Η διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, ως ζήτημα βαλκανικό –που ως Ελλάδα, πιστεύω, μας ενδιαφέρει πρωτίστως– αλλά και ευρωπαϊκό (δύο μέλη, σήμερα, της Ε.Ε. ανήκαν, τότε, στην Ομόσπονδη Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας) και διεθνές, λόγω της στρατηγικής σημασίας των Βαλκανίων στη θέση που βρίσκονται. Οπως τουλάχιστον το έζησα και το ένιωσα τη βδομάδα που περιηγήθηκα τις διαιρεμένες πλέον χώρες της άλλοτε ενιαίας χώρας, είναι ζήτημα σε διαρκή εξέλιξη, που όχι μόνο δεν έχει λήξει, αλλά έχει αφήσει και άπειρα ερωτήματα, αναπάντητα, όπως σημείωνα και χθες.
Ενδεικτικά, γιατί ο κατάλογος είναι ατελείωτος: ποτέ, από πουθενά, δεν δόθηκε εξήγηση, γιατί στις εκλογές του 1990 στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, που τις κέρδισε ο μετριοπαθής εκπρόσωπος των μουσουλμάνων Φίκρετ Αμπνιτς, ενωτικός, ομοσπονδιακός, αντίθετος στην απόσχιση χωρίς συγκατάθεση όλων των λαών της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, δεν ανέλαβε, ως νικητής, την προεδρία τής, ομόσπονδης ακόμα τότε, χώρας αφήνοντας τη θέση στον αδιάλλακτο Αλία Ιζετμπέγκοβιτς. γνωστός για την αποσχιστική του δράση επί προηγούμενου, τιτοϊκού (σοσιαλιστικού) καθεστώτος, με καταδίκες, επιπλέον και μέλος, επί ναζιστικής κατοχής, των ένοπλων τμημάτων των Ες Ες (Waffen SS), τα οποία είχαν καταδικαστεί από τη μεγάλη Δίκη της Νυρεμβέργης ως εγκληματίες πολέμου.
Με τίνων τις «πλάτες» ο Ιζετμπέγκοβιτς, παρά τις αντιδράσεις των Σέρβων της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, αποφάσισε, το 1992… μονομερώς, δημοψήφισμα ανεξαρτησίας, το οποίο και κέρδισε με ποσοστό… 99,4% και μετά το οποίο άρχισε το μεγάλο μακελειό: πολιορκία του Σεράγεβου, σφαγή στη Σρεμπρένιτσα, κατά προσέγγιση: 100,000 νεκροί, 2 εκατομμύρια πρόσφυγες, εθνοκαθάρσεις, μαζικές δολοφονίες αθώων… Ενώ, σήμερα, αμφισβητείται ακόμα και το αποτέλεσμα των τελευταίων εκλογών (2022) και διεθνείς αναλυτές δεν αποκλείουν ακόμα και διάλυση του κράτους εις τα εξ ων συνετέθη.
Βέβαια, και ο Ιζετμπέγκοβιτς παραπέμφθηκε στο ειδικό δικαστήριο, ad hoc, της Χάγης του ΟΗΕ (Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία). Αλλά η υπόθεση ενδεχόμενων ευθυνών του… αρχειοθετήθηκε λόγω επελθόντος θανάτου του, το 2003!
