Στο μνημειώδες μυθιστόρημα «Εγκλημα και τιμωρία» («Prestuplénie i nakazanie») του Ρώσου συγγραφέα Φιόντορ Ντοστογιέφσκι, ο φοιτητής Ρασκόλνικοφ δολοφονεί μια ηλικιωμένη τοκογλύφο και την αδελφή της, αλλά οι τύψεις και οι εσωτερικές συγκρούσεις που ξεσπούν στον ψυχισμό του μετά το έγκλημα, καθώς και η παρέμβαση ανθρώπων του στενού του περιβάλλοντος, τον οδηγούν στο να παραδοθεί και να ομολογήσει την πράξη του, επιδεικνύοντας ειλικρινή μεταμέλεια για τη διπλή δολοφονία.
Η τιμωρία του, μια επτάχρονη φυλάκιση στη Σιβηρία, είναι επιεικής. Αφ’ ενός, λίγα τα χρόνια της φυλάκισής του, αναλογικά με το έγκλημά του, κι αφ’ ετέρου η αγαπημένη του, η Σόνια, που τον έχει ακολουθήσει στην εξορία, τον περιμένει να εκτίσει την ποινή του για να φτιάξουν μια νέα ζωή μαζί.
Ομως, η τιμωρία του Ροντιόν Ρασκόλνικοφ δεν ξαναφέρνει στη ζωή την Αλιόνα και τη Λιζαβέτα Ιβάνοβνα. Καμιά ποινή δεν θεραπεύει το άγος, που είναι ανέκκλητο: οι νεκροί, οι κακοθανατισμένοι, δεν ανασταίνονται με καμία τιμωρία του δράστη. Αυτό που οφείλει να κάνει ένα κράτος δικαίου είναι η απόδοση της δικαιοσύνης: η ικανοποίηση, ηθική ή και υλική, των οικείων του θύματος, και βέβαια η θεραπεία, μέσω της δίωξης των ενόχων, του κοινού αισθήματος δικαίου που έχει τρωθεί.
Απαραίτητη προϋπόθεση για να γίνει αυτό είναι η αμεροληψία της δικαιοσύνης: η ισότητα των πολιτών απέναντι στον νόμο. Ολων των πολιτών όμως, πλουσίων και πτωχών, επιφανών και αφανών. Διότι εάν ισχύει ό,τι έλεγε ο Οργουελ στη «Φάρμα των ζώων», πως «όλα τα ζώα είναι ίσα, αλλά κάποια είναι πιο ίσα από τα άλλα», τότε το κοινωνικό συμβόλαιο μεταξύ λαού και εξουσίας, ο κοινωνικός ιστός, έχει ήδη διαρραγεί, και όχι από λαϊκή υπαιτιότητα. Μ’ όλες τις συνέπειες που μπορεί να επιφέρει μια τέτοια ρήξη.
Δύο χρόνια μετά τα Τέμπη, κανείς ένοχος δεν έχει τιμωρηθεί πραγματικά, καμία αληθινή μεταμέλεια δεν έχει εκφραστεί, ενώ η δικαιοσύνη, επιβεβαιώνοντας το ταξικό της πρόσημο, παραμένει τυφλή, μόνο όμως προς τους ισχυρούς που εμπλέκονται σ’ αυτό το ειδεχθές κακούργημα. Και βαρήκοη – αφυπνίστηκε μόνο από τις κραυγές των συγγενών των θυμάτων και τις ιαχές των διαδηλωτών.
Οπότε έχουμε ένα έγκλημα, που μέχρι στιγμής δεν έχει συνοδευτεί από καμιά τιμωρία, όπως συμβαίνει στο δράμα του Ντοστογιέφσκι. Τι είναι το έγκλημα; Το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας λέει πως είναι κάθε πράξη άδικη, καταλογιστή (ασύγγνωστη), προβλεπόμενη και τιμωρούμενη με ποινή από τον νόμο. Η αρχική σημασία της λέξης ήταν «κατηγορία», καθώς προέρχεται από το ρήμα «εγκαλώ», δηλαδή «προσάπτω κατηγορία σε κάποιον».
Το έγκλημα τιμωρείται από τον νόμο. Ο τιμωρός είναι αυτός που επιβάλλει την τιμωρία, την ποινή για την αξιόποινη πράξη. Η αρχαία λέξη «τιμωρός» παράγεται από το «τιμή» και «ωρός», με προέλευση το «όρομαι – ορώ», δηλαδή «βλέπω, φυλάσσω, προστατεύω». Τιμωρός είναι αυτός που προστατεύει την τιμή κάποιου.
Με τις μέχρι τώρα πράξεις και παραλείψεις της, η ελληνική δικαιοσύνη φαίνεται πως χρειάζεται την παρακίνηση του ελληνικού λαού, όπως αυτός εκφράζεται μέσω των πανδήμων συλλαλητηρίων, για να επιτελέσει το χρέος της, που είναι να καταστεί δίκαιος τιμωρός του εγκλήματος των Τεμπών. Δηλαδή, να προστατεύσει την τιμή, τη μνήμη των 57 αδικοχαμένων θυμάτων. Διότι κανείς Ρασκόλνικοφ του Καθεστώτος δεν πρόκειται ούτε να μεταμεληθεί ούτε να ομολογήσει ή να παραδοθεί αυτοβούλως.
