα αν η αναγραφή παρεμβάσεων που έχουν λήξει εξυπηρετεί την ενημέρωση όσων αναζητούν πρόγραμμα για να ενταχθούν ή την προπαγανδιστική προβολή πρωτοβουλιών συνολικού ύψους 6,5 δισ. ευρώ.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επικέντρωσε στη χρηστικότητα της ψηφιακής πλατφόρμας και στο «μεγάλο εύρος προγραμμάτων». Προκειμένου να κάμψει τη λαϊκή δυσαρέσκεια ισχυρίστηκε ψευδώς ότι η κυβέρνηση «εστιάζει με πολύ μεγάλη έμφαση πάνω σε αυτό το μεγάλο πρόβλημα και από την πλευρά της προσφοράς και από την πλευρά της ζήτησης».

Δεν δίστασε να φέρει ως παράδειγμα το «Σπίτι μου 1» και το «Σπίτι μου 2», παρ’ όλο που έχει καταδειχτεί ευρέως η δημιουργία στρεβλώσεων στην αγορά ακινήτων από τα δύο προγράμματα. Προκάλεσαν αύξηση στις τιμές πώλησης των επιλέξιμων κατοικιών εξαιτίας των περιοριστικών προδιαγραφών, οδηγώντας στην αγορά ακριβών και δη παλαιών διαμερισμάτων όσους δυνητικούς δανειολήπτες αντέχουν να σηκώσουν το κόστος χάρη των χαμηλότοκων δανείων.

Διαφήμισε επίσης «πολλά φορολογικά κίνητρα σε ιδιοκτήτες οι οποίοι θέλουν να μετατρέψουν τη βραχυχρόνια μίσθωση σε μακροχρόνια», ενώ εκπρόσωποι των ιδιοκτητών ζητούν διερεύνηση των κριτηρίων για την τριετή φοροαπαλλαγή εισοδήματος από την παραπάνω αλλαγή χρήσης ώστε να μην αποκλείονται χιλιάδες εκμισθωτές, αλλά και φορολογική αμνηστία για να έχουν κίνητρο να επισκευάσουν τα κλειστά σπίτια.

Η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής, Δόμνα Μιχαηλίδου, χαρακτήρισε ως πολιτικές τις 43 δράσεις, από τις οποίες οι 21 αφορούν τη στέγη και οι 11 τη φορολογία κ.ά., λέγοντας ότι πολλές φορές «και εμείς οι ίδιοι δεν θυμόμαστε ακριβώς τα χαρακτηριστικά τους, για να μην πω δεν θυμόμαστε και κάποιες από αυτές».

Ας θυμηθούμε λοιπόν τα χαρακτηριστικά εμβληματικών για την Ν.Δ. παρεμβάσεων, που εξηγούν την αναποτελεσματικότητα των ίδιων των παρεμβάσεων και μιας στρατηγικής που δεν συνδέεται με μόνιμα μέτρα και με δημόσια, κοινωνική κατοικία.

● H ενίσχυση στο χαμηλού χρηματικά επιδόματος στέγασης από τα 70 ευρώ αυξάνεται σε 125 ευρώ και 75 ευρώ, αναλόγως της εισοδηματικής κλίμακας, δεν συμβαδίζει με τις τρομακτικές ανατιμήσεις των τελευταίων ετών, ενώ η εφαρμογή της αύξησης έχει καθυστερήσει, αφού είχε ανακοινωθεί από τον πρωθυπουργό στη ΔΕΘ και αναμένεται να εφαρμοστεί προσεχώς.

● Ωφελούμενοι αποκλείονται από το πρόγραμμα «Κάλυψη» που αφορά την τριετή καταβολή ενοικίου από το Δημόσιο για τη στέγαση ευάλωτων νέων 25-39 ετών, δικαιούχων του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος, και το «Στέγαση και Εργασία για τους αστέγους» που παρέχει διετή επιδότηση ενοικίου και επιδότηση εργασίας για έναν χρόνο, καθώς θέτουν πολύ συγκεκριμένα κριτήρια και υλοποιούνται από τη μειοψηφία των δήμων.

● Οι προσωρινοί περιορισμοί των βραχυχρόνιων μισθώσεων για το 2025 λόγω των παραπόνων των ξενοδόχων για ζημιά, αφορά μόνο τρεις, ήδη κορεσμένες από τα Airbnb περιοχές της Αθήνας.

● Η αύξηση του ελάχιστου ορίου επένδυσης για την απόκτηση golden visa πέρυσι μοιάζει άτολμη μπροστά στα αιτήματα των ενοικιαστών και τα παραδείγματα της Ισπανίας και της Πορτογαλίας, που καταργούν εντελώς τη «χρυσή βίζα» για τη χορήγηση άδεια διαμονής μέσω επενδύσεων.

● Ο ρυθμός των εγκεκριμένων αιτήσεων για το «Ανακαινίζω – Νοικιάζω», με στόχο να ανοίξουν 12.500 κενά σπίτια, αυξήθηκε στις 6.000 κατά τη δεύτερη φάση του προγράμματος μετά την αύξηση της επιδότησης των δαπανών επισκευής και ανακαίνισης και του εύρους των εργασιών, αλλά η δομή του παραπέμπει περισσότερο σε προσπάθεια νομιμοποίησης από «μαύρα» μαστορέματα.

«Κοινωνική αντιπαροχή»

● Με καθυστέρηση έρχεται και η κοινωνική αντιπαροχή για τη στέγαση χιλιάδων νοικοκυριών σε άδεια ακίνητα του κράτους που θα ανακατασκευαστούν ή σε νέα που θα οικοδομηθούν σε οικόπεδα του Δημοσίου, εισάγοντας όμως μια νέα μορφή συνεργασίας δημόσιου και ιδιωτικού τομέα με την ανάθεση της πλήρους διαχείρισης σε ιδιώτες. Ο πρώην υπουργός Εργασίας και νυν αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, υποσχόταν την έναρξη του πρώτου διαγωνισμού για την κατασκευή κοινωνικής κατοικίας μέσα στο 2024, αλλά η διαδικασία δεν έχει διεξαχθεί ακόμα.

Σκανδαλώδης μοιάζει η πρόβλεψη για τη διάθεση μόνο του 30% των κατοικιών για κοινωνική κατοικία, αφήνοντας το υπόλοιπο 70% προς πώληση ή ενοικίαση για μεγαλύτερο όφελος στους επενδυτές και τις κατασκευαστικές, και η παραχώρηση δημόσιας περιουσίας, όπως τα «φιλέτα» της ΔΥΠΑ από τον πρώην ΟΕΚ που πληρώθηκαν από τους εργαζόμενους. Σε αυτήν την περίπτωση θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί το ένα δισ. και πλέον των αποθεματικών του καταργημένου οργανισμού, ώστε να προκηρυχθούν μειοδοτικοί διαγωνισμοί για την παραχώρηση των ακινήτων με χαμηλό αντίτιμο ή δωρεάν.

● Υπέρ ιδιωτικών συμφερόντων και η δημιουργία τεσσάρων νέων φοιτητικών εστιών σε Κρήτη, Θεσσαλία, Δυτική Μακεδονία και Θράκη. Το έργο θα υλοποιηθεί μέσω ΣΔΙΤ με το ερώτημα να παραμένει η συμμετοχή του δημοσίου, καθώς εκφράζονται φόβοι πως για να βγάλουν το «εύλογο κέρδος» οι κατασκευαστικές θα πρέπει να ορίσουν υψηλά ενοίκια για τους φοιτητές, σε κάθε περίπτωση πολύ υψηλότερα από τα σημερινά επίπεδα. Σύλλογοι οικότροφων έχουν καταγγείλει την υποβάθμιση και την υποχρηματοδότηση των εστιών στο πλαίσιο ενίσχυσης της επιχειρηματικής λειτουργίας των ιδρυμάτων μετά το γερό «ψαλίδι» στον προϋπολογισμό του Ιδρύματος Νεολαίας και Διά Βίου Μάθησης για τις ανάγκες των υφιστάμενων κτιρίων.