Η Ελπίδα: Το Φως μέσα στο Σκοτάδι
Από την αρχαιότητα έως σήμερα, η Ελπίδα παραμένει μια από τις πιο ισχυρές έννοιες που καθορίζουν την ανθρώπινη ύπαρξη. Στον μύθο της Πανδώρας, όταν όλα τα δεινά ξεχύθηκαν και διασκορπίστηκαν στον κόσμο, η Ελπίδα ήταν το μόνο που απέμεινε στον πίθο. Ήταν αυτή που έδινε παρηγοριά στους ανθρώπους. Το τελευταίο καταφύγιο απέναντι στη δυστυχία.
Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, η Πανδώρα ήταν η πρώτη γυναίκα που δημιουργήθηκε από τους θεούς. Με εντολή του Δία την έπλασε από χώμα ο Ήφαιστος. Της δόθηκε ένα πιθάρι (το περίφημο κουτί της Πανδώρας) που περιείχε όλα τα κακά του κόσμου, με την εντολή όμως να μην το ανοίξει. Ωστόσο, η περιέργειά της την οδήγησε να το ανοίξει, απελευθερώνοντας έτσι όλα τα κακά: ασθένειες, θάνατο και άλλα δεινά . Μόνο η ελπίδα παρέμεινε μέσα στο κουτί, προσφέροντας παρηγοριά στους ανθρώπους.
Η σημασία της Ελπίδας αναδεικνύεται μέσα από τα λόγια των σοφών της αρχαιότητας. Ο Ηράκλειτος μας καλεί να αναζητούμε το ανέλπιστο, γιατί μόνο έτσι μπορούμε να το βρούμε. Εάν μη έλπηται ανέλπιστον, ουκ εξευρήσει. Αν δεν ελπίζεις, το ανέλπιστο, δεν θα το βρεις.
Ο Θαλής τη χαρακτηρίζει ως το πιο κοινό πράγμα, γιατί ακόμα και σε εκείνους που δεν τους απομένει τίποτα, αυτή παραμένει. Τι κοινότατον; Ελπίς. Και γαρ οις άλλο μηδέν, αύτη παρέστη. Τι είναι το πιο συνηθισμένο; η ελπίδα. ακόμα και όλα έχουν χαθεί, αυτή μένει.
Ο Σόλων την περιγράφει ως την τροφή των περισσότερων ανθρώπων. Ελπίς γαρ η βόσκουσα τους πολλούς βροτών. Η ελπίδα τρέφει τους περισσότερους ανθρώπους
Ο Ευριπίδης, στην Υψιπύλη, μας υπενθυμίζει ότι τίποτα δεν υπάρχει χωρίς ελπίδα. Είναι χρέος μας να ελπίζουμε πάντα. Άελπτον ουδέν, πάντα δε ελπίζειν χρεών. Τίποτε δεν είναι χωρίς ελπίδα, πάντα έχουμε χρέος, να ελπίζουμε.
Οι Ρωμαίοι με το ρητό τους Nil desperandum! μας καλούν να μην χάνουμε ποτέ την ελπίδα. Οράτιος. Nil desperandum! Ποτέ μην χάνεις την ελπίδα σου.
Το Dum spiro spero εκφράζει τη βαθύτερη πεποίθηση ότι όσο υπάρχει ζωή, υπάρχει και ελπίδα.
Η Ελπίδα είναι αυτή που μας ωθεί να σηκωνόμαστε όταν πέφτουμε, να πιστεύουμε στην αλλαγή όταν όλα δείχνουν στάσιμα, να ονειρευόμαστε όταν η πραγματικότητα φαίνεται σκοτεινή. Είναι η εσωτερική φλόγα που, ακόμα και μέσα στη χειρότερη συμφορά, μας θυμίζει ότι το αύριο μπορεί να είναι καλύτερο.
Μέσα από την Ελπίδα, ο άνθρωπος δεν αποδέχεται παθητικά τη μοίρα του. Αντιθέτως, αγωνίζεται, δημιουργεί, προχωρά. Και έτσι, ακόμα κι όταν όλα φαίνονται χαμένα, η Ελπίδα ψιθυρίζει ότι υπάρχει πάντα ένας δρόμος προς το φως.
Ησίοδος (8ος αι. π.Χ.) – «Έργα και Ημέραι»
ἀλλὰ γυνὴ χείρεσσι πίθου μέγα πῶμ᾽ ἀφελοῦσα
95ἐσκέδασ᾽, ἀνθρώποισι δ᾽ ἐμήσατο κήδεα λυγρά.
μούνη δ᾽ αὐτόθι Ἐλπὶς ἐν ἀρρήκτοισι δόμοισιν
ἔνδον ἔμεινε πίθου ὑπὸ χείλεσιν, οὐδὲ θύραζε
ἐξέπτη· πρόσθεν γὰρ ἐπέμβαλε πῶμα πίθοιο
αἰγιόχου βουλῇσι Διὸς νεφεληγερέταο.
100ἄλλα δὲ μυρία λυγρὰ κατ᾽ ἀνθρώπους ἀλάληται·
πλείη μὲν γὰρ γαῖα κακῶν, πλείη δὲ θάλασσα·
νοῦσοι δ᾽ ἀνθρώποισιν ἐφ᾽ ἡμέρῃ, αἳ δ᾽ ἐπὶ νυκτὶ
αὐτόμαται φοιτῶσι κακὰ θνητοῖσι φέρουσαι
σιγῇ, ἐπεὶ φωνὴν ἐξείλετο μητίετα Ζεύς.
105οὕτως οὔ τί πη ἔστι Διὸς νόον ἐξαλέασθαι.
Ελεύθερη απόδοση:
Η γυναίκα (Πανδώρα) αφαίρεσε το μέγα πώμα του πίθου. Αμέσως πετάχτηκαν και διασκορπίστηκαν όλα όσα περιείχε αυτό το θεϊκό πιθάρι και μέσα έμεινε μόνη η Ελπίδα. Μόνη και έρημη μέσα στο άρρηκτο, άθραυστο παλάτι της. Η Πανδώρα τοποθέτησε με βιάση το πώμα στη θέση του και έτσι δεν πρόλαβε η Ελπίδα να φύγει και αυτή. Η πράξη αυτή έγινε με τη βούληση του νεφεληγερέτη, αιγιδοφόρου Δία.
100. Μύρια βάσανα βρήκαν τους ανθρώπους. Γέμισε η Γαία και η θάλασσα με συμφορές. Οι άνθρωποι περνούν και υπομένουν άλλες ασθένειες τη μέρα κι άλλες τη νύκτα. Όλα τα δέχονται άφωνοι αφού ο νουνεχής Ζευς τους πήρε τη φωνή.
105. Έτσι κανείς δεν παραβλέπει τα σχέδια του Διός.
Ο Ησίοδος είναι η κύρια αρχαία πηγή του μύθου της Πανδώρας. Αναφέρει ότι όταν η Πανδώρα άνοιξε το πιθάρι, όλα τα κακά εξαπλώθηκαν στον κόσμο, αλλά η Ελπίδα έμεινε μέσα με τη βουλή του Διός.
Αρχαία ελληνική φράση: Δύο γάρ κρατεῖ τὸν ἄνθρωπον, ἡ μὲν ἐλπὶς ἡ δὲ ἀνάγκη. Δύο πράγματα κρατούν τον άνθρωπο στη ζωή: η ελπίδα και η ανάγκη.
Φρειδερίκος Νίτσε: Η ελπίδα είναι το χειρότερο κακό, γιατί παρατείνει τα βάσανα των ανθρώπων.
Η ελπίδα της Πανδώρας μπορεί να ιδωθεί είτε ως σωτήρια είτε ως χαμός. Είναι η δύναμη που μας κάνει να συνεχίζουμε ή μια αυταπάτη που μας κρατά δέσμιους; Η απάντηση εξαρτάται από τη φιλοσοφική οπτική.
1*. Αρχιτέκτων. Ιστορικός Αρχιτεκτονικός. Ιστορικός Τέχνης.
2*. Στους αγαπημένους Ιωάννα – Μαρίνα, Ειρήνη, Κωνσταντίνο, Νίκο, Μπάμπη.
-320x213.jpg)
