Απουσία δημόσιου διαλόγου για τις επενδύσεις σε data centers

Οι εργασιακές, κοινωνικές και, ιδιαίτερα, οι περιβαλλοντικές συνέπειες των data centers –ως προς την ενέργεια και το νερό που καταναλώνουν σε τεράστιες ποσότητες– απασχολούν έντονα την κοινή γνώμη σε διεθνές επίπεδο. Σε χώρες που εδώ και χρόνια φιλοξενούν μεγάλο αριθμό και πλέον υφίστανται τις συνέπειες, οι αντιδράσεις και τα κινήματα πολιτών οδήγησαν σε πάγωμα των επενδύσεων και μπλοκάρισμα της λειτουργίας τους, έχοντας ως αίτημα την εφαρμογή κανονισμών προστασίας.

Πέρα από τα data centers, το διαδίκτυο συνίσταται σε τεράστιες υποδομές που περιλαμβάνουν υπόγεια, υπέργεια και υποβρύχια καλώδια, οπτικές ίνες, δορυφόρους και τους επίγειους σταθμούς τους, ενισχυτές καλωδιακού σήματος και πλήθος άλλων. Τα παραπάνω αποτελούν πεδίο σύγκρουσης μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών συμφερόντων και έχουν έντονο υλικό αποτύπωμα δεδομένου του όγκου των πόρων που καταναλώνουν.

Η Ελλάδα άργησε να ενταχθεί στο σχέδιο εξάπλωσης των data centers, αλλά τώρα αυτό συμβαίνει με μεγάλη ταχύτητα. Λόγω της γεωγραφικής θέσης της, παίζει τον ρόλο της εναλλακτικής διαδρομής για την Ανατολική Ευρώπη, ενώ αποτελεί τη συντομότερη διαδρομή για τη διασύνδεση με τις αγορές της Μέσης Ανατολής, της Ασίας και της Αφρικής. Η ένταξή της στο παγκόσμιο δίκτυο ενισχύεται περαιτέρω με την άφιξη πολλών υποθαλάσσιων καλωδίων, όπως το σύστημα καλωδίων AAE-1, που τη συνδέει με αυτές τις βασικές αγορές. Πλήθος εταιρειών έχουν εμπλακεί στον τομέα (Microsoft, Google, Digital Realty, Sparkle, Amazon, Lancom κ.ά.).

Τα data centers εγκαταστάθηκαν κατά προτεραιότητα στην Αττική (Παιανία, Κορωπί, Μεταμόρφωση, Αγιο Στέφανο, Ανω Λιόσια, Μαρούσι), αλλά απλώνονται και σε Κρήτη, Βόλο και Θεσσαλονίκη, ενώ ο σχεδιασμός περιλαμβάνει και άλλες περιφέρειες. Παρ’ όλα αυτά, η Αττική φτάνει ήδη στα όρια κορεσμού από άποψη δυνατότητας να φιλοξενήσει νέα κέντρα. Πολύ περισσότερο τώρα που προσελκύει μεγάλα μεγέθη του κλάδου, που θέλουν πολλή γη, πολύ ρεύμα και πολύ νερό.

Παρότι οι εν λόγω επενδύσεις προβλήθηκαν επικοινωνιακά ως μια μεγάλη αναβάθμιση για τη χώρα μας, κανείς δεν ασχολήθηκε με το –ανεπαρκές– ρυθμιστικό πλαίσιο, η δημόσια διαβούλευση ήταν από προσχηματική έως ανύπαρκτη, οι υπεύθυνοι και οι πολιτικές δυνάμεις δεν τοποθετήθηκαν, και οι τοπικές κοινωνίες δεν φαίνεται να είναι επαρκώς ενήμερες για το θέμα. Το γεγονός της υπαγωγής αυτού του τύπου επενδύσεων στο κρυπτικό καθεστώς των στρατηγικών επενδύσεων ενίσχυσε τις παραπάνω τάσεις. Ωστόσο, φαίνεται ότι δειλά και με χρονοκαθυστέρηση η συζήτηση ξεκινά και στην Ελλάδα, καθώς όλο και περισσότεροι αντιλαμβάνονται τις συνέπειες και αρθρώνουν λόγο και ερωτηματικά σχετικά με το σχεδιαζόμενο υπερπλάνο. Στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας εντάσσεται και το workshop με τίτλο «The hidden costs of digital sovereignty: Greece’s data infrastructures as a site of political contestation» που συνιστά και την πρώτη δημόσια εκδήλωση σχετικά με το θέμα.

*Συντονίστρια του Παρατηρητηρίου των Κοινών του ινστιτούτου ΕΝΑ