Η μητρότητα είναι θέμα κοινωνικό

⇒ Του Γιάννη Στάγια*

Η καλύτερη χρονική στιγμή για να φυτέψεις ένα δένδρο είναι 20 χρόνια πριν. Αυτό ισχύει και για το βιβλίο της Πωλίνας Πουλορίνη. Θα έπρεπε δηλαδή να το διαβάσουν όσες και όσοι θέλουν να κάνουν παιδιά πολύ πριν κάνουν παιδιά. Απευθύνεται όμως σε όσες και όσους ζουν μόνοι; Ή σε ζευγάρια που δεν έχουν ή δεν θα κάνουν παιδιά; Το βιβλίο απευθύνεται σε όσες και όσους έχουν μαμά ή την κουβαλούν μέσα τους. Στο οπισθόφυλλο του βιβλίου παίρνουμε μια πρώτη αμφισβήτηση: ότι στα μάτια των τέκνων η αρμονική εικόνα του ζεύγους, το υγιές οικογενειακό περιβάλλον είναι σημαντικότερα από τα πτυχία.

Το είπαν και παλιότερα κάποιοι «Τα Πανεπιστήμια βγάζουν ειδικότητες και όχι προσωπικότητες!» Μας λέει η συγγραφέας: «Είμαι μητέρα κατ’ επιλογήν, παρ’ όλα αυτά τα βρήκα σκούρα». Λοιπόν από εκεί έρχεται το κίνητρο της συγγραφής, «να προσφέρω ερεθίσματα… και όχι τόσο να πω καμιά μεγάλη αλήθεια». Μας προετοιμάζει ότι θα παίξει σε μια άλλη κατηγορία. Δεν είναι η ειδική συστημική ψυχολόγος-σύμβουλος που θα μας τεκμηριώσει επιστημονικά τις θέσεις της. Καταγράφει ό,τι χρόνια τώρα η καρδιά της βιντεοσκοπεί από αυτά που συμβαίνουν γύρω της, κατόπιν τα μηρυκάζει στο μυαλό της και τα καταγράφει για να μας τα δωρίσει μαζί με τα συμπεράσματά της.

Μας έρχεται μια εναλλακτική κεραμίδα όταν μας γράφει: «Η δυσκολία απόκτησης παιδιών με φυσικό τρόπο, εν μέρει, οφείλεται στη χρήση αποσμητικών». Δεν μας το τεκμηριώνει αυτό, δεν μας παρουσιάζει κάποια έρευνα, αρκεί ένα παράδειγμα μιας γνωστής της, το φιλοσοφεί όπως οι αρχαίοι σοφοί, που θεωρούσαν ή υπέθεταν χωρίς πειράματα.

Βέβαια, η επιστήμη εδώ και δεκαετίες έχει βρει ότι ο σημαντικότερος παράγοντας έλξης μεταξύ δύο ανθρώπων είναι ο ιδρώτας. Ομως η συγγραφέας δεν ενδιαφέρεται να το αποδείξει. Από την άλλη, όμως, οι συμβουλές της είναι συγκροτημένες και ολοκληρωμένες. Μπορεί να μη μας δίνει βιβλιογραφία, ωστόσο φαίνεται ότι οι απόψεις της είναι δοκιμασμένες στον χώρο και στον χρόνο. Εχει ζήσει σε πολλούς τόπους, έχει σπουδάσει και βιώσει ποικιλοτρόπως, έχει δουλέψει με παιδιά και μπορούμε να πούμε ότι έχει μια πλατιά γνώση και έτσι τολμά να μας βάλει να αναρωτηθούμε τελικά για πράγματα που μπορεί να θεωρούμε δεδομένα.

Το βιβλίο μεταξύ άλλων αγγίζει θέματα που σε αντίστοιχα βιβλία συμβουλευτικής σπάνια βρίσκουμε, όπως είναι: η νεοελληνική νοοτροπία γύρω από την κυοφορούσα, η μάνα που αντί να εκπαιδεύει τα παιδιά της προτιμά να τα υπηρετεί, το μυστήριο της βάφτισης, η μητέρα που συρρικνώνεται συχνά από τη γιαγιά και αλλού η μητέρα που φορτώνεται στη γιαγιά, το μητρικό ένστικτο που μπορεί και να μην είναι αυτονόητο κ.ά.

*Γεωπόνος – μουσικός

—

⇒ Του Αντώνη Τσιρικούδη**

Με την Πωλίνα είμαστε φίλοι σχεδόν τριάντα χρόνια. Λόγω της σχέσης μας αυτής είχα την τύχη να ζήσω το βιβλίο εν τη γενέσει του. Αυτό που ένιωσα είναι πως η μητρότητα, πέρα από τη χαρά, έφερε μαζί της και μια σειρά από δυσκολίες, μια ανισορροπία, αφού πρέπει να βρεις μια καινούργια ισορροπία με τον εαυτό σου, το παιδί, τον σύντροφο και την κοινωνία. Μη γελιόμαστε, η μητρότητα είναι θέμα κοινωνικό. Η Αντι-μαμά –αναφέρει σε κάποιο σημείο– είναι ένα όραμα. Είναι ο δικός της κόσμος που κατάφερε να αποτυπώσει στο χαρτί και να τον προσφέρει σε εμάς, μανάδες και μη. Τη λέξη «κόσμος» τη χρησιμοποιώ επίτηδες με την έννοια της τάξης στην ανισορροπία της καινούργιας κατάστασης. Ενας κόσμος γοητευτικός, στον οποίο καταφέρνει να συμπεριλάβει εμπειρίες κάθε είδους, από διαβάσματα, τον κινηματογράφο, τη μουσική, συζητήσεις με φίλους και γνωστούς, τυχαία περιστατικά.

Αυτό που βλέπω εγώ στο βιβλίο είναι μια απόπειρα να γίνει ένας κοινωνικός διάλογος, αποτέλεσμα της ανάγκης της Πωλίνας να συμβάλει και αυτή σε έναν δικαιότερο κόσμο, καταθέτοντας τη δική της εμπειρία, ανατρέποντας πολλά από τα στερεότυπα που κουβαλάμε αιώνες τώρα και που καιρός είναι να ξεσκονίσουμε επιτέλους. Θα αναφέρω σε αυτό στο σημείο την περίπτωση της Μήδειας, για την οποία θα βρείτε και μια ωδή στο βιβλίο. Η πράξη της ήταν αποτρόπαιη. Κάποια αναφορά, όμως, στη συμπεριφορά του συντρόφου της, του Ιάσονα; Εκείνος έχει αποτυπωθεί στη συλλογική μνήμη αγκαλιά με το «χρυσόμαλλο δέρας», τίποτε άλλο. «Σκοπός του εγχειριδίου δεν είναι η γενίκευση προσωπικών διαπιστώσεων[…] αλλά να προσφέρω ερεθίσματα για σκέψη, δράση, εκτόνωση και απελευθέρωση του/της κάθε αναγνώστη/-στριας και όχι τόσο να πω καμιά μεγάλη αλήθεια», μας ενημερώνει η συγγραφέας. Επομένως, το κείμενο δεν απευθύνεται αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο στις γυναίκες κι ας έχω ακούσει πως «έχω μια φίλη που θα γίνει μάνα, θα της το κάνω δώρο». Να το δώσετε στη φίλη σας, να το δώσετε όμως και στον σύντροφό της.

Ως φιλόλογος, θα σας πω επίσης για την πρωτοπρόσωπη, κατά κύριο λόγο, αφήγηση, για την εσωτερική εστίαση που ως επιλογή προστατεύει την αφηγήτρια από την κατηγορία της ξερολίασης. Στην «Αντι-μαμά» ο λόγος είναι αβίαστος, σχεδόν προφορικός, δίχως περιττά καλολογικά τεχνάσματα, συμβατός με το μήνυμα. Ακόμη μία από τις αρετές του βιβλίου.

**Φιλόλογος – ταξιδευτής

—

Τη σελίδα αυτήν δεν τη φτιάχνουν επαγγελματίες κριτικοί βιβλίου. Γράφεται από αναγνώστες που απευθύνονται σε αναγνώστες για να τους μιλήσουν για κάποιο βιβλίο που τους συνεπήρε. Αν θέλετε να μοιραστείτε όσα νιώσατε διαβάζοντας ένα βιβλίο, στείλτε το κείμενό σας (το πολύ 700 λέξεις) στο [email protected]