Εξι ημέρες αφότου η Κατερίνα Ευαγγελάτου ανήρτησε ποστ στη σελίδα της στο Facebook, αποχαιρετώντας ουσιαστικά την καλλιτεχνική διεύθυνση του Φεστιβάλ Αθηνών-Επιδαύρου, καθώς διευκρίνιζε ότι δεν θα διεκδικήσει τρίτη θητεία (η παρούσα λήγει στο τέλος Αυγούστου) για να αφοσιωθεί ξανά στο θέατρο, το υπουργείο Πολιτισμού… σαν έτοιμο από καιρό ανακοίνωσε χθες τον διορισμό του Μιχαήλ Μαρμαρινού στη θέση -την οποία βεβαίως θα αναλάβει μετά το τυπικό πέρας της θητείας της Κατερίνας Ευαγγελάτου.
Τ’ όνομα του Μαρμαρινού ακουγόταν ούτως ή άλλως από τη λήξη της Ελευσίνας Πολιτιστικής Πρωτεύουσας 2023 και μετά, τόσο για το Εθνικό Θέατρο, όσο και για το φεστιβάλ, ενώ τον τελευταίο μήνα η φήμη του επικείμενου διορισμού του στο φεστιβάλ κυκλοφορούσε στα δημοσιογραφικά γραφεία σχεδόν ως βεβαιότητα.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο σπουδαίος σκηνοθέτης, που φέρει και την εμπειρία της καλλιτεχνικής διεύθυνσης της «2023 Ελευσίς», Μιχαήλ Μαρμαρινός, συγκεντρώνει τα προσόντα και τα εχέγγυα για μία λαμπρή θητεία στο φεστιβάλ. Ομως δεν μπορούμε παρά να επισημάνουμε τρία πράγματα:
● Το υπουργείο Πολιτισμού υπό την νυν ηγεσία της κ. Μενδώνη εφαρμόζει από το «σκάνδαλο Λιγνάδη» και μετά… μερικώς διαγωνισμούς επιλογής προσώπων για την καλλιτεχνική διεύθυνση, δηλαδή μόνον γι’ αυτήν του Εθνικού Θεάτρου και του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος, όχι όμως για τους υπόλοιπους εποπτευόμενους φορείς. Γιατί; Η περιπέτεια στην οποία μπήκε η κυβέρνηση αλλά και η υπουργός Πολιτισμού μετά την επιλογή Λιγνάδη και όσα ακολούθησαν, ήταν μάθημα που αφορά μόνον στα κρατικά θέατρα; Αυτή καθ’ αυτή η εφαρμογή του διαγωνισμού αποδείχτηκε επιτυχής μόνον εκεί; Ή η κυρία Μενδώνη μας υπενθυμίζει πως αναγκάστηκε να πράξει έτσι σε ό,τι αφορά το ΚΘΒΕ και το Εθνικό Θέατρο για λόγους «φαίνεσθαι», εντυπώσεων και μόνον; Πάντως αυτό το υβριδικό σύστημα δεν έχει λογική.
● Αναρωτιόμαστε εάν δεν είχαμε και στην περίπτωση της Κατερίνας Ευαγγελάτου μία επανάληψη της υπόθεσης Μόσχου. Η διαρροή δηλαδή της υπουργικής πρόθεσης να μην ανανεώσει για δεύτερη φορά τη θητεία του Γιάννη Μόσχου στο Εθνικό Θέατρο (παρότι υπήρξε αξιοπρεπέστατη) και να προκηρύξει διαγωνισμό, ανάγκασε ενδεχομένως τον τέως διευθυντή να δηλώσει τον Νοέμβριο του 2024, έναν μήνα πριν από τη λήξη της πρώτης του θητείας και στη διάρκεια συνέντευξης Τύπου για την ανακοίνωση του προγράμματος 2024-25, ότι δεν θα διεκδικήσει ανανέωση και θα αποχωρήσει από το Εθνικό Θέατρο. Ετσι το ΥΠΠΟ ανακοίνωσε άμεσα την έναρξη της διαδικασίας για την πλήρωση της θέσης καλλιτεχνικού διευθυντή/καλλιτεχνικής διευθύντριας, διαγωνισμό δηλαδή (στον οποίο δεν συμμετείχε ο κ. Μαρμαρινός) που έφερε την Αργυρώ Χιώτη στο Εθνικό Θέατρο. Αντιθέτως στην περίπτωση του επικεφαλής του ΚΘΒΕ, Αστέριου Πελτέκη, η θητεία ανανεώθηκε – και το μάθαμε από τη «Διαύγεια». Οσο για την Κατερίνα Ευαγγελάτου, εδώ και καιρό κυκλοφορούσε η φήμη ότι οι σχέσεις της με την υπουργό δεν είναι και οι πιο αγαστές και ταυτόχρονα ότι η κ. Μενδώνη, μετά την «Ελευσίνα, Πολιτιστική Πρωτεύουσα», αναζητεί τρόπο να αξιοποιήσει τον Μιχαήλ Μαρμαρινό.
Δεν ξέρουμε αν ζητήθηκε σιωπηρά τόσο από τον κ. Μόσχο όσο και από την κ. Ευαγγελάτου να δηλώσουν ότι αποχωρούν μόνοι τους, αν οι ίδιοι υπό το βάρος αυτών των φημών που κυκλοφορούσαν ευρέως στον πολιτιστικό χώρο επέλεξαν μία αξιοπρεπή λύση ή, τέλος, αν προτίμησαν απλώς να επιστρέψουν στο καλλιτεχνικό τους έργο χωρίς περισπασμούς. Πάντως σε κάθε περίπτωση, είτε με την απόφαση διενέργειας διαγωνισμού σε μία περίπτωση, αλλά ανανέωσης της θητείας στην άλλη (Μόσχος-Πελτέκης), είτε με την επιλογή απευθείας διορισμού, ο εκάστοτε υπουργός Πολιτισμού εξακολουθεί να κρατά και το πεπόνι και το μαχαίρι – και βέβαια η διαδικασία απέχει πολύ απ’ ό,τι είχαν οραματιστεί ως υπουργοί Πολιτισμού ο Αριστείδης Μπαλτάς και η Μυρσίνη Ζορμπά.
Η ίδια η κ. Μενδώνη πάντως στο χθεσινό της μήνυμα, με το οποίο ανακοίνωνε τον διορισμό του Μαρμαρινού, εξήρε το έργο της Ευαγγελάτου: «Αποχαιρετώντας, με θερμές ευχαριστίες για το επί εξαετία έργο της, την Κατερίνα Ευαγγελάτου, παράλληλα, με ιδιαίτερη χαρά, καλωσορίζω στην Καλλιτεχνική Διεύθυνση του “Ελληνικού Φεστιβάλ” τον Μιχαήλ Μαρμαρινό, δημιουργό με διεθνή καταξίωση και προσφορά δεκαετιών στον Πολιτισμό μας. Ο πήχης στο “Ελληνικό Φεστιβάλ” έχει ήδη τεθεί ψηλά. Η Κατερίνα Ευαγγελάτου, στα έξι χρόνια, σε δύο διαδοχικές θητείες, αφήνει έναν θετικότατο απολογισμό […]», δήλωσε.
● Για πρώτη φορά με τις περιπτώσεις Μόσχου και Ευαγγελάτου το ΥΠΠΟ επέδειξε τόσο άμεσα αντανακλαστικά, εκκινώντας τις διαδικασίες κι ανακοινώνοντας τους διαδόχους τους περισσότερο κι από εγκαίρως, ενώ έως τώρα είχαμε συνηθίσει σε χαρακτηριστικές καθυστερήσεις. Αυτό βέβαια αξίζει συγχαρητηρίων, φτάνει να συνεχίσει να εφαρμόζεται πάντα με ανάλογη αμεσότητα ώστε να μην περνούν οι φορείς ακόμα και ολόκληρους μήνες υπό εκκρεμότητα – όπως συνέβαινε κατά κανόνα.
Ολα τα παραπάνω δεν μειώνουν βέβαια την εγνωσμένη αξία ενός καλλιτέχνη σαν τον Μιχάλη Μαρμαρινό. Αυτή την αξία υπογράμμισαν χθες η υπουργός Πολιτισμού, αλλά και ο υφυπουργός Ιάσων Φωτήλας. «Ο Μιχαήλ Μαρμαρινός δεν χρειάζεται συστάσεις και διαπιστευτήρια. Θεραπεύει με αφοσίωση και διαρκώς ανανεούμενη έμπνευση την Τέχνη, επί τέσσερις δεκαετίες. Γνώστης βαθύς της σκηνικής πράξης, σε διαρκή επικοινωνία με τις τάσεις της σε παγκόσμιο επίπεδο, μας έχει χαρίσει σκηνοθεσίες υψηλότατου επιπέδου αφήνοντας διακριτή προσωπική σφραγίδα στα καλλιτεχνικά μας πράγματα και προσθέτοντας, στην πλούσια εμπειρία του, θέσεις ευθύνης, με πλέον πρόσφατη την απόλυτα επιτυχημένη Καλλιτεχνική Διεύθυνση του “Ελευσίς 2023-Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης”. Εχει όλα τα εχέγγυα για μια γόνιμη θητεία- στην ιδιαίτερα απαιτητική θέση που αναλαμβάνει- για να συμβάλλει στην περαιτέρω εξωστρέφεια του φεστιβάλ, στο άνοιγμά του, σε ευρύτερα κοινά και πρωτοπόρα ρεύματα», δήλωσε η κ. Μενδώνη.
«Η μακρά καλλιτεχνική του διαδρομή και αναγνώριση στην Ελλάδα και διεθνώς, αλλά και το καλλιτεχνικό του όραμα, αποτελούν στοιχεία που θα προσδώσουν στο Φεστιβάλ Αθηνών-Επιδαύρου ακόμα μεγαλύτερο κύρος και παραστάσεις που το κοινό θα αγκαλιάσει με ακόμα μεγαλύτερο ενθουσιασμό», συμπλήρωσε ο κ. Φωτήλας.
Να ευχηθούμε λοιπόν κι εμείς στον Μιχαήλ Μαρμαρινό καλή επιτυχία στα νέα του καθήκοντα. Και να υπενθυμίσουμε κάποια στοιχεία του βιογραφικού του, όπως τα έστειλε το ΥΠΠΟ.
Ο Μιχαήλ Μαρμαρινός γεννήθηκε στην Αθήνα και σπούδασε Βιολογία, Υποκριτική και Θέατρο. Ως σκηνοθέτης έχει παρουσιάσει έργα του στην Ελλάδα-συμπεριλαμβανομένου του Φεστιβάλ Επιδαύρου- στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, αντλώντας τόσο από το κλασικό και το σύγχρονο ρεπερτόριο, όσο και από λογοτεχνικά κείμενα, όπως και κείμενα συνθέσεως, προϊόντα μιας διαδικασίας που ο ίδιος την έχει διατυπώσει ως «Η σκηνοθεσία ως δραματουργία».
Εχει σκηνοθετήσει παραστάσεις της εταιρείας θεάτρου «Διπλούς Ερως», την οποία ίδρυσε το 1983-1984 και εξελίχθηκε στο «Theseum Ensemble». Εχει, επίσης, συνεργαστεί, σε βασικούς ρόλους, με καταξιωμένους σκηνοθέτες και, με επιλεκτικές συμμετοχές, σε κινηματογραφικές ταινίες μεγάλου μήκους. Διδάσκει θέατρο, από το 1994, αρχικά στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και, από το 2006 έως σήμερα, ως τακτικός καθηγητής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.
Παράλληλα, έχει διευθύνει εργαστήρια και έχει παρουσιάσει εισηγήσεις σε δεκάδες σεμινάρια, στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Εργα του έχουν, επανειλημμένως, τιμηθεί με εγχώρια και διεθνή βραβεία, έχοντας γίνει αποδέκτης πλείστων διακρίσεων, στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Από το 2006 ώς το 2009 χρημάτισε πρόεδρος του Δ.Σ. του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου της UNESCO (Ελληνικό Τμήμα), ενώ το 2020 ώς 2024 διετέλεσε γενικός καλλιτεχνικός διευθυντής του «Ελευσίς 2023-Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης».
