«Είναι ένας πόλεμος που πρέπει να κερδηθεί». Θα υπάρχουν κυρώσεις. Αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου θα αναλάβει την εποπτεία των διοικήσεων και οι πρυτάνεις θα αντιμετωπίσουν έως και την ποινή της έκπτωσης από το αξίωμά τους «αν δεν ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους».
Αυτά περιλάμβανε το πολεμικό ανακοινωθέν που έβγαλε ο πρωθυπουργός ενώπιον όλων των πρυτάνεων της χώρας οι οποίοι, μαζί με όλους τους υπουργούς και παρα-υπουργούς, κλήθηκαν στο μέγαρο Μαξίμου! Τους μάζεψε, τους απείλησε και μετά έδωσε το σήμα για την έναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων. Δεν ξέχασε, φυσικά, τους φοιτητές. Υπενθύμισε τη διετή διαγραφή.
Αιτία πολέμου, η αγαπημένη του επικοινωνιακή καραμέλα: η ανομία στα Πανεπιστήμια. Το άλλοθι; Η συμπλήρωση του «τολμηρού νομοθετικού πλαισίου» από το 2019 με την κατάργηση του ασύλου. Η πρώτη άμεση απειλή; Τα σχέδια «ασφαλείας» τώρα, αλλιώς κυρώσεις.
Συναγερμός
Το είπε ξεκάθαρα: «Αυτό το οποίο θέλω να ακούσω από τη δική σας πλευρά είναι τον σαφή προγραμματισμό σας για την κατάρτιση ή την επικαιροποίηση, για όσους δεν το έχετε κάνει, των σχεδίων ασφαλείας των ιδρυμάτων σας, μέσα στο επόμενο δίμηνο, τη σύνταξη των εσωτερικών κανονισμών μέσα στο 2025, τη θέσπιση Πειθαρχικού Συμβουλίου ανά τομέα για να προβλεφθούν αυτόματες κυρώσεις σε όποιον παρανομεί».
Δεν έχει ξαναγίνει. Ποτέ μέχρι τώρα στην ιστορία της μεταπολίτευσης δεν έχει σημάνει τέτοιος γενικός συναγερμός για κανένα γεγονός. Ποτέ δεν έχουν απαξιωθεί τόσο πολύ και πανελληνίως οι επικεφαλής των Πανεπιστημίων της χώρας από την κυβέρνηση και ποτέ μέχρι σήμερα ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν είχε βρει σοβαρότερο λόγο για να προβεί σε μια τόσο μεγάλη κυβερνητική κινητοποίηση.
Καμία εκλεγμένη κυβέρνηση, μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας, δεν ενήργησε ποτέ με τόσο αυταρχικό τρόπο απέναντι στις διοικήσεις των ΑΕΙ. Ούτε σε μεγάλα πολιτικά ή κοινωνικά θέματα αλλά ούτε και σε εκπαιδευτικά, δεδομένου ότι πολλές κυβερνήσεις της Ν.Δ. και του ΠΑΣΟΚ αντιμετώπισαν τεράστιες φοιτητικές κινητοποιήσεις και μεγάλες πανεκπαιδευτικές απεργίες για πολλούς αντιεκπαιδευτικούς νόμους που πέρασαν τις τελευταίες δεκαετίες.
«Είναι μια μάχη. Ξέρουμε ότι δεν είναι εύκολη. Ενας πόλεμος που πρέπει να κερδηθεί. Εχουμε κερδίσει αρκετές μάχες, έχουμε χάσει και κάποιες, αλλά νομίζω ότι αποτελεί πια μονόδρομο». Αυτά ήταν επί λέξει τα λόγια του πρωθυπουργού. Δηλαδή, ή τα ελληνικά Πανεπιστήμια έχουν μετατραπεί μυστικά σε Γάζα ή ο πρωθυπουργός βλέπει τα Πανεπιστήμια σαν τη Γάζα. Κι αν δεν την έχει δει ως άλλος Νετανιάχου, ε, τότε έχει πάθει Τραμπ, ο οποίος βρίσκεται σε ένα διαρκές παραλήρημα από σοβαρό μοναρχικό σύνδρομο.
Το ναρκοπέδιο
Δεν υπάρχει καμία, μα καμία άλλη (σοβαρή) εξήγηση για τα όσα είπε κι έκανε σήμερα ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Εκτός κι αν κρίνεται σοβαρή η πρόθεση να θυσιάσει ό,τι βρει εύκαιρο ώστε να πάρει πίσω τα ακροδεξιά ψηφαλάκια του. Αλλά δεν μπορεί ένας πρωθυπουργός να θυσιάζει τα πολύτιμα της χώρας του για την προσωπική πολιτική του ατζέντα. Δεν μπορεί. Και δεν του επιτρέπεται. Οπως και σε κανέναν κυβερνητικό θεσμό που θα τολμούσε τέτοιας κλίμακας αντιθεσμική παρέμβαση.
Το ακόμη χειρότερο είναι ότι όλα αυτά προσφέρονται και για την απαραίτητη λαϊκή κατανάλωση. Πάνω όμως σε ένα ναρκοπέδιο όπου εύκολα μπορεί να ανατιναχθούν θεσμοί, δημοκρατικά κεκτημένα και συνταγματικά κατοχυρωμένες ελευθερίες. Οι πρυτάνεις, πάντως, αντέδρασαν ψύχραιμα. «Δεν γίνεται να εφαρμοστούν αυτά. Είναι ανέφικτα», έλεγαν αρκετοί μετά τη συνάντηση, ενώ κάποιοι άλλοι τόνιζαν ότι «είχαν τον χρόνο να τοποθετηθούν όλοι και συζητήθηκε σοβαρά το θέμα».
Βέβαια, κάποιοι έλεγαν με νόημα για τις εξαγγελίες του πρωθυπουργού: «Είναι επιλογή του κάθε Ιδρύματος να συμφωνήσει ή να διαφωνήσει». Παραμένουν στις θέσεις τους, αλλά διχασμένοι. Δεν υπήρξε καμία κοινή αντίδραση, καμία κοινή τοποθέτηση στα όσα είπε ο πρωθυπουργός. Και που τα είπαν διά ζώσης μαζί του, τι άλλαξε; Εκείνος κατάφερε να τους χρησιμοποιήσει προς το προσωπικό πολιτικό του όφελος με τον χειρότερο τρόπο.
Στη δε συζήτηση εντός των θυρών, ακολούθησε την τακτική καρότο-μαστίγιο. Πρώτα το μαστίγιο για να κυκλοφορήσει και στα non paper και μετά το καρότο για να μην του καταλογίσουν ότι δεν κάνει διάλογο. Τα μέτρα που ανακοινώθηκαν είχαν τον τίτλο «10+1 νομοθετικές παρεμβάσεις» και λαμβάνονται γιατί η κυβέρνηση θέλει «να κλείσει κάθε τρύπα που δεν συνδέει δικαιώματα με υποχρεώσεις αλλά και κυρώσεις. Ολοι και ο καθένας ξεχωριστά πρέπει να κάνουμε τη δουλειά μας σωστά και υπεύθυνα. Και όταν αυτό δεν συμβαίνει, να υφιστάμεθα τις ανάλογες κυρώσεις αφού πρώτα έχουμε λογοδοτήσει».
Οι «μπράβοι»
Αλλά, επειδή «οι καλοί λογαριασμοί κάνουν τους καλούς φίλους», ο κ. Μητσοτάκης έβγαλε και την κάρτα: «Θέλω να είμαι σαφής εδώ: θα υπάρχουν κυρώσεις, μπορούν ενδεχομένως να φτάνουν και μέχρι την έκπτωση από τον ρόλο τους για εκείνους τους πρυτάνεις, τις διοικήσεις που δεν θα ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους. Δεν μπορεί, πια, οι μειοψηφίες να είναι οι “μπράβοι” των Πανεπιστημίων. Και όπου σημειώνεται παρανομία, δεν μπορεί πια να υπάρχει ασυλία.
»Είναι μια μάχη που ξέρουμε ότι δεν είναι εύκολη, ένας πόλεμος ο οποίος πρέπει να κερδηθεί. Εχουμε κερδίσει αρκετές μάχες, έχουμε χάσει και κάποιες, αλλά νομίζω ότι αποτελεί πια μονόδρομο, αν θέλουμε πραγματικά η νέα γενιά να διεκδικήσει ένα καλύτερο μέλλον, να εμπιστευτεί το δημόσιο Πανεπιστήμιο και το δημόσιο Πανεπιστήμιο με τη σειρά του να παράγει υπεύθυνους και ώριμους πολίτες».
Ανάμεσα στα «συμπληρωματικά» μέτρα, το Εθνικό Παρατηρητήριο Βίας του υπουργείου, «πλήρης στελέχωση των Μονάδων Ασφαλείας των ΑΕΙ»(;), σχέδιο πρόληψης(;) κ.ά.
Στις επίσημες δηλώσεις των πρυτάνεων ήταν εμφανής η προσπάθειά τους να δείξουν ότι ήδη έχουν γίνει βήματα. Η προεδρεύουσα της συνόδου, η πρύτανης του Παντείου, Χριστίνα Κουλούρη, είπε: «Ακουσα με πολύ μεγάλη ευχαρίστηση τον κ. πρωθυπουργό να αναφέρει ότι έχει διαπιστωθεί βελτίωση στα Πανεπιστήμια και εμείς το επιβεβαιώνουμε.
»Υπάρχει πράγματι. Εχουμε διανύσει, νομίζω, μια πολύ σημαντική και επιτυχημένη πορεία, κάτι που αναγνωρίζεται και από την κοινωνία». Ο πρύτανης του ΕΚΠΑ, Γεράσιμος Σιάσος: «Στα θέματα ασφάλειας των Πανεπιστημίων έχουν γίνει βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση τα τελευταία χρόνια με αποτέλεσμα τα φαινόμενα παραβατικότητας να έχουν μειωθεί σημαντικά».
Η αντιπολίτευση
Σφοδρές ήταν οι αντιδράσεις της αντιπολίτευσης στις εξαγγελίες του πρωθυπουργού. «Η κυβέρνηση της Ν.Δ. εδώ και έξι χρόνια διαδοχικά: κατάργησε το πανεπιστημιακό άσυλο, ισοτίμησε τα πτυχία κολεγίων με αυτά των ΑΕΙ, κατάργησε το αυτοδιοίκητο των Πανεπιστημίων, έφτιαξε την πανεπιστημιακή αστυνομία, διόρισε managers στα ιδρύματα, συνέδεσε τη χρηματοδότηση με την αξιολόγησή τους και απειλεί να κλείσει δεκάδες σχολές για να φτιάξει την πελατεία των ιδιωτικών» επισημαίνει ο ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.
«Κανένα μέτρο από αυτά δεν λειτούργησε. Από ιδεολογική εμμονή θέλει να διαλύσει τα δημόσια Πανεπιστήμια και να ιδιωτικοποιήσει την τριτοβάθμια εκπαίδευση», τονίζει η Κουμουνδούρου, υπογραμμίζοντας πως «ο “μπαμπούλας” της βίας που έβγαλε ξανά από το ντουλάπι είναι μια χιλιοπαιγμένη κακή παράσταση κατασκευής εσωτερικών εχθρών».
Και καταλήγει επισημαίνοντας πως «οι πρόθυμοι των διοικήσεων των ΑΕΙ που χειροκροτούσαν τις “μεταρρυθμίσεις” σήμερα μπαίνουν στο κάδρο και σύντομα θα γίνουν αυτοφωράκηδες της κυβερνητικής ανικανότητας και αποδιοπομπαίοι τράγοι».
«Στοχοποίηση»
Με κοινή δήλωσή τους οι τομεάρχες Παιδείας της Κ.Ο. του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., Διονύσης Καλαματιανός και Πόπη Τσαπανίδου, μιλούν για «απαράδεκτους εκβιασμούς προς τους ακαδημαϊκούς θεσμούς»: «Η κυβέρνηση της Ν.Δ., σε μια ακόμη επίδειξη αυταρχισμού, επιλέγει να απειλήσει και να συκοφαντήσει την πανεπιστημιακή κοινότητα για επικοινωνιακή εκμετάλλευση. (…)
»Αντί να στηρίξει το δημόσιο Πανεπιστήμιο με επαρκή χρηματοδότηση, προσωπικό και κατάλληλες υποδομές, επιλέγει συνειδητά να στοχοποιεί την πανεπιστημιακή κοινότητα, μετατρέποντας μέχρι και τους πρυτάνεις σε εκτελεστικά όργανά της, υπό τον φόβο επιβολής κυρώσεων. Είναι μια επικίνδυνη πρακτική, που ξεκάθαρα υπονομεύει τη δημόσια τριτοβάθμια εκπαίδευση».
Σχολιάζοντας τη συνάντηση του πρωθυπουργού με τους πρυτάνεις, ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ, Δ. Μάντζος, τη χαρακτήρισε «ρητή ομολογία αποτυχίας της μέχρι σήμερα πολιτικής της Νέας Δημοκρατίας στα Πανεπιστήμια. Είναι πολύ αργά, έξι χρόνια μετά και ενώ έχουν συμβεί τόσα γεγονότα, ο πρωθυπουργός να ανοίγει τον φάκελο αυτό. Και είναι πολύ αργά να αναλάβει αυτή η κυβέρνηση την πολιτική ευθύνη για τις παραλείψεις και τις εσφαλμένες της πράξεις».
Υπενθύμισε, παράλληλα, ότι η Νέα Δημοκρατία «εξελέγη το 2019 με το δόγμα “νόμος και τάξη”, αρκέστηκε να άρει το πανεπιστημιακό άσυλο σε θεωρητικό επίπεδο και το 2021 έφερε την πανεπιστημιακή αστυνομία, ένα πείραμα εξ αρχής καταδικασμένο να αποτύχει, κάτι που το λέγαμε από τότε».
Το ΚΚΕ
Το ΚΚΕ υπογράμμισε ότι «η κυβέρνηση της Ν.Δ. δεν μπορεί να κρύψει ότι είναι η δική της πολιτική που διαταράσσει την ασφάλεια των Πανεπιστημίων όταν αφήνει τις φοιτήτριες, τους φοιτητές και το ακαδημαϊκό προσωπικό εκτεθειμένους σε επικίνδυνες και απαρχαιωμένες εγκαταστάσεις και υποδομές σε σχολές και εστίες, χωρίς καν στοιχειώδεις αντισεισμικούς και αντιπυρικούς ελέγχους […], όταν η αναλογία ΔΕΠ ανά φοιτητή είναι στο 1/47 και ολόκληρα τμήματα έχουν μονοψήφιο αριθμό μελών ΔΕΠ.
»Ενώ για την αντιμετώπιση των παραπάνω πραγματικών προβλημάτων δεν δίνεται ούτε ευρώ, η κυβέρνηση της Ν.Δ. υπερχρηματοδοτεί προγράμματα για μπίζνες και πολεμική-ΝΑΤΟϊκή έρευνα στα Πανεπιστήμια και τάζει στους πρυτάνεις χρήματα για κάμερες και κάρτες εισόδου, απειλώντας για πειθαρχικές ποινές όποιους αγωνίζονται».
