Η ίδρυση Μουσείου Εναλίων Αρχαιοτήτων είναι παλιό αίτημα, όπως και η μετατροπή του Σιλό σε κέλυφος που θα το στεγάσει στην καρδιά του Πειραιά, ενός από τα σημαντικότερα λιμάνια της Μεσογείου. Τα τελευταία δύο χρόνια ο προϋπολογισμός του έργου αυξήθηκε σχεδόν 16 εκατομμύρια, από 77.563.212 ευρώ σε 93.000.000 και ο χρόνος ολοκλήρωσης και παράδοσης από το 2025 μεταφέρεται στο 2026, όπως αναφέρει πρόσφατη ανακοίνωση (2/1/25) του υπουργείου Πολιτισμού που ενημερώνει σχετικά με τις εξελίξεις των εργασιών. Το κολοσσιαίο ποσό χρηματοδότησης της κατασκευής του, που προέρχεται από το Ταμείο Ανάκαμψης, το αναδεικνύει ως το μεγαλύτερο έργο πολιτισμού που είναι σε εξέλιξη σήμερα.
Τον Μάιο 2022, υπογράφηκε η σύμβαση παραχώρησης του κτιρίου Σιλό και των όμορων χώρων, συνολικής έκτασης 13.761 τ.μ., στο υπουργείο Πολιτισμού από την ΟΛΠ Α.Ε. μέχρι τις 12 Φεβρουαρίου του 2052, όταν θα λήξει δηλαδή η σύμβαση παραχώρησης του λιμανιού από το ελληνικό Δημόσιο στην Cosco. Η παραχώρηση έκανε λόγο για «συμβολικό αντάλλαγμα», χωρίς να γίνουν γνωστοί οι όροι της σύμβασης ούτε τότε ούτε μέχρι σήμερα. Θυμίζουμε ότι οι αποφάσεις για την ίδρυση δημόσιου Μουσείου Εναλίων Αρχαιοτήτων και τη στέγασή του στο Σιλό είχαν παρθεί από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ. Ηδη από το 2015 ο τότε υπουργός Πολιτισμού Αριστείδης Μπαλτάς και η γενική γραμματέας Μαρία Βλαζάκη είχαν ζητήσει την εξαίρεση της χρήσης του κτιρίου του Σιλό από τη σύμβαση παραχώρησης του λιμανιού και την οριστική απόδοσή του στο ΥΠΠΟ, καθώς δεν επιτρέπεται η λειτουργία μουσείου με αρχαιολογικά ευρήματα σε κτίριο που έχει παραχωρηθεί σε τρίτους, στους Κινέζους εν προκειμένω. Η ανάκληση της παραχώρησης είχε τεθεί ως όρος και από την υπουργό Πολιτισμού Μυρσίνη Ζορμπά τον Μάιο 2019, στην απόφαση έγκρισης του master plan του ΟΛΠ. Τελικά η ανάκληση μετατράπηκε σε σύμβαση παραχώρησης από την Cosco προς το ελληνικό Δημόσιο και το υπουργείο Πολιτισμού!
Σφοδρές αντιδράσεις προκάλεσαν πάντως τόσο η ακύρωση του διεθνούς ανοιχτού αρχιτεκτονικού διαγωνισμού, τον Ιανουάριο 2022, χωρίς καμία αιτιολογία από την υπουργό Πολιτισμού, όσο και η έγκριση της δωρεάς για την εκπόνηση της προμελέτης, που ανέλαβε το Ιδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη και υπογράφηκε από την κ. Μενδώνη στις 14 Δεκεμβρίου 2021. Αλήθεια τώρα, ένα έργο με τέτοιο προϋπολογισμό έχει ανάγκη από τη δωρεά ιδιώτη; Το ύψος της οποίας επίσης δεν μάθαμε ποτέ.
Σύμφωνα με την πρόσφατη ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, το κτίριο του Σιλό συνδέεται οργανικά με το υπό ανέγερση νέο κτίριο προκειμένου να εξασφαλιστούν οι αναγκαίοι χώροι για τη φιλοξενία του μουσείου που θα έχει συνολική επιφάνεια 26.380 τ.μ. Θα εκτίθενται περισσότερα από 2.500 εκθέματα, ο χώρος των μόνιμων και των περιοδικών εκθέσεων θα είναι 7.550 τ.μ., θα διαθέτει άρτια εξοπλισμένα εργαστήρια συντήρησης, χώρους για εκπαιδευτικά προγράμματα και επιστημονικές δράσεις, βιβλιοθήκη, αποθηκευτικούς χώρους κ.ά.
«…Η εξέλιξη της πατρίδας μας, από την προϊστορία μέχρι τις μέρες μας, είναι άμεσα συνδεδεμένη με τη θάλασσα, τη ναυτιλία, τη ναυτοσύνη. Βασικός σκοπός της δημιουργίας του Εθνικού Μουσείου Εναλίων Αρχαιοτήτων είναι, μέσα από τα ευρήματα των θαλασσών μας, να αναδειχθεί ο ελληνικός πολιτισμός στη μεγάλη διαχρονία του, στη μακρά ιστορική και αδιάλειπτη διάρκειά του, σ’ έναν χώρο στον οποίο θα εκτίθενται αποκλειστικά οι ενάλιες αρχαιότητες…», δήλωσε μεταξύ άλλων η κ. Μενδώνη.
