Περίπου 40 σημάδια από σφαίρες που έπεσαν τον Νοέμβρη του 1973, τη νύχτα της εισβολής του τανκ στο Πολυτεχνείο, μπορεί κανείς να μετρήσει στα κάγκελα της περίφραξης του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. Πρώτη φορά έμαθα την ύπαρξή τους από το βιβλίο του Ιερώνυμου Λύκαρη «Το αίμα το αδικαίωτο ποτέ δεν ησυχάζει». Από τότε μου είναι αδύνατο να περάσω από την Τοσίτσα και την Πατησίων και να μη σταθεί το βλέμμα μου στα σημάδια, άλλα βαθιά και άλλα ρηχά. 3.800 σφαίρες ρίχτηκαν τότε από τη φρουρά του υπουργείου Δημόσιας Τάξης και πολλές από αυτές είχαν στόχο το Μουσείο. Οι σφαίρες δεν σφηνώθηκαν στα χοντρά σιδερένια κάγκελα, κάποιες πέρασαν ξυστά και άλλες εξοστρακίστηκαν, όμως εκατοντάδες πρέπει να πέρασαν ανάμεσά τους σαν και αυτή που καρφώθηκε στον λαιμό της Τόριλ Ενγκελαντ, της 22χρονης Νορβηγίδας που καθόταν με τους φίλους της στα πάνω σκαλάκια του Μουσείου. Τεκμήρια ενός εγκλήματος πολέμου παραμένουν αυτά τα σημάδια, λιγότερο εντυπωσιακά από την τσακισμένη πόρτα της πύλης του Πολυτεχνείου, όχι όμως λιγότερο εύγλωττα.
Μια εικόνα εγκατάλειψης κυριαρχεί πίσω από τα κάγκελα: θηριώδη αγριόχορτα, καλαμιώνες, σκουπίδια, ένας τάχα κήπος ξεχασμένος από Θεό και ανθρώπους. Από τη λίθινη βάση της περίφραξης, στην Τοσίτσα, αναδίδεται μια μυρωδιά αμμωνίας καθώς πολλοί άστεγοι και απόκληροι φαίνεται ότι ανακουφίζονται εκεί. Σε κάποια σημεία οι κορμοί των πεύκων, σπρωγμένοι από τον βορειοανατολικό άνεμο, έχουν τυλίξει τα κάγκελα σαν να θέλουν να τα λυγίσουν.
Οπως δείχνουν οι μακέτες του νέου Μουσείου, στη θέση της σημερινής πλατείας μπροστά από το νεοκλασικό κτίριο θα δημιουργηθεί μια «φυτευτή ταράτσα», ένα roof garden με παγκάκια, θάμνους και γκαζόν, προσβάσιμο από σκάλες. Τα πυροβολημένα κάγκελα θα ξηλωθούν και μάλλον θα καταλήξουν σε κάποιο σκραπατζίδικο.
Μα, τι θέλετε; είναι σαν να ακούω. Να κηρυχτούν διατηρητέα τα κάγκελα; Ναι, και τα σημαδεμένα κάγκελα και η πλατεία μπροστά από το Μουσείο αφού αποτελούν μια ενότητα όχι μόνο με αισθητικό, αλλά και με ιστορικό χαρακτήρα. Από αρχιτέκτονες σοβαρούς (αλλά όχι αρεστούς στο υπουργείο Πολιτισμού) έχουν προταθεί και άλλοι τρόποι για την επέκταση του Μουσείου (π.χ. υπογειοποίηση) χωρίς να μπαζώνεται η μνήμη της πόλης.
