Ακόμη ένα βιβλίο για τον Αρη Βελουχιώτη θα βρίσκεται από τα μέσα της ερχόμενης εβδομάδας στις προθήκες των αθηναϊκών βιβλιοπωλείων, αλλά με ντοκουμέντα και στοιχεία εντελώς άγνωστα ώς τώρα. Φιλοδοξία των τριών συγγραφέων –των δικών μας Γιώργου Πετρόπουλου και Νίκου Χατζηδημητράκου και του ιστορικού ερευνητή Γεώργιου Σιούλα– είναι να φωτίσουν τη «διαμόρφωση της προσωπικότητας του Θανάση Κλάρα, τα γεγονότα που σημάδεψαν την ιστορική διαδρομή του και τον ανέδειξαν σε ανυποχώρητο επαναστάτη», όπως οι ίδιοι επισημαίνουν στον υπότιτλο του βιβλίου.
Οι αναγνώστες της εφημερίδας μας θα θυμούνται πιθανώς την έκδοση βιβλίου, στις 11 Δεκεμβρίου 2021 –μαζί με την «Εφημερίδα των Συντακτών» του Σαββατοκύριακου– υπό τον τίτλο «Ο Αρης Βελουχιώτης και ο υπόκοσμος». Ομως, η παρούσα έκδοση είναι υπερτριπλάσια σε έκταση και όπως αναφέρθηκε πιο πάνω, με άγνωστες λεπτομέρειες για τη ζωή και τη δράση της εμβληματικής αυτής προσωπικότητας του ΚΚΕ και της Αριστεράς.
Η ιστορική έρευνα –που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη– ξεκινά από τη νιότη του Θανάση Κλάρα, κάνει γνωστούς τους πραγματικούς λόγους που τον υποχρέωσαν να φύγει από το Δημόσιο. Επίσης, φωτίζει το ποινικό παρελθόν του και πώς αυτό συνέβαλε, στη συνέχεια, στην παράνομη κομματική δουλειά. Και, μετά τη δεύτερη ζωή του, ως μέλους και στελέχους του ΚΚΕ, τη δήλωση μετανοίας και γιατί την υπέγραψε, τη συνεργασία του με τους κλαρίτες στη Ρούμελη κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Ακολούθως, το αντάρτικο, η Βάρκιζα, ο μοναχικός δρόμος και η πορεία προς το (τραγικό) τέλος… Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου αναβιώνουν, ακόμη, οι προσπάθειες σπίλωσής του, ο Αρης Βελουχιώτης ως αντικείμενο ψυχολογικού πολέμου κατά του ΚΚΕ από τους νικητές του Εμφυλίου και, εν τέλει, η οδύσσεια της αποκατάστασής του.
Αχρείαστοι μύθοι
Οπως διευκρινίζουν στον πρόλογο του βιβλίου οι συγγραφείς, «δεν πρόκειται για μια νέα βιογραφία του Αρη. Πρόκειται για το αποτέλεσμα μιας μακρόχρονης έρευνας που αποσαφηνίζει σημαντικές πλευρές της βιογραφίας του από τότε που ήταν Θανάσης Κλάρας μέχρι τη στιγμή που έγινε Αρης Βελουχιώτης και ηγήθηκε του αντάρτικου. Επανεξετάζει όλα τα ερμηνευτικά σχήματα που κυριάρχησαν στην προσέγγιση της ιστορικής διαδρομής και προσφοράς του, τους μύθους που καλλιεργήθηκαν γι’ αυτόν, αλλά και τον τρόπο που αντιμετωπίστηκε από φίλους και εχθρούς.
Ολη η προσπάθειά μας επικεντρώθηκε στο να απαλλαγεί η βιογραφία του Αρη από σκοπιμότητες και από τους μύθους που τη συνοδεύουν – ανεξάρτητα πώς και για ποιο λόγο κατασκευάστηκαν. Δεν του προσφέρουν τίποτα οι σκοπιμότητες και οι μύθοι. Δεν τον κάνουν μεγαλύτερο απ’ ό,τι ήταν. Αντίθετα, εμποδίζουν στη σωστή –και με όρους ιστορικής επιστήμης– προσέγγισή του. Κι όσο υπάρχουν, συμβάλλουν στη δημιουργία νέων ή ανανεωμένων μυθευμάτων, όπως αυτό που καλλιεργήθηκε τα τελευταία τριάντα χρόνια και το οποίο θέλει τον Θανάση Κλάρα να γίνεται Βελουχιώτης παρά και ενάντια στο κόμμα του, στην κομμουνιστική ιδεολογία και πολιτική που ο ίδιος υπηρετούσε και ασπαζόταν. Κάτι δηλαδή σαν Ελληνας Ζορμπάς με φουστανέλες. Δεν ήταν τέτοιος ο Αρης. Ποτέ δεν ήταν τέτοιος».
Η στρατιωτική καρτέλα
Από το βιβλίο των 722 σελίδων, ξεχωρίσαμε τη στρατιωτική καρτέλα του Θανάση Κλάρα, η οποία πρώτη φορά βλέπει το φως της δημοσιότητας. Στοιχείο, σημειωτέον, ιδιαίτερα χρήσιμο για τον προσδιορισμό του χρόνου κατά τον οποίο εντάχθηκε στο κομμουνιστικό κίνημα.
Συγκεκριμένα: «1926 14 ΑΠΡΙΛΙΟΥ: Κατετάγη εις 42 Σύνταγμα Ευζώνων. 1926 9 ΜΑΪΟΥ: Μετετέθη εις Βαρύ Πυροβολικό. 1926 24 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ: Προήχθη Δεκανεύς. 1927 21 ΜΑΪΟΥ: Εξέπεσε του βαθμού του Δεκανέως δυν. υπ’ αριθμ. ΕΠ 1685/24-4-27 Δγής Β΄ ΣΣ διά επανειλημμένα βαρέα περί την πειθαρχία παραπτώματα. 1927 25 ΙΟΥΝΙΟΥ: Εις VIII Συνοριακό Τομέα εκ του 2ου Συντάγματος Πεζικού. 1927 20 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ: Απελύθη παρά του Συντάγματος Βαρέος Πυροβολικού ως Πυροβολητής».
Οπως αναφέρεται σε επόμενες σελίδες του συγκεκριμένου κεφαλαίου, «δεν αποκλείεται όμως να ασπάστηκε την κομμουνιστική ιδεολογία κατά τη διάρκεια της θητείας του στο 2ο Σύνταγμα Βαρέος Πυροβολικού, κι αυτό να έγινε αντιληπτό από τις αρχές του συντάγματος. Αν ισχύει αυτό, με δεδομένο ότι η στρατιωτική του καρτέλα κάνει λόγο για “επανειλημμένα βαρέα περί την πειθαρχία παραπτώματα”, το μόνο συμπέρασμα που εξάγεται είναι ότι ο ίδιος με τις πράξεις του φανέρωσε την κομμουνιστική του ταυτότητα.
Στο ενδεχόμενο να έγινε κομμουνιστής κατά τη διάρκεια της θητείας του στο 2ο Σύνταγμα Βαρέος Πυροβολικού συνηγορούν δύο δημοσιεύματα του «Ριζοσπάστη» εκείνης της περιόδου. Στο πρώτο, στο φύλλο της 28ης Ιουλίου 1927 διαβάζουμε: “Νυχτερινό τηλεγράφημα από τη Λάρισα αναφέρει ότι 15 στρατιώτες εργαταγρότες εξορίζονται ως ύποπτοι κομμουνιστές στο Καλπάκι…”».
Λίγες ημέρες αργότερα, και συγκεκριμένα στις 6 Αυγούστου 1927, ο «Ριζοσπάστης» δημοσιεύει απάντηση των στρατιωτικών αρχών στο προαναφερόμενο δημοσίευμά του. Το Επιτελικό Γραφείο του Β΄ Σ. Στρατού υποστηρίζει εν προκειμένω ότι είναι ανακριβές πως «εξετοπίσθησαν 15 στρατιώται εκ της ενταύθα Φρουράς εις το Καλπάκι». Σύμφωνα με τις στρατιωτικές αρχές, «πρό τινος χρόνου μόνον εκ λόγων υπηρεσιακής ανάγκης και στρατιωτικής πειθαρχίας μετετέθησαν εις τον Ουλαμόν Καλπακίου δύο οπλίται. Λάρισα τη 3 Αυγούστου 1927 Το Β΄ Σ. Στρατού. Ο επιτελάρχης ΑΘ. ΜΠΙΤΣΑΝΗΣ Συν/χης».
Αλλά και ο ίδιος ο Θ. Κλάρας, «στην πρώτη δήλωση μετανοίας που υπέγραψε το 1939, ως χρόνο ένταξής του στο ΚΚΕ και ειδικότερα στην ΟΚΝΕ αναφέρει το 1926. Γράφει συγκεκριμένα: “Διά την επικράτησιν των κομμουνιστικών αρχών ειργάσθην συνεχώς και μετά δραστηριότητος από τας αρχάς του 1926”. Με δεδομένο ότι αποφυλακίστηκε αρχές Μαρτίου του 1926 και τον Απρίλιο του ιδίου έτους στρατεύτηκε, είναι πολύ πιθανό να έγινε κομμουνιστής το 1926 στο 2ο Σύνταγμα Βαρέος Πυροβολικού».
