Τα μετέωρα έργα της Θεσσαλονίκης

Μάχη μεταξύ των διαψευσμένων προσδοκιών και των επαναλαμβανόμενων υποσχέσεων θα δοθεί το 2025 στη Θεσσαλονίκη. Η λειτουργία του μετρό με τις «παιδικές του ασθένειες» θύμισε πόσα ανολοκλήρωτα έργα υπάρχουν στη Θεσσαλονίκη, ξεχασμένα εδώ και δεκαετίες. Το λιμάνι και η επέκταση της έκτης προβλήτας, η μετατροπή της πλατείας Ελευθερίας σε Πάρκο Μνήμης, το στρατόπεδο Παύλου Μελά, τα νοσοκομεία όπως το Παιδιατρικό και το Ογκολογικό.

Η πόλη έχει ξανακοπεί στη μέση για έργα όπως η ανάπλαση της ΔΕΘ ή το Flyover, για το οποίο υπάρχει ανησυχία μήπως η «φρέσκια» και αδικαιολογήτως επίμονη ιδέα και έναρξη κατασκευής του αποτελέσει νέα αιτία καθυστερήσεων για όλα τα υπόλοιπα έργα.

ΜΕΣ ΣΤΟΥ ΜΕΤΡΟ ΤΙΣ ΣΤΟΕΣ…

Κάποιοι λίγοι είχαν προειδοποιήσει γι’ αυτά που ζήσαμε τον πρώτο μήνα λειτουργίας του μέσου σε σταθερή τροχιά. Το τεχνικό πρόβλημα που ακινητοποίησε συρμό μέσα σε σήραγγα, οι επιβάτες που περπάτησαν στη σήραγγα μέχρι να βγουν στον επόμενο σταθμό, ήταν αψευδής μάρτυρας πως κάποια δοκιμαστικά δρομολόγια γίνονται με επιβάτες!

Δεν έλειψαν και άλλα επεισόδια που έμειναν στο ημίφως της ενημέρωσης. Αυτό που δεν μπορούσε να κρυφτεί ήταν οι ουρές μπροστά στα μηχανήματα έκδοσης εισιτηρίων, οι βλάβες στα ασανσέρ και στις κυλιόμενες σκάλες. Αυτά τα προβλήματα παραμένουν και σχεδόν θεωρούνται πια κανονικότητα, ενώ ο κόσμος σταμάτησε να διαμαρτύρεται. Κακά τα ψέματα, η επίδραση της λειτουργίας του μετρό στην κίνηση της πόλης θα κριθεί τους επόμενους μήνες, όταν με το καλό φτιαχτεί και το πάρκινγκ στη Νέα Ελβετία. Η απουσία χώρων στάθμευσης πέριξ των άλλων σταθμών αφαιρεί από το μετρό μεγάλο μέρος των δυνατοτήτων του. Μέχρι στιγμής, ο σταθμός Βενιζέλου έλκει το μεγάλο ενδιαφέρον, καθώς οι πολίτες της Θεσσαλονίκης καλούνται πρώτη φορά μαζικά να δουν από κοντά τον αρχαιολογικό χώρο που μετατράπηκε σε… κινητό εύρημα. Τα σχόλια που ακούγονται από περαστικούς καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι «Είχανε δίκιο αυτοί που διαμαρτύρονταν, είναι όντως εντυπωσιακό και θα ήταν έγκλημα να μην παρέμεναν τα αρχαία στη θέση τους». Σε ό,τι αφορά τα σχόλια για την απόφαση της κυβέρνησης Μητσοτάκη να αποσπαστεί και να επανατοποθετηθεί ολόκληρος ο αρχαιολογικός χώρος, οπότε και μετατράπηκε σε… μουσείο, αυτά δεν έχουν καμιά αξία, αν νωρίτερα οι επισκέπτες δεν έχουν δει τον αρχαιολογικό χώρο που διασώθηκε στον σταθμό Αγίας Σοφίας. Η σύγκριση της αυθεντικής κατάστασης στην Αγίας Σοφίας με την «κατάσταση lego» στη Βενιζέλου είναι αρκούντως αποκαλυπτική για το έγκλημα που συντελέστηκε στη Βενιζέλου.

Μένει τώρα η ολοκλήρωση της επέκτασης του έργου προς την Καλαμαριά. Η γραμμή είναι σε προχωρημένη φάση κατασκευής, περιλαμβάνει 5 νέους σταθμούς (Νομαρχία, Καλαμαριά, Αρετσού, Νέα Κρήνη και Μίκρα) και έχει μήκος υπόγειας γραμμής 4,78 χλμ. Επισήμως έχει ανακοινωθεί ότι θα είναι έτοιμη τον Νοέμβριο, οπότε η απόσταση από τον σταθμό της Μίκρας μέχρι το κέντρο της πόλης θα καλύπτεται σε μόλις 15 λεπτά και η γραμμή θα εξυπηρετεί καθημερινά 63.000 επιβάτες. Βέβαια και εδώ υπάρχει «αγκάθι», η διάνοιξη της οδού Πόντου, για την οποία οι υποσχέσεις δίνουν και παίρνουν, αλλά μέχρι στιγμής δεν έχει γίνει τίποτα.

Κοντά σε αυτά ας σημειώσουμε ότι αναμένουμε επιτέλους και τον τελικό λογαριασμό για το κόστος κατασκευής της βασικής γραμμής μετρό όσο και της Καλαμαριάς, λογαριασμό στον οποίο θα πρέπει να περιλαμβάνεται αναλυτικά το ύψος των αποζημιώσεων στους εργολάβους για καθυστερήσεις με υπαιτιότητα της Ελληνικό Μετρό. Εκκρεμεί κι ένας αναλυτικός λογαριασμός για την απόσπαση-επανατοποθέτηση των αρχαιοτήτων στη Βενιζέλου…

Η ΠΡΟΒΛΗΤΑ ΤΗΣ ΑΓΩΝΙΑΣ

Το καλό το πράγμα αργεί να γίνει, αλλά η υπόθεση της έκτης προβλήτας του λιμανιού Θεσσαλονίκης αντικατέστησε επαξίως τα ανέκδοτα για το μετρό. Ακόμα και ο διευθύνων σύμβουλος του Οργανισμού Λιμένος Θεσσαλονίκης Γιάννης Τσάρας το παραδέχτηκε σε πρόσφατο συνέδριο: «Νιος ήμουν και γέρασα». Και ήταν κυριολεξία η κουβέντα του, αφού από το 2004 μέχρι το 2010 είχε θητεύσει πρόεδρος του κρατικού ΟΛΘ, ενώ τώρα είναι σε θέση ευθύνης στον ιδιωτικό ΟΛΘ. Η διοίκηση του ΟΛΘ δηλώνει, πάντως, αισιόδοξη. Ο ίδιος ο κ. Τσάρας είχε πει στο τελευταίο Summit του Συνδέσμου Εξαγωγέων ότι υπολογίζει πως θα αρχίσει να κατασκευάζεται τον Φεβρουάριο του 2025 η 6η Προβλήτα, αφού αναμένει την έγκριση από το ΣτΕ, το απαραίτητο προεδρικό διάταγμα και έχει υπογραφεί η σύμβαση με τους εργολάβους. Αν και εφόσον αυτό συμβεί, θα χρειαστούν περίπου 3,5 χρόνια για την ολοκλήρωση του έργου.

Το γεγονός πάντως ότι η Ν.Δ. με μεγάλη προθυμία τροποποίησε δυο φορές τη σύμβαση παραχώρησης του λιμανιού στην εταιρεία συμφερόντων Ιβάν Σαββίδη μάς δημιουργεί όσο να ’ναι ένα κράτημα στην αισιοδοξία.

ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΕΥΜΕΝΗ ΑΝΗΣΥΧΙΑ

Η μεγάλη ανησυχία σχετικά με το μέλλον των πρώην στρατοπέδων έχει να κάνει σε αυτή τη φάση αποκλειστικά με το Στρατόπεδο Παύλου Μελά. Κι αυτό φυσικά διότι μπορεί να ανακοινώνεται ότι η πρώτη φάση του έργου θα έχει ολοκληρωθεί το 2025, αλλά υπάρχει το δεδομένο ότι έχουν δοθεί ήδη δύο ετήσιες παρατάσεις (δηλαδή έχουμε διετή καθυστέρηση). Κι αν με το καλό τελειώσει η πρώτη φάση των έργων προς το τέλος του 2025, μετά πρέπει να αρχίσει η κατασκευή του νέου δημαρχιακού μεγάρου και των Μουσείων Αρχαιοτήτων του Μετρό και Προσφυγικού Ελληνισμού. Πριν από όλα αυτά υποτίθεται ότι θα έχει φτιαχτεί και ο Φορέας Διαχείρισης! Ιδωμεν.

ΤΟ ΠΑΡΚΟ ΜΝΗΜΗΣ ΣΤΗΝ ΠΛΑΤΕΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ

Το ξεκίνησε ο Γιάννης Μπουτάρης και το πάγωσε για τέσσερα χρόνια ο Κωνσταντίνος Ζέρβας. Ο σημερινός δήμαρχος Στέλιος Αγγελούδης υπόσχεται ότι το έργο θα γίνει και ότι θα αρχίσει μέσα στο 2025. Ωστόσο, με βάση αυτά που έχουν δει ήδη τα μάτια μας και με όσα τρέχουν στις δικαστικές αίθουσες, κρατάμε μικρό… φτυάρι.

Μπορεί η διοίκηση του κ. Αγγελούδη να λέει ότι βιάζεται, ότι σπρώχνει όσο μπορεί τον χρόνο, όμως τα προβλήματα παραμένουν και μας κάνουν να κρατάμε την ανάσα μας. Διότι στο Διοικητικό Εφετείο Θεσσαλονίκης αναμένεται η απόφαση επί του πολέμου ενστάσεων των τεχνικών εταιρειών που ενδιαφέρονται για το έρςγο (Βιοκλιματική αναβάθμιση της Πλατείας Ελευθερίας, προϋπολογισμός με τον ΦΠΑ, 8,5 εκατομμύρια ευρώ). Μια απόφαση που δικαιώνει τον δεύτερο μειοδότη θα δημιουργούσε περαιτέρω επιπλοκές και καθυστερήσεις, ίσως και την ανάγκη νέου διαγωνισμού, γεγονός που θα ήταν καταστροφικό σε αυτή τη φάση.

Τα κακά νέα είναι πως, παρότι στον δήμο περιμένουν την απόφαση του Εφετείου μέχρι και τον Φεβρουάριο, νομικοί κύκλοι των εταιρειών που προσέφυγαν στη Δικαιοσύνη κατά του αποτελέσματος του διαγωνισμού ισχυρίζονται ότι έχουν κι άλλα νομικά όπλα, αν η Δικαιοσύνη απορρίψει τις προσφυγές τους!

ΜΙΑ Ο ΙΔΙΩΤΗΣ, ΔΕΚΑ ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ

Πρέπει να κοντεύουν 40 χρόνια από τότε που όλο ανακοινώνεται και όλο ματαιώνεται η οδική και σιδηροδρομική σύνδεση του λιμανιού της Θεσσαλονίκης, με τις καθυστερήσεις να είναι πια εξοργιστικές. Το σίγουρο είναι ότι αδικαιολόγητα καθυστερεί η οδική σύνδεση με τους αυτοκινητοδρόμους (ΠΑΘΕ και Εγνατία Οδό) και με το οδικό δίκτυο της περιοχής Καλοχωρίου. Το έργο υποτίθεται ότι είναι και συμβατική υποχρέωση του ελληνικού Δημοσίου προς τον ιδιώτη που αγόρασε το λιμάνι. Τελευταία, κάποιες αποζημιώσεις, όχι και μικρές, είχαν κολλήσει σε ιδιώτη σχετιζόμενο με τη Ν.Δ. Τώρα μας λένε ότι λύθηκαν τα ζητήματα, ότι οι εργασίες θα ξαναρχίσουν και να είμαστε αισιόδοξοι ότι το έργο θα είναι έτοιμο το 2026.

Σε ό,τι αφορά τη σιδηροδρομική σύνδεση –κι αυτή συμβατική υποχρέωση του ελληνικού Δημοσίου στο πλαίσιο της σύμβασης παραχώρησης του λιμένα– πολλά πολλά δεν λένε, δηλαδή ούτε κλίμα αισιοδοξίας δεν καλλιεργούν, για την κατασκευή σιδηροδρομικής γέφυρας μήκους 1 χλμ. στην περιοχή της Πύλης 16 που θα αντικαθιστά τη σημερινή ισόπεδη σύνδεση του λιμένα από την Πύλη 11.

FLY TO THE MOON…

Το Flyover προχωρά σύμφωνα με το πλάνο, δηλαδή σύμφωνα με το τελευταίο πλάνο, το οποίο ενδέχεται να γίνει το προτελευταίο, όπως συνέβη ήδη με τόσα άλλα «τελευταία» πλάνα του έργου, που αντικαταστάθηκαν και πέρασαν στην Ιστορία. Το Flyover είναι η επιτομή του κλίματος της κενής περιεχομένου αισιοδοξίας, πριν ακόμη ξεκινήσει το έργο, όταν τις διάφορες εκδοχές από τις μακέτες του τις περιέφερε ο Κώστας Αχ. Καραμανλής. Το λένε και στάζει μέλι το στόμα των κυβερνητικών: είναι το μεγαλύτερο εν εξελίξει έργο που υλοποιείται μέσω ΣΔΙΤ! Γι’ αυτό και θα μας κοστίσει 1,5 δισ.! Μέχρι τότε βέβαια αναμένουμε την απόφαση του ΣτΕ επί των προσφυγών που κατέθεσαν κάτοικοι της Πυλαίας, φυσιολατρικοί σύλλογοι και οργανώσεις πολιτών κατά της κατασκευής του έργου.

Το εργοτάξια όμως δουλεύουν, όσοι περνάνε καθημερινά από τον Περιφερειακό τραβάνε των παθών τους τον τάραχο, αλλά αυτό δεν είναι τίποτα, διότι αν υπάρξει κανένα μικρό τρακάρισμα, τότε… δεν περνάνε καθόλου! Τώρα τελευταία δεν συζητάει καθόλου η πόλη για το Flyover, ακόμα και οι διαπρύσιοι υποστηρικτές του φαραωνικού αυτού έργου δεν λένε τίποτα. Κι αυτό όσο να ’ναι προσθέτει ανησυχία στην απαισιοδοξία μας!

ΤΗΣ ΑΝΑΠΑΥΣΕΩΣ Ή ΤΗΣ… ΑΝΑΠΛΑΣΕΩΣ;

Μόνο δέντρα ή εκθεσιακά περίπτερα, ξενοδοχείο και δέντρα; Το δίλημμα δεν είναι μικρό και έχουν περάσει ήδη δέκα χρόνια και πλέον από τότε που ξεκίνησε η συζήτηση η οποία άρχισε με την πρόταση για τη μεταφορά της Διεθνούς Εκθέσεως Θεσσαλονίκης στα δυτικά. Οι αντιδράσεις στα τωρινά σχέδια για την παραμονή της ΔΕΘ στο σημείο που βρίσκεται έχουν πλέον οργανωθεί για τα καλά. Μάλιστα, παραμονές Χριστουγέννων, τα μέλη της «Σύμπραξης – ΟΛΗ η ΔΕΘ ένα Πάρκο» τραγούδησαν αλλιώτικά κάλαντα και μοίρασαν ενημερωτικά φυλλάδια, «ώστε να μην υλοποιηθούν τα σχέδια οικοπεδοποίησης της ΔΕΘ, να μεταφερθεί εκτός αστικού ιστού και ολόκληρος ο χώρος της να γίνει Μητροπολιτικό Πάρκο».

Στον αντίποδα, τα κυβερνητικά σχέδια ανέλαβε να υλοποιήσει Μονάδα Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας (PPF – Project Preparation Facility) του ΤΑΙΠΕΔ. Αυτές τις μέρες ερευνούν αν υπάρχει ενδιαφέρον για το σχέδιο όσο τροποποιείται η αρχιτεκτονική προμελέτη, για να μικρύνει το συνεδριακό και το επιχειρηματικό κέντρο και να μεγαλώσει η έκταση του πάρκου σε εφαρμογή σχετικής συμφωνίας με τον Δήμο Θεσσαλονίκης.

ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ ΝΑ ’ΧΟΥΜΕ

Η κατασκευή του Παιδιατρικού Νοσοκομείου είναι η μοναδική ανέφελη ελπίδα μας ότι θα προχωρήσει χωρίς προβλήματα ένα έργο που ξεκίνησε. Για το Ογκολογικό Νοσοκομείο, από την άλλη, ας είμαστε αισιόδοξοι ότι θα γίνει τα επόμενα 20 με 30 χρόνια. Το Παιδιατρικό άρχισε να κατασκευάζεται το 2024 με αποκλειστική δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ). Ηδη ξεκίνησαν εργασίες σκυροδέτησης των θεμελιώσεων στο κεντρικό κτίριο! Επειδή τα χρήματα ρέουν χωρίς πρόβλημα και δεν υπάρχει άλλος λόγος καθυστέρησης, το χρονοδιάγραμμα που θέλει να λειτουργεί το νοσοκομείο το 2026 μοιάζει να μην είναι λόγια του αέρα. Αναμένουμε βέβαια να δούμε πόσο γρήγορα θα προχωρήσουν οι διαδικασίες προκειμένου να προκηρυχθούν από το υπουργείο Υγείας οι θέσεις του ιατρικού, νοσηλευτικού και διοικητικού προσωπικού.

Για το Ογκολογικό όμως που προορίζεται για έκταση στο Στρατόπεδο Καρατάσιου δεν έχουμε τίποτα άλλο πέραν της παραχώρησης έκτασης 150 στρεμμάτων από το Ταμείο Εθνικής Αμυνας στο υπουργείο Υγείας. Το έργο θα γίνει με ΣΔΙΤ και το επίσημο χρονοδιάγραμμα τοποθετεί ολοκλήρωση του έργου το 2031! Τόσο μακριά δεν βλέπουμε…