Δυο κορυφαίοι ζωγράφοι, πατέρας και γιος, ο Περικλής και ο Ντίκος Βυζάντιος «συνομιλούν» πρώτη φορά σε μια έκθεση, που αποκαλύπτει τις συγκλίσεις και τις αποκλίσεις τους. Η έκθεση «Περικλής και Ντίκος Βυζάντιος Ι Ζωγραφικές συγγένειες και αντιθέσεις» εγκαινιάστηκε χθες στο Ιδρυμα Β. & Μ. Θεοχαράκη και περιλαμβάνει σημαντικά έργα της καλλιτεχνικής τους διαδρομής. Μέρος των έργων προέρχεται από τη συλλογή του Αλέξανδρου Λιακόπουλου και συμπληρώνεται με δανεισμούς από τις συλλογές των Αντώνη Κομνηνού, ΕΜΣΤ, Νίκου Παπαγεωργίου, Κυριάκου Τσιφλάκου και Χρήστου Λαρσινού.
«Σκοπός και των δύο ήταν η τέχνη τους να εκφράζει μια νέα μορφοπλαστική πρόταση, μια Ελλάδα μέσα στην Ευρώπη, με βαθιές ρίζες που αγγίζουν την ουσία του σήμερα “εν ισοτιμία και ισομοιρία”», επισημαίνει ο διευθυντής εικαστικού προγράμματος του Ιδρύματος και επιμελητής της έκθεσης Τάκης Μαυρωτάς: «Δύσκολο εγχείρημα να πλησιάσει κανείς την επιδρασιθηρία της σχέσης τους, τις συγγενείς αλλά και τις αισθητικές τους διαφορές, με τα κοινά θεματικά και πλαστικά γνωρίσματα, τα χαρακτηριστικά και τις επιδράσεις, τα διαφορετικά ρεύματα και τους ρυθμούς τους. Η αντιπαράθεση αυτών των δύο ζωγραφικών κόσμων αποκαλύπτει τον διαφορετικό τους χαρακτήρα, καθώς σε όλη τους τη ζωή αγωνίστηκαν με το ακαθόριστο και το μυστηριακό σύμπαν της δημιουργίας. Επίσης, μας παρέχεται η δυνατότητα να μπορέσουμε να κοιτάξουμε διά μέσω του έργου του Περικλή Βυζάντιου το εμπνευσμένο και μελετημένο έργο του Ντίκου Βυζάντιου αλλά και να διακρίνουμε την αμεσότητά τους με τη νεότερη ευρωπαϊκή τέχνη, ιδιαίτερα της Γαλλίας».
Γόνος καλής οικογένειας με φαναριώτικες ρίζες, ο Περικλής Βυζάντιος (1893-1972) σπούδασε Καλές Τέχνες στη Γαλλία και έδωσε στον ιμπρεσιονισμό ελληνικό «χρώμα» όταν επέστρεψε στην Αθήνα, όπου ήρθε σε ρήξη με το κατεστημένο ενώ υπήρξε από τα ιδρυτικά μέλη της Ομάδας Τέχνη. Είχε πάρει μέρος στη Μικρασιατική Εκστρατεία απεικονίζοντας πολεμικές σκηνές. Το 1939 διορίστηκε διευθυντής των παραρτημάτων της Σχολής Καλών Τεχνών στην Υδρα και τους Δελφούς. Συμμετείχε επίσης στις Πανελλήνιες Εκθέσεις μεταξύ των ετών 1938 και 1965, στην Μπιενάλε της Βενετίας το 1934 και την Παγκόσμια Εκθεση του Παρισιού το 1937. Ο Κωνσταντίνος (Ντίκος) Βυζάντιος (1924-2007) ήταν ο νεότερος μεταξύ των 200 Ελλήνων επιβατών που ταξίδεψαν με το θρυλικό πλοίο Ματαρόα στη Γαλλία, με υποτροφία της γαλλικής κυβέρνησης, τον Δεκέμβριο του 1945. Στο Παρίσι, που έμελλε να γίνει η άλλη του πατρίδα, είχε την καθοδήγηση του χαράκτη Δημήτρη Γαλάνη, ενώ συνδέθηκε με φιλία με τους Α. Τζακομέτι, Π. Σουλάζ, Σ. Πολιάκοφ, Ιονέσκο κ.ά.
«Γρήγορα το έργο του εντάσσεται στο ορμητικό κίνημα της χειρονομιακής αφαίρεσης στο Παρίσι και το εντυπωσιακό ταλέντο του εξασφαλίζει εκθέσεις στις γκαλερί της αιχμής της εποχής», επισημαίνει ο ζωγράφος Αλέξης Βερούκας, που είχε την τύχη να γνωρίσει τον Ντίκο Βυζάντιο και μοιράζεται αναμνήσεις: «Να παρακολουθείς τον Ντίκο να μιλάει ήταν κάτι σαν σεμινάριο στην Hautes Études. Πίσω από τις κουβέντες του διέκρινες τον απόηχο των φράσεων που είχε ακούσει ο ίδιος από τα χείλη του Σαρτρ αλλά κυρίως του Τζακομέττι, του σημαντικότερου ίσως φίλου στη ζωή του. Οσο μιλούσε, τα μακριά του δάχτυλα σχεδίαζαν γραμμές, κύκλους, επίπεδα, σαν να συνέθεταν μια από τις “διαστημικές natures mortes” του στον αέρα […].
»Αισθανόσουν ότι ο “συνομιλητής” σου ήταν ένα αναπόσπαστο κομμάτι από αυτό το σώμα της τέχνης και της διανόησης. Ενας ισορροπιστής της σύλληψης και της αναλυτικής σκέψης αλλά και του πάθους και του διονυσιακού οίστρου, από την άλλη. Σε ένα τέτοιο σχοινί πέρασε τη ζωή του ως δημιουργός στο Παρίσι».
Η μουσειολόγος Ιφιγένεια Μποτζάκη θεωρεί την έκθεση μια «συνάντηση» σε έναν μουσειακό χώρο, μια οπτική και δυναμική εμπειρία, που καλεί τον επισκέπτη να μετέχει στη συζήτηση, κάτι που τον βοηθά να κατανοήσει καλύτερα τον εαυτό του και τον κόσμο γύρω του. «Η παρούσα έκθεση αποτελεί κάτι παραπάνω από μια ευκαιρία να παρακολουθήσει κανείς την εξέλιξη δύο καλλιτεχνών», σημειώνει. «Είναι η συνύπαρξη πατέρα και γιου η αφορμή να συναντηθούν κοντινοί άνθρωποι που τους χωρίζει μεγάλη απόσταση διαφορετικών αισθητικών προσανατολισμών. Είναι σημείο συνάντησης διαφορετικών κόσμων, κοσμοθεωριών, ζωγραφικών επιλογών, που όμως επικοινωνούν, όντας ο ένας εξέλιξη –φυσική και φυσιολογική– του άλλου, καθώς ακολουθούν την ιστορική γραμμή του μεγαλύτερου μέρους του περασμένου αιώνα».
Την έκθεση συνοδεύει πολυσέλιδος κατάλογος με χαιρετισμό του προέδρου του Ιδρύματος, Βασίλη Θεοχαράκη, και αισθητικά δοκίμια των Στέφανου Δασκαλάκη, Αλέξη Βερούκα, Ιφιγένειας Μποτζάκη, Τάκη Μαυρωτά, καθώς και αποσπάσματα των Δημήτρη Παπαστάμου, Ευγένιου Ιονέσκο, Μισέλ Φουκό κ.ά., που αναλύουν την τεράστια προσφορά των Περικλή και Ντίκου Βυζάντιου στην ευρωπαϊκή ζωγραφική.
♦ Πληροφορίες: Βασιλίσσης Σοφίας 9 & Μέρλιν 1, Αθήνα, τηλ. 210-3611206. Από 3/4 έως 21/9. Ωρες λειτουργίας: Δευτέρα-Κυριακή 10.00-18.00, Πέμπτη 10.00-20.00. Εισιτήριο: 10 ευρώ, 5 ευρώ.
