Φέτος συμπληρώθηκαν 100 χρόνια από τον θάνατο του Φραντς Κάφκα, του εμβληματικού Τσεχοεβραίου συγγραφέα του 20ού αιώνα, και με αφορμή την επέτειο το ίδρυμα «Η άλλη Αρκαδία» παρουσιάζει στη Φωκίωνος Νέγρη 16, στην Αθήνα, την ομαδική εικαστική έκθεση «Κ. ή ο συλλογικός τρόμος του ατομικού». Η έκθεση περιλαμβάνει πάνω από είκοσι πέντε έργα ζωγραφικής, φωτογραφίας και γλυπτικής, η πλειονότητα των οποίων δημιουργήθηκε ειδικά για αυτή την περίσταση, από 17 Ελληνες καλλιτέχνες της Συλλογής Σωτήρη Φέλιου.
Με αφετηρία το πολύτροπο έργο του Φραντς Κάφκα και μέσα από διαφορετικές αισθητικές προσεγγίσεις και προσωπικές αναφορές οι καλλιτέχνες εξερευνούν ζητήματα που βρίσκονται στον πυρήνα του καφκικού κόσμου, τις αγωνίες που συνδέονται με την ανθρώπινη ύπαρξη, τη θνητότητα, το διαρκές παράλογο, τα αδιέξοδα και τη σύγκρουση μεταξύ προσωπικών επιθυμιών και κοινωνικών προσδοκιών, δημιουργώντας έναν διάλογο μεταξύ του καφκικού στερεώματος και των σύγχρονων καλλιτεχνικών πρακτικών.
Συμμετέχουν: Τάσος Αριδάς, Καλλιόπη Ασαργιωτάκη, Μαριλίτσα Βλαχάκη, Στέφανος Δασκαλάκης, Μιχάλης Μανουσάκης, Θεόφιλος Κατσιπάνος, Εμμανουήλ Μπιτσάκης, Χρήστος Μποκόρος, Κωνσταντίνος Παπαμιχαλόπουλος, Κώστας Παπανικολάου, Γιώργος Ρόρρης, Αλέκος Λεβίδης, Τάσος Μαντζαβίνος, Τάσος Μισούρας, Μισέλ Φάις, Δημήτρης Χαντζόπουλος, Πόπη Τσουκάτου.
«Ο Φραντς Κάφκα (1883-1924) προσπάθησε να ξεδιαλύνει (μπορεί όμως και να περιπλέξει) μέσα από τα βιβλία του (αλλά και τα ημερολογιακά και επιστολικά του κατάλοιπα) ισόβιους διχασμούς. Με άλλα λόγια: Τσέχος που γράφει στα γερμανικά, νομικός σύμβουλος που αισθάνεται συγγραφέας, Εβραίος που δεν πατάει στη συναγωγή, ισόβιος εργένης που ανά διαστήματα παριστάνει τον αρραβωνιασμένο, ευυπόληπτος αστός που συχνάζει σε καταγώγια, έφηβος που γερνάει απότομα, φυγάνθρωπος που διψά για συνάθροιση, φαντασιόπληκτος, που εκ των υστέρων η ροπή του στο αδιανόητο αποδεικνύεται τεκμηριωμένο “ρεπορτάζ” για τον επικείμενο ευρωπαϊκό ζόφο», σημειώνει ο Μισέλ Φάις στον δίγλωσσο, εικονογραφημένο κατάλογο που συνοδεύει την έκθεση και περιλαμβάνει επίσης κείμενα των Ελισάβετ Πλέσσα και Σωτήρη Φέλιου.
Κατά την άποψη του Μισέλ Φάις «η σαφήνεια του αδιανόητου συνέχει όλο το έργο του. Αυτή είναι η κεντρική του μέριμνα (αφηγηματική και οντολογική). Η ακρίβεια και η διαύγεια του απίστευτου και του εξωλογικού, με τα μέσα όμως του ρεαλισμού, του ρεαλισμού της μυχιότητας, του ρεαλισμού που υπονομεύει τον ρεαλισμό του αντικειμένου και βυθίζεται στον ρεαλισμό της επιθυμίας (της απολεσμένης επιθυμίας για το απολεσμένο αντικείμενο). Οπως συμμετρικά συμβαίνει και στην καθημερινότητά του. Οσο πιο ξεριζωμένος νιώθει γεωγραφικά, θρησκευτικά, κοινωνικά, σωματικά, γλωσσικά, τόσο πιο ανυποχώρητα και παθιασμένα αποζητάει να ριζώσει στο ακατάλυτο, στο ακατάληπτο, στο ασυνεχές, στο διαφεύγον. Κοντολογίς το εξακολουθητικό αντεστραμμένο παιχνίδι των συνόρων, των μεθορίων, των κρίσιμων γραμμών, αυτών που άλλοτε χωρίζουν, τέμνουν και αποχαλινώνουν μνήμες, σκέψεις, εικόνες κι άλλοτε ενώνουν, οριοθετούν, κατευνάζουν. Φυγόκεντρος από το πραγματικό, κεντρομόλος στο απραγματοποίητο».
Ο Μισέλ Φάις κλείνει το εισαγωγικό του κείμενο αναφερόμενος στα σχεδιαστικά ίχνη του Κάφκα, ο οποίος συνήθιζε στα ημερολόγιά του αλλά και αυτόνομα να σχεδιάζει με κάρβουνο ή μελάνι.
«Ο Βοημός ζωγράφος, χαράκτης, λιθογράφος Αλφρεντ Κούμπιν (1877-1959), που μεσοπολεμικά συνδέθηκε με τον Κλε και τον Καντίνσκι και εικονογράφησε βιβλία των Πόε, Χόφμαν και Νερβάλ, επηρέασε, ώς έναν βαθμό, το εικαστικό του βλέμμα (ενδεικτικά ο Κάφκα τον μνημονεύει επτά φορές στα ημερολόγιά του μεταξύ 1910-1922). Ο αγχώδης εξπρεσιονισμός του Βοημού, κι όχι τόσο οι αποκρυφιστικές και γοτθικές του τάσεις, καθόρισε την τεχνοτροπία του Τσεχοεβραίου στην περιστασιακή του ενασχόληση με το σχέδιο (αξίζει να σημειωθεί ότι ο Φ.Κ. στα νιάτα του ήθελε να σπουδάσει ζωγραφική). Εκτός όμως του Κούμπιν, αλλά και του αφηρημένου μινιμαλισμού του Κλε, τα σχέδια του Κάφκα (αν μπορούμε να χαρακτηρίσουμε σχέδια αυτές τις βασανισμένες σκέψεις εικόνων, τις εκτονωτικές χειρονομίες) έλκονται από μια ευρύτερη ανατολίτικη εικαστική αντίληψη· ένα βλέμμα που αρνείται τον δυτικό διαχωρισμό σε εικόνα και λέξη και αντιμετωπίζει την αποτύπωση στο χαρτί ως μια αδιάσπαστη τελετουργική χειρονομία, μια ολιστική πλαστική έκφραση που χωνεύει φιγούρα και γράμμα».
Την έκθεση πλαισιώνει ένα πρόγραμμα εκδηλώσεων, ομιλιών και εκπαιδευτικών εργαστηρίων, που εμπλουτίζουν την κατανόηση και την πρόσληψη του πολύμορφου έργου του καθώς και την επιρροή του στη σύγχρονη τέχνη.
● Παρασκευή 29 Νοεμβρίου, 18.00-20.00, «Ο Κάφκα εντός κι εκτός συνόρων». Συζητούν ο κριτικός λογοτεχνίας Βαγγέλης Χατζηβασιλείου και η κριτικός λογοτεχνίας και μεταφράστρια Κατερίνα Σχινά. Συμμετέχουν οι συγγραφείς: Αριστείδης Αντονάς, Ελενα Μαρούτσου, Μισέλ Φάις.
● Σάββατο 30 Νοεμβρίου, 12.30. Ξενάγηση στην έκθεση από την ιστορικό τέχνης Ελισάβετ Πλέσσα.
● Παρασκευή 6 Δεκεμβρίου, 17.30-20.00. Σεμινάριο δημιουργικής γραφής στον Φραντς Κάφκα, με αφορμή δύο βιβλία του: «Η Μεταμόρφωση» (1916) και «Το Κτίσμα» (1924). Με τον συγγραφέα Μισέλ Φάις.
♦ Πληροφορίες: Φωκίωνος Νέγρη 16. Μεχρι 11/1. Ωράριο λειτουργίας: Τετάρτη- Παρασκευή: 16.00- 20.00, Σάββατο: 12.00-17.00. Είσοδος ελεύθερη.
-320x213.jpg)
