«Το μέλλον ανήκει σε όσους τολμούν να ονειρεύονται την ειρήνη»

Υπερασπιστής της ζωής και διαμεσολαβητής για το θαύμα της γέννησης, ο Παλαιστίνιος γιατρός δρ Ιζελντίν Αμπντουλαΐς μεγάλωσε στην πιο εμβληματική προσφυγούπολη της Λωρίδας της Γάζας: την Τζαμπάλια. Είναι η μήτρα της πρώτης μαζικής εξέγερσης άοπλων νεαρών Παλαιστινίων («ιντιφάντα») εναντίον των Ισραηλινών κατακτητών, το 1987.

Με γονείς που έχασαν τα πάντα το 1948, σπούδασε Ιατρική στο Κάιρο με υποτροφία και απέκτησε ειδικότητα γυναικολόγου στο Λονδίνο.

Ειρηνιστής από πεποίθηση και χαλκέντερος ακτιβιστής από αίσθηση καθήκοντος, ήταν ο μοναδικός Παλαιστίνιος γιατρός που εργαζόταν σε μαιευτήριο του Ισραήλ, μπαινοβγαίνοντας καθημερινά από τα σύνορα, ενώ ταυτόχρονα στην Τζαμπάλια εξέταζε και ξεγεννούσε δωρεάν χιλιάδες Παλαιστίνιες.

Στις 16 Ιανουαρίου 2009 ισραηλινό άρμα μάχης βομβάρδισε στα τυφλά την πολυκατοικία της οικογένειάς του, σκοτώνοντας, μπροστά στα μάτια του, τρία από τα οκτώ παιδιά του: τις θυγατέρες του, Μπεσάν, Μαγιάρ και Αγιά καθώς και την ανιψιά του, Νουρ.

Με το αίμα των νεκρών κοριτσιών στα ρούχα του, σε κατάσταση σοκ, ο γιατρός τηλεφώνησε στον Σλόμι Ελτάρ, διάσημο παρουσιαστή της ισραηλινής τηλεόρασης και φίλο του. Οδυρόμενος ζήτησε βοήθεια, να σταλεί ένα ασθενοφόρο. Τότε ο Ισραηλινός δημοσιογράφος, που βρισκόταν μέσα στο στούντιο, έκανε μια κίνηση σπάνια: τον έβγαλε στον αέρα! Η συγκλονιστική απευθείας μετάδοση έμεινε στην Ιστορία.

Η προσωπική τραγωδία δεν οδήγησε τον δρα Αμπντουλαΐς στο μίσος. Απευθυνόμενος πια σε όλο τον κόσμο, έγινε κήρυκας της συνύπαρξης Παλαιστινίων και Ισραηλινών, κάνοντας παράλληλα αγωγή στο ισραηλινό κράτος, από το οποίο απαίτησε να αναγνωρίσει τις ευθύνες του για τη δολοφονία των κοριτσιών.

Τέσσερις φορές υποψήφιος για το Νόμπελ ειρήνης, έγραψε το ευπώλητο βιβλίο «I shall not hate» («Δεν θα μισήσω», 2011). Σε αυτό βασίστηκε η Γαλλοκαναδή σκηνοθέτιδα Ταλ Μπαρντά για να γυρίσει ένα ντοκιμαντέρ με τον ίδιο τίτλο, παραγωγή του 2024. Στα 90 λεπτά που διαρκεί ξετυλίγεται επιδέξια το κουβάρι της Ιστορίας και της προσωπικής μαρτυρίας, με συνεντεύξεις, ρεπορτάζ, πλάνα αρχείου και ένθετες σεκάνς κινουμένων σχεδίων.

Ο δρ Αμπντουλαΐς μένει στον Καναδά όπου εργάζεται και διδάσκει στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Οτάβα. Τίποτα δεν μπορεί να κλονίσει τη βαθιά πίστη του γενναιόψυχου αυτού Παλαιστίνιου στη φωτεινή πλευρά των ανθρώπων, όπως καταδεικνύεται στη συνέντευξη που παραχώρησε στην «Εφ.Συν.» λίγο πριν έρθει στην Αθήνα για τις εκδηλώσεις που διοργανώνει το Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Καστελορίζου στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος.

Το φιλμ «Δεν θα μισήσω» προβάλλεται απόψε με τον ίδιο παρόντα στην αίθουσα.

● Η εφημερίδα μας έχει προσθέσει την παλαιστινιακή σημαία δίπλα στο λογότυπό μας στην πρώτη μας σελίδα – είναι εκεί κάθε μέρα. Θεωρούμε τον αγώνα για ειρήνη, δικαιοσύνη, ευημερία και πατρίδα για τον παλαιστινιακό λαό μια υπόθεση για την οποία αξίζει δημοσιογραφικά να αγωνιστεί κανείς. Στην πράξη και στο πεδίο, ποια νομίζετε εσείς ότι είναι τα μέσα για αυτόν τον αγώνα;

Σας ευχαριστούμε για την ακλόνητη δέσμευσή σας για δικαιοσύνη και ειρήνη. Η σημαία της Παλαιστίνης κοντά στο λογότυπό σας είναι ένα ισχυρό σύμβολο αλληλεγγύης.

Για μένα είναι κάτι περισσότερο από ένα ύφασμα ή ένα σύμβολο. Είναι η αντανάκλαση της ιστορίας μας, των παθών μας και των προσδοκιών μας. Κάθε χρώμα μιλά για όσα περάσαμε, όσα αντέξαμε και αντέχουμε. Το μαύρο αντιπροσωπεύει τις κακουχίες και το σκοτάδι, αλλά και τη δύναμή μας να στεκόμαστε όρθιοι. Το λευκό, την ειρήνη. Το πράσινο, τη ζωή, τη φύση και την ελπίδα για ένα μέλλον με ελευθερία και αξιοπρέπεια. Και το κόκκινο είναι η θυσία, το θάρρος όσων έδωσαν τα πάντα για την απελευθέρωση.

Η ζωή μου έχει σημαδευτεί από αφάνταστες απώλειες. Ωστόσο διάλεξα τον δρόμο της συγχώρεσης και της οικοδόμησης γεφυρών. Στην πράξη ο αγώνας μπορεί να λάβει πολλές μορφές. Η ίδια η δημοσιογραφία είναι ένα κρίσιμο εργαλείο – αποκαλύπτοντας τις αδικίες, ενισχύοντας τις περιθωριοποιημένες φωνές και απαιτώντας από την εξουσία να λογοδοτεί.

Είναι απαραίτητη η προώθηση της κατανόησης μεταξύ των κοινοτήτων. Χειροπιαστά αποτελέσματα μπορεί να φέρει η υποστήριξη κινημάτων βάσης, ανθρωπιστικών πρωτοβουλιών και οργανώσεων που εργάζονται για την ειρήνη και την ανάπτυξη. Η παιδεία σπάει τον φαύλο κύκλο της απελπισίας και φέρνει στο προσκήνιο μια γενιά εξοπλισμένη για να οικοδομήσει ένα καλύτερο μέλλον. Εξίσου ζωτικής σημασίας είναι ο διάλογος: καλλιεργεί την ενσυναίσθηση, καταρρίπτει τα εμπόδια και ανοίγει τον δρόμο για τη συμφιλίωση.

Η ανθρωπιστική βοήθεια παρέχει άμεση ανακούφιση, αλλά η βιώσιμη ανάπτυξη μέσω των υποδομών, της υγειονομικής περίθαλψης και της οικονομικής ενδυνάμωσης θέτει τα θεμέλια για μακροπρόθεσμη σταθερότητα.

Τη δικαιοσύνη για την Παλαιστίνη δεν μπορεί κανείς να μας την αρνείται για πάντα. Η ελπίδα δεν πρέπει ποτέ να χαθεί.

● Παρακολουθώντας το θαυμάσιο ντοκιμαντέρ «I shall not hate» είδα πόσο ισχυρή είναι η πίστη σας ότι οι άνθρωποι μπορούν πάντα να έχουν μια φωτεινή πλευρά. Αυτή η πίστη παραμένει, άραγε, εξίσου ισχυρή και μετά την 7η Οκτωβρίου 2023 και την επιχείρηση γενοκτονίας που το Ισραήλ διεξάγει εναντίον του λαού σας στη Λωρίδα της Γάζας;

Η πίστη μου στους καλούς ανθρώπους έχει δοκιμαστεί αλλά παραμένει άθραυστη. Γίνεται ισχυρότερη όσο βλέπουμε τη διεθνή αλληλεγγύη για τη δίκαιη υπόθεση της Παλαιστίνης. Ανθρωποι από κάθε γωνιά της Γης καταδικάζουν τη γενοκτονία και την εθνοκάθαρση.

Από την 7η Οκτωβρίου 2023 η κατάσταση στη Γάζα είναι καταστροφική, είναι πέρα από κάθε περιγραφή. Τεράστιες απώλειες ζωών, εκτοπισμοί και δεινά. Ωστόσο, ακόμη και μέσα σε τέτοια φρίκη, η πίστη στη φωτεινή πλευρά της ανθρωπότητας παραμένει. Αυτή η πίστη δεν είναι αφελής, έχει τις ρίζες της στις αμέτρητες πράξεις αλληλεγγύης, θάρρους και αντίστασης.

Αυτή η πίστη τροφοδοτείται επίσης από την πεποίθηση ότι ο αγώνας του παλαιστινιακού λαού είναι μια παγκόσμια υπόθεση που ξεπερνά σύνορα, θρησκείες και τρέχουσες πολιτικές συναλλαγές. Είναι ένας αγώνας για αξίες: ειρήνη, ισότητα και αυτοδιάθεση.

● Λέτε σε μια σκηνή της ταινίας: «Χρειαζόμαστε θαρραλέους, ηθικούς και ριψοκίνδυνους ηγέτες, να σκέφτονται το μέλλον της ανθρωπότητας, όχι την παραμονή στην εξουσία». Βλέπετε τέτοιου είδους ηγέτες σήμερα; Υπάρχουν τέτοιοι στο Ισραήλ, στην Παλαιστίνη, στον υπόλοιπο κόσμο;

Ναι, υπάρχουν και καλοί ηγέτες στον κόσμο μας, που μιλούν ανοιχτά. Το βλέπω στη Νορβηγία, την Ιρλανδία, τη Νότια Αφρική, την Ισπανία, την Κολομβία και σε αρκετές άλλες χώρες. Ηγέτες που υψώνουν ανάστημα και μιλούν για λογοδοσία και σθεναρή καταδίκη των εγκλημάτων πολέμου.

Ο Νοτιοαφρικανός πρόεδρος Σίριλ Ραμαφόζα, ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ, οι επικεφαλής του Σιν Φέιν στην Ιρλανδία και άλλοι έχουν καταδικάσει έντονα τη βία και στηρίζουν μια δίκαιη λύση του Παλαιστινιακού.

Δεν βλέπω όμως στο Ισραήλ ηγέτες που να ενδιαφέρονται για δίκαιη ειρήνη. Οι περισσότεροι Ισραηλινοί, ηγεσία και λαός, μετακινήθηκαν στην Ακροδεξιά και στον φανατισμό. Απορρίπτουν την ίδρυση παλαιστινιακού κράτους, δείχνουν ελάχιστο ενδιαφέρον για την αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτιών της σύγκρουσης. Αυτό έχει δημιουργήσει ένα βαθιά πολωμένο περιβάλλον όπου οι φωνές που υποστηρίζουν τη συνύπαρξη συχνά περιθωριοποιούνται ή φιμώνονται.

Στην Παλαιστίνη, επίσης, χρειαζόμαστε τολμηρούς ηγέτες, ικανούς να υπερβούν την οδύνη και τους πολιτικούς υπολογισμούς, ικανούς να καθοδηγήσουν τον λαό μας προς την ενότητα και την ελπίδα.

Το μέλλον ανήκει σε όσους τολμούν να ονειρεύονται την ειρήνη. Σε όσους εργάζονται ακούραστα για να την κάνουν πραγματικότητα. Ακόμα και στις πιο σκοτεινές στιγμές υπάρχουν εκείνοι που πιστεύουν ότι ένας άλλος, καλύτερος κόσμος δεν είναι μόνο εφικτός αλλά απαραίτητος.

● Αντιλαμβάνομαι ότι οι ρίζες σας στον Καναδά είναι ισχυρές τώρα, ότι η εκστρατεία σας υπέρ της ειρήνης τιμώντας τη μνήμη των θυγατέρων σας και της ανιψιάς σας είναι μια υπόθεση ζωής. Θα σκεφτόσασταν να επιστρέψετε στη Γάζα κάποια στιγμή στο μέλλον;

Οι ρίζες μου είναι βαθιά στην Παλαιστίνη. Η ψυχή, η καρδιά και το μυαλό μου είναι στην Παλαιστίνη.

Η ερώτησή σας για την επιστροφή στη Γάζα έχει τεράστιο συναισθηματικό βάρος. Η παρουσία μου σήμερα στον Καναδά μού επιτρέπει να ενισχύσω τις φωνές των Παλαιστινίων και να υποστηρίξω την ειρήνη σε παγκόσμια σκηνή, ενώ η σύνδεσή μου με τη Γάζα με κρατά προσγειωμένο στην πραγματικότητα του παλαιστινιακού αγώνα.

Η μόνιμη επιστροφή μου στη Γάζα στο μέλλον είναι βαθιά προσωπική απόφαση, που εξαρτάται από όσα λαχταράει η καρδιά μου και από τις συνθήκες επιτόπου. Θα είναι επίσης μια πράξη περιφρόνησης εναντίον όσων επιδιώκουν να διαγράψουν την παλαιστινιακή ταυτότητα και ιστορία.

Πηγαίνω στη Γάζα δύο φορές τον χρόνο. Τελευταία φορά ήταν τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 2023. Το πρώτο πράγμα που κάνω είναι να επισκέπτομαι τους τάφους των θυγατέρων μου, της ανιψιάς μου, της γυναίκας μου, των γονιών και των αδελφών μου. Στέκομαι μπροστά τους και τους μιλώ χαμηλόφωνα. «Δεν σε ξέχασα. Δεν θα ξεχάσω ποτέ από πού προέρχομαι».

Θυμάμαι ότι περπατούσα στους δρόμους της Γάζας ως παιδί, νιώθοντας τον ήλιο στο πρόσωπό μου και το αεράκι από τη Μεσόγειο. Θυμάμαι πώς γελούσαν τα αδέλφια μου, το ζεστό φαγητό της μάνας μου – πώς ηχούσε η ζωή σε κάθε γωνιά.

Ακόμα και τώρα, όταν κλείνω τα μάτια μου, μπορώ να ακούσω την έκκληση του μουεζίνη για προσευχή την αυγή, να μυρίσω τα γιασεμιά στον αέρα και να νιώσω την παρουσία όσων έχασα.

Στις νεότερες γενιές λέω: Μην ξεχνάτε ποτέ από πού προέρχεστε. Να κουβαλάτε την Παλαιστίνη στην καρδιά σας, όπου κι αν σας βγάλει η ζωή. Να τιμάτε αυτούς που ήρθαν πριν από εσάς και να ανοίγετε τον δρόμο για αυτούς που θα ακολουθήσουν.

♦ Πληροφορίες: Ντοκιμαντέρ: «Δεν θα μισήσω» (2024, Γαλλία-Καναδάς) Η ταινία τιμήθηκε με το «Χάλκινο Στεφάνι Μεγίστης» στο 9ο Beyond Borders – Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Καστελλορίζου 2024. Σκηνοθεσία: Ταλ Μπαρντά. Προβολή: Απόψε στις 19.45 στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος. Θα παραστεί ο δρ Αμπντουλαΐς και θα λάβει μέρος σε συζήτηση με το κοινό μετά το τέλος της προβολής. Είσοδος ελεύθερη με τήρηση σειράς προτεραιότητας κατά την προσέλευση. Οι προβολές και οι εκδηλώσεις θα διαρκέσουν από τις 28 έως τις 30 Μαρτίου. Για περισσότερες πληροφορίες: beyondborders.gr