Η απώλεια ιστορικής κληρονομιάς στην Κύπρο λόγω της 50ετούς κατοχής είναι βαριά. Εξίσου σημαντικές είναι οι απώλειες λόγω λαθροανασκαφών αλλά και λόγω νομοθεσίας ανασκαφών επί βρετανικής κατοχής.
Ο επισκέπτης του Κυπριακού Μουσείου στη Λευκωσία πληροφορείται ότι οι γαλαντόμοι landlords της Κύπρου προσέφεραν τα μισά ευρήματα στον ανασκαφέα. Καταπώς θα το έλεγε κι ο κύριος Ερντογάν, ζαμάν-ζαμάν, στην ξένη κληρονομιά.
Σημαντική η ανασκαφική πρωτοβουλία της Σουηδίας κατόπιν σχετικής άδειας. Παρότι αδιανόητη με σημερινούς όρους, εμπεριείχε και ευαισθησία που εκθέτει τους αμετανόητους αποικιοκράτες. Οταν βρήκαν ένα σημαντικό σύνολο ειδωλίων, δεν το χώρισαν, δεν το μοίρασαν win-win! Ετσι έμειναν ως σύνολο και εκτίθενται ώς σήμερα στο Μουσείο.
Ολοφάνερη η διαφορά με τον αδίστακτο κλέφτη Ελγιν: έσπασε το όλον μνημείο για να αρπάξει μέρη του αριστουργήματος και οι νομοθέτες του σύγχρονου Ηνωμένου Βασιλείου αρνούνται να ανακαλέσουν την υπόθαλψη του εγκλήματος. Του διαρκούς εγκλήματος καταστροφής, αρπαγής και εκμετάλλευσης.
Οι Σουηδοί γέμισαν ένα μουσείο στη Στοκχόλμη, αλλά δεν διέσπασαν το σημειακό όλον. Ενα μάθημα, ένα ακόμα επιχείρημα πως ακόμα και η πιστοποιημένη αδειοδότηση απόσπασης ξένης κληρονομιάς, όταν υλοποιείται με σεβασμό και όχι με βουλιμία, διασώζει τα μνημεία. Στον αντίποδα, η επίκληση του άφαντου φιρμανιού, φερετζέ του βανδαλισμού. Ως πειρατές διακρίθηκαν και εξαπλώθηκαν οι Βρετανοί.
