Μετά το Καζάν, τι;

Αρχίζουν αύριο Τρίτη στο Καζάν της Ρωσίας οι εργασίες της Συνόδου Κορυφής της Ομάδας των BRICS. Η Ομάδα, που εδώ και λίγους μήνες λέγεται ήδη ΒRICS plus, λόγω του συνωστισμού που έχει δημιουργηθεί από τις χώρες που θέλουν να γίνουν μέλη, δύσκολα μπορεί να προσδιορισθεί ως Οικονομική Ολοκλήρωση και δυσκολότερα ως Πολιτικοστρατιωτική Συμμαχία.

Πρόκειται για μια δυναμική απόκτησης ταυτότητας εν κινήσει, μιας ταυτότητας η οποία σε έναν βαθμό μέχρι τώρα ετεροπροσδιορίστηκε από τη στάση των ΗΠΑ στις νέες προκλήσεις της μεταψυχροπολεμικής εποχής.

Η διεύρυνση του ΝΑΤΟ προς Ανατολάς μετά το 1993 και η προσπάθεια δημιουργίας Πολιτικοστρατιωτικής Συμμαχίας από τις Ηνωμένες Οολιτείες στην περιοχή Ινδικού – Ειρηνικού, ήταν ο βαρύνων παράγοντας που ώθησε τους ΒRICS να αναζητήσουν επιπρόσθετη συνοχή αλλά και αυξημένο ρόλο στην εξύφανση των νέων γεωπολιτικών ισορροπιών του 21ου αιώνα. Την πρώτη μεγάλη πρόκληση την αντιμετώπισαν μέχρι στιγμής επιτυχώς, γιατί δεν μπήκαν σε λογική αντίπαλου μπλοκ.

Σε έναν κόσμο ήδη πολυκεντρικό και πολυπολικό, η επέκταση των σχημάτων πολιτικής και στρατιωτικής ολοκλήρωσης που διαμορφώθηκαν την εποχή του Ψυχρού Πολέμου δεν θα είχε κανένα νόημα. Τα παλαιά αλλά και τα προσφάτως αναδυθέντα κέντρα ισχύος του πλανήτη δεν είχαν κανένα λόγο να δημιουργήσουν δύσκαμπτες συμμαχίες και οικονομικές ολοκληρώσεις, όπως το ΝΑΤΟ και η Ε.Ε.

Ακόμη περισσότερο δεν είχαν κανέναν λόγο να προβάλουν ως αντίπαλο δέος απέναντι στη Δύση και το ΝΑΤΟ και έτσι να αποκτήσουν το περιοριστικό στίγμα της αντιαμερικανικής – αντιδυτικής συσπείρωσης.

Στη δεκαετία του ‘50, ο τότε ΥΠΕΞ των ΗΠΑ, Τζον Φόστερ Ντάλες, δημιούργησε δύο αντίγραφα του ΝΑΤΟ, το SEATO και το CENTO για τη Νοτιοανατολική Ασία και για τη Μέση Ανατολή αντίστοιχα, μια στρατοπεδική εμμονή που ονομάστηκε Pactomania.

H υπέρβαση της στρατοπεδικής λογικής έδωσε στους ΒRICS μεγάλη ευελιξία.

Χώρες όπως η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία δεν βλέπουν την προσχώρηση στην Ομάδα σαν αποστασία από την παραδοσιακή συμμαχία με τις ΗΠΑ, αλλά ως ελεγχόμενη χειραφέτηση στη Διεθνή Σκηνή.

Εξυπακούεται ότι μια χώρα που είναι παραδοσιακός σύμμαχος των ΗΠΑ και μέλος των BRICS θα κάνει ό,τι είναι δυνατόν για να αποφευχθεί παλινδρόμηση – διολίσθηση στη λογική της διπολικής αντιπαράθεσης.

Σε μια εποχή όπου η διατλαντική σχέση αντιμετωπίζει αναταράξεις με επίκεντρο την Ουκρανία και σύντομα και τη Μέση Ανατολή και όπου οι ΒRICS ταυτόχρονα αναζητούν γραμμή πλεύσης, εύλογα τίθεται το ερώτημα προς τα πού κινείται η διατύπωση νέων κανόνων συνύπαρξης στην εποχή της παγκοσμιοποίησης.