Για τις «σχέσεις ιδιοκτησίας»

Αποτελεί κοινοτοπία και απόλυτη αλήθεια ότι σε κάθε «παραγωγή» (production) οι διεργασίες και διαδικασίες που τη διέπουν αφορούν τα μέσα παραγωγής κι έτσι τα προϊόντα – αγαθά που παράγονται. Αποσιωπώνται συνήθως οι «σχέσεις ιδιοκτησίας» των συμμετεχόντων στην παραγωγή. Αυτοί είναι οι «πολλοί» -ο κόσμος της εργασίας-, η εργατική τάξη και οι «ελάχιστοι» που αποφασίζουν και κατευθύνουν την παραγωγή –οι ισχυροί, δηλαδή το κεφάλαιο, συνήθως χρηματιστικό. Οι πρώτοι αμείβονται βέβαια με ένα πολύ μικρό μέρος που λαμβάνουν ως αμοιβή. Δεν έχουν όμως λόγο για τις διαδικασίες και δεν μπορούν π.χ. να εμποδίσουν κάποιες που αποδεδειγμένα βλάπτουν τον άνθρωπο και τη φύση.

Τα παραπάνω ισχύουν και για την «παραγωγή πολιτικής» αλλά και γενικότερα «κοινωνικών αξιών». Οι συγκεκριμένες «σχέσεις ιδιοκτησίας» είναι και η θεμελιώδης αιτία αύξησης εντατικά και εκτατικά της πτώχευσης των ανθρώπων, δηλαδή των πολλών, της θέρμανσης του πλανήτη, της κλιματικής κατάρρευσης, της καταστροφής της βιοποικιλότητας και όλων όσων συνεπάγονται από αυτά ως διάφορα ντόμινο.

Δύο έννοιες επίσης που αντιμετωπίζονται θα λέγαμε a-priori θετικά είναι η «καινοτομία» και η «επένδυση». Με την πρώτη όμως, όταν αυτή λαμβάνεται εξ αρχής μόνο θετικά, ακυρώνεται κάθε δυνατότητα κοινωνικού ελέγχου ενός νέου τεχνολογικού προϊόντος που λανσάρεται, ενώ με τη δεύτερη αφήνεται ανεμπόδιστη η είσοδος νέου κερδοσκοπικού κεφαλαίου στην παραγωγή. Ετσι το παιχνίδι παίζεται ξανά και ξανά.

Στο πολιτικό-ιδεολογικό επίπεδο δεν έχει πάψει σήμερα να ισχύει το παλιό σύνθημα «σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα» ή μάλλον πιο σωστά θα πρέπει να πούμε «κοινωνικισμός ή βαρβαρότητα» (!). Υπάρχουν βέβαια κι αυτοί που πολλές δεκαετίες τώρα προσπαθούν να συμβιβαστούν, δηλαδή «η Κεντροαριστερά και οι σοσιαλδημοκράτες». Υπάρχει όμως και η γνήσια Αριστερά, δηλαδή η «ριζοσπαστική αριστερά» που, τουλάχιστον θεωρητικά, ασκεί κριτική στις συγκεκριμένες «σχέσεις ιδιοκτησίας». Η κριτική επικέντρωση στις «σχέσεις ιδιοκτησίας» αφορά όχι μόνο σε μια «καθαρή» ολιγαρχία, αλλά και σε μια «ασθενή» ολιγαρχία, δηλαδή μια «μεταδημοκρατία» όπως αυτή που έχουμε στη χώρα μας που διατηρεί ακόμα τον αστικό κοινοβουλευτισμό. Αν ο τελευταίος αποτελούσε κίνδυνο για τις δοσμένες «σχέσεις ιδιοκτησίας», θα τον είχαν καταργήσει!

Η σημασία των σχέσεων ιδιοκτησίας εκδηλώθηκε παταγωδώς στην κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης, όταν η περιουσία του σοβιετικού λαού μεταφέρθηκε στους λεγόμενους «ολιγάρχες» που σε μια νύχτα οικειοποιήθηκαν τεράστιες περιουσίες και τον έλεγχο μεγάλων εταιρειών σε διάφορους παραγωγικούς τομείς. Μερικοί μάλιστα είχαν αποκτήσει ακόμα και ιδιωτικούς στρατούς! Ομως οι δομές μιας υπερδύναμης όπως ήταν η Σοβιετική δεν θα αφήνονταν να διαλυθούν -π.χ. ο πυρηνικός υπερεξοπλισμός της-, γι’ αυτό και δημιουργήθηκε η κεντρική εξουσία προς αποφυγή ενός καταστροφικού ολιγαρχικού κατακερματισμού της χώρας. Είναι αυτό που mutatis-mutandis καταφέρνει να αποφύγει, τουλάχιστον μέχρι τώρα, η άλλη υπερδύναμη, η Κίνα.

Χρειάζεται βέβαια ιδιαίτερη προσοχή γιατί υπάρχει η τάση να απαξιωθούν έμμεσα οι «σχέσεις ιδιοκτησίας» ως μη σημαντικές. Αυτό καλλιεργείται σήμερα κυρίως στον δυτικό, πρώην αποικιοκρατικό, κόσμο, όπου εκτός από τους δισεκατομμυριούχους ανευρίσκουμε πλέον και τρισεκατομμυριούχους! Ταυτόχρονα η Δύση με την ηγέτιδα του κεφαλαιοκρατισμού Αμερική αρχίζει και χάνει σταδιακά την πλανητική της εξουσία. Ο σημερινός «τραμπισμός» επιχειρεί με όλα τα μέσα να ανασχέσει αυτή την πορεία, όπως παρατηρούμε καθημερινά, σε κάθε σημείο του πλανήτη. Αυτή η επικίνδυνη αναμόχλευση του κόσμου από τον τραμπισμό συμπεριλαμβάνει και εκείνους που με τον ρατσισμό τους και τα «εξιλαστήρια θύματα» που προτείνουν… εκκολάπτουν και πάλι τα «αυγά του φιδιού», δηλαδή τον φασισμό. Ο Elon Musk δεν αποτελεί πολιτικά, ιδεολογικά, οικολογικά μια περίπτωση-εξαίρεση μέσα στον τραμπισμό, αλλά είναι ο γνήσιος εκφραστής του.

Οι «σχέσεις ιδιοκτησίας» εξακολουθούν να αποτελούν τον «εκ των ων ουκ άνευ» εξηγητικό πυρήνα κάθε ανάλυσης.

*Δρας Φιλοσοφίας – φυσικός