Δύο σημαντικά κείμενα –μανιφέστα κατά μία έννοια– απασχόλησαν την προηγούμενη εβδομάδα τον χώρο του Πολιτισμού και συζητήθηκαν πολύ. Συμπτωματικά διαβάστηκαν δημοσίως, σε εκδηλώσεις που πραγματοποιήθηκαν την ίδια ημέρα (27/3), από τους ίδιους τους συντάκτες τους, προσωπικότητες κύρους στα γράμματα και στις τέχνες, ενεργούς διανοούμενους και κυρίως ενεργούς πολίτες. Το ένα ήταν το μήνυμα που έγραψε ο Θεόδωρος Τερζόπουλος για την φετινή Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου μετά από πρόσκληση του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου. Το άλλο, το κείμενο του Παντελή Μπουκάλα με αφορμή τη βράβευσή του με το Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων – κείμενο που δημοσιεύουμε ολόκληρο στις επόμενες σελίδες.
Ας παίξουμε λοιπόν ένα παιχνίδι. Ας συνδυάσουμε αποσπάσματα του μεν και του δε –άλλωστε η στόχευση και των δύο δεν διέφερε και πολύ.
«Μπορεί το θέατρο να αφουγκραστεί το SOS που εκπέμπει η εποχή μας, σε έναν κόσμο με πτωχοποιημένους πολίτες, έγκλειστους στα κελιά της εικονικής πραγματικότητας, περιχαρακωμένους στην ασφυκτική ιδιώτευσή τους;[…] Αγωνιά το θέατρο για την ανθρώπινη κατάσταση όπως αυτή διαμορφώνεται τον 21ο αιώνα, όπου ο πολίτης άγεται και φέρεται από πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα, από δίκτυα ενημέρωσης και εταιρείες διαμόρφωσης κοινής γνώμης;[…] Ενα διάχυτο αίσθημα φόβου απέναντι στον Αλλον, τον διαφορετικό, τον Ξένο, κυριαρχεί στις σκέψεις και τις πράξεις μας». (Θόδωρος Τερζόπουλος)
«Η πρόσφατη επιδρομή ακροδεξιού πολιτευομένου εναντίον πινάκων που ενοχλούσαν την αδαή και λογοκριτική τυπολατρία του, η βία του εν ονόματι της θρησκείας της αγάπης, βεβαίωσε ότι, και σήμερα ακόμα, τίποτε δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο. Ούτε καν η ελευθερία της έκφρασης, και όχι μόνο της καλλιτεχνικής». (Παντελής Μπουκάλας)
«Χρειαζόμαστε νέους τρόπους αφήγησης που θα αποσκοπούν στην καλλιέργεια της μνήμης και στη διαμόρφωση μιας νέας ηθικής και πολιτικής ευθύνης, με στόχο την έξοδο από την πολύμορφη δικτατορία του σημερινού μεσαίωνα». (Θ. Τερζόπουλος)
«[…] κατά τις τελευταίες δεκαετίες ενός αιώνα που τον αποκαλούμε χρυσό, του 5ου π.Χ., οι απαίδευτοι δεισιδαίμονες από τη μια, οι χυδαίοι δημαγωγοί σαν τον Κλέωνα από την άλλη, επέβαλαν καθεστώς διώξεων εναντίον κορυφαίων μορφών της προοδευτικής σκέψης, απειλώντας την ίδια τη ζωή τους. Εναντίον του Πρωταγόρα, του Αναξαγόρα, του Διαγόρα, του Σωκράτη, του Ευριπίδη. Με λογοκριτικό μένος, οι οχλοκόποι και οι θρησκόληπτοι κατηγορούσαν για ασέβεια όσους στοχάζονταν αντισυμβατικά για τα θεία και τα ανθρώπινα, απαλλαγμένοι από τα δεσμά της παιδαριώδους δεισιδαιμονίας. Αλλά η τέχνη και η φιλοσοφία ή είναι ελεύθερες ή δεν υπάρχουν. Περηφανευόμαστε για την αρχαιοελληνική κληρονομιά μας, μα πρέπει και να διαλέξουμε. Και δεν μπορούμε παρά να απαρνηθούμε τους Κλέωνες και τους δεισιδαίμονες […]». (Π. Μπουκάλας)
