Εβαλαν το νερό στο αυλάκι της ακρίβειας

Πρόβες για ένα πανάκριβο κοστούμι στο όνομα της λειψυδρίας ετοιμάζει η κυβέρνηση. Το κόστος του νερού ύδρευσης της ΕΥΔΑΠ, που έως τώρα διαφημιζόταν ως «ένα από τα φθηνότερα στον κόσμο», θα πολλαπλασιαστεί, καθώς, με το έργο μεταφοράς από τη λίμνη Κρεμαστών, θα φτάσει τα 15 λεπτά ανά κυβικό μέτρο και μπορεί να ξεπεράσει τα 80 λεπτά, εάν χρειαστεί να εφαρμοστούν λύσεις όπως η αφαλάτωση και η μεταφορά με τάνκερ, μέσω Αστακού Αιτωλοακαρνανίας.

Εννοείται πως όλα τα παραπάνω νούμερα αφορούν το κόστος του νερού για την ΕΥΔΑΠ και όχι για τον τελικό καταναλωτή, ο οποίος ετοιμάζεται ήδη μέσα στο 2025 να μάθει τις πρώτες αυξήσεις που θα επιβληθούν πριν ξεκινήσουν τα έργα για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας. Για τις αυξήσεις αυτές, η διοίκηση της ΕΥΔΑΠ, που παρέθεσε χθες συνέντευξη Τύπου, αρνήθηκε να δώσει οποιοδήποτε στοιχείο και μετέθεσε την ευθύνη της τελικής απόφασης στη Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ). Πρόκειται για την πρώην Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ), που με τόσο μεγάλη… επιτυχία (δεν) κατάφερε να προστατεύσει τους καταναλωτές από τις υπέρμετρες αυξήσεις και τις περίεργες τιμολογήσεις του ηλεκτρικού ρεύματος στην τελευταία πενταετία.

Παρά τις επίμονες ερωτήσεις των δημοσιογράφων, ο διευθύνων σύμβουλος της ΕΥΔΑΠ, Χάρης Σαχίνης, αρνήθηκε να αποκαλύψει ποια είναι η εισήγηση που η ίδια η εταιρεία κάνει προς την ΡΑΑΕΥ, ώστε εκείνη να αποφασίσει ποια θα είναι τα νέα τιμολόγια μέσα στο 2025. Υπενθυμίζεται ότι τα τιμολόγια αυτά θα είναι αποτέλεσμα μιας Κοινής Υπουργικής Απόφασης που υπεγράφη τον περασμένο Σεπτέμβριο. Τότε η «Εφ.Συν.» έκανε λόγο για «είσοδο ιδιωτών στην υδροδότηση από την πίσω πόρτα», καθώς περιλαμβάνονται έργα πολύ υψηλού κόστους, στα οποία, μάλιστα, θα παρέμβουν ιδιωτικά συμφέροντα, είτε για να εκτελεστούν με σύμπραξη (Κρεμαστά) είτε για να καλύψουν τις υψηλότατες ενεργειακές τους ανάγκες (αφαλάτωση) είτε για τη μεταφορά με τάνκερ.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ήδη πριν από λίγες εβδομάδες κατατέθηκε προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας, με την οποία ζητείται να ακυρωθεί ως αντισυνταγματική και αντίθετη με την ευρωπαϊκή νομοθεσία η ΚΥΑ του Σεπτεμβρίου για τον «Καθορισμό των γενικών κανόνων κοστολόγησης και τιμολόγησης υπηρεσιών ύδατος. Μέτρα βελτίωσης, διαδικασίες και μέθοδος ανάκτησης κόστους των υπηρεσιών ύδατος στις διάφορες χρήσεις του».

Με βάση την ΚΥΑ της οποίας η νομιμότητα-συνταγματικότητα δεν έχει ακόμη αξιολογηθεί, η ΡΑΑΕΥ μπορεί να βγάλει μια απόφαση και να καταλήξει σε αυξήσεις τιμολογίων, λαμβάνοντας υπόψη τα κόστη για την παραγωγή του νερού από τη στιγμή που συλλέγεται κάπου μέχρι να φθάσει στις βρύσες των 4,5 εκατομμυρίων καταναλωτών που εξυπηρετεί η ΕΥΔΑΠ. Σήμερα, το κόστος αυτό ξεκινά από τα 35 λεπτά ανά κυβικό και ανεβαίνει ανάλογα με την κατανάλωση. Πού μπορεί να φθάσει αυτό τα επόμενα χρόνια, με δεδομένο ότι ήδη προγραμματίζονται έργα για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας; Εδώ, η διοίκηση της ΕΥΔΑΠ έδωσε περιορισμένα στοιχεία, που δείχνουν όμως σαφείς τάσεις:

Εκτροπή Αχελώου

1) Ο διευθύνων σύμβουλος της ΕΥΔΑΠ υποστήριξε ότι το κόστος για την ΕΥΔΑΠ θα φτάσει στα 15 λεπτά ανά κυβικό μέτρο, με δεδομένο ότι θα προχωρήσει το μεγάλο έργο στη λίμνη των Κρεμαστών για τη μεταφορά νερού από εκεί στο υδροδοτικό δίκτυο που ξεκινά από τον Εύηνο. Το έργο αυτό έχει κόστος 535 εκατομμυρίων ευρώ και ο κ. Σαχίνης είπε ότι θα ήταν ευχής έργον να προκηρυχθεί το συντομότερο, ώστε να μπει ο κατασκευαστής μέσα στο 2025, εάν προχωρήσουν γρήγορες διαδικασίες και δεν μεσολαβήσουν προσφυγές. Θεωρείται δεδομένο, πάντως, ότι προσφυγές είναι πιθανότατο να υπάρξουν καθώς αφορά και αυτό «εκτροπή» του Αχελώου, δηλαδή θέμα για το οποίο κατατίθενται προσφυγές τα τελευταία χρόνια για έργα σε άλλο σημείο του ρου του ποταμού προς τη Θεσσαλία.

2) Το κόστος των 15 λεπτών ανά κυβικό μέτρο θεωρείται μάλλον χαμηλό, εφόσον ενσωματώνει ένα τόσο μεγάλο έργο. Υπενθυμίζεται ότι η ΕΥΔΑΠ αγοράζει ως πρώτη ύλη από το Δημόσιο το νερό αυτό με βάση σύμβαση που έχει κόστος γύρω στα 9 λεπτά. Προφανώς σε αυτό το κόστος της πρώτης ύλης θα πρέπει να προστεθούν τα κόστη λειτουργίας-διοίκησης αλλά και των έργων που εκτελεί η ΕΥΔΑΠ σε όλο το δίκτυό της για να μειωθούν («σιγά σιγά», όπως είπε ο κ. Σαχίνης) οι διαρροές και να αντιμετωπιστεί το κόστος ενέργειας.

3) Ούτως ή άλλως, το έργο μεταφοράς νερού από τα Κρεμαστά θεωρεί δεδομένο ότι υπάρχει πρόβλημα λειψυδρίας. Οπως είπε ο κ. Σαχίνης, τα συνολικά αποθέματα στις 16/12/2024 ήταν 610 εκατομμύρια κυβικά μέτρα, ενώ πριν από έναν χρόνο ήταν 902 εκατομμύρια και τον Δεκέμβριο του 2022 1.059 εκατομμύρια κ.μ. «Βρισκόμαστε σε πορτοκαλί συναγερμό», είπε ο κ. Σαχίνης, λέγοντας ότι, αν οι βροχοπτώσεις συνεχίσουν με τα περσινά δεδομένα, το νερό τελειώνει σε δύο έως τρία χρόνια. Ομως, το έργο των Κρεμαστών, η «μόνιμη λύση», δεν θα είναι έτοιμο σε αυτό το διάστημα. Οπότε;

Αφαλάτωση

4) Η πρώτη λύση που εξετάζεται είναι εκείνη της αφαλάτωσης νερού, είτε θαλασσινού είτε υφάλμυρου. Η ΕΥΔΑΠ μελετά δύο νούμερα: α) την παραγωγή 100.000 κυβικών μέτρων ημερησίως, δηλαδή 35 εκατομμυρίων τον χρόνο, που αντιστοιχεί στο 10% των αναγκών, β) την παραγωγή της διπλάσιας ποσότητας, ώστε να καλύπτεται το 20% των αναγκών. Το κόστος για την παραγωγή αυτή μπορεί να φτάνει σήμερα τα 85 λεπτά ανά κυβικό μέτρο, ενώ υπάρχουν νησιά με αφαλάτωση που πληρώνουν και πάνω από 1 ευρώ ανά κυβικό. Εάν χρησιμοποιηθεί νερό υφάλμυρο, το κόστος περιορίζεται στα 35 λεπτά, αλλά ο διευθύνων σύμβουλος της ΕΥΔΑΠ ανέφερε πως δεν υπάρχουν ακριβή δεδομένα για το πού βρίσκεται τέτοιο νερό και σε τι ποσότητες.

5) Ως λύση που μπορεί να δώσει άμεσα αποτελέσματα ανέφερε ο κ. Σαχίνης τη μεταφορά με τρία μεγάλα τάνκερ των 100.000 τόνων που χωρούν να περάσουν κάτω από τη γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου. Το σχέδιο προβλέπει απόληψη του νερού και πάλι από τον Αχελώο στις εκβολές του και μεταφορά στα τάνκερ που θα ελλιμενίζονται στον Αστακό. Θα χρειάζεται μία ημέρα για τη φόρτωση στο καράβι, μία για το ταξίδι ώς τις ακτές της Βοιωτίας (από εκεί το νερό θα ανεβαίνει στο κανάλι του Μόρνου) και άλλη μία για την εκφόρτωση. Αρα, με τρία τάνκερ θα εξασφαλίζεται συνεχής παροχή, ανάλογη με εκείνη της αφαλάτωσης, και μάλιστα σε κόστος «ανταγωνιστικό», γύρω στα 80 λεπτά ανά κυβικό μέτρο, είπε ο κ. Σαχίνης.

Για το ποιος και πώς θα καλύψει μια τέτοια αύξηση του κόστους, ο κ. Σαχίνης δεν απάντησε, λέγοντας ότι αυτό είναι θέμα της κυβέρνησης. Ανέφερε, όμως, ότι η ΕΥΔΑΠ σχεδιάζει να συνεργαστεί με εισπρακτική εταιρεία, προκειμένου να φέρει στα ταμεία της ληξιπρόθεσμες οφειλές καταναλωτών που φτάνουν, όπως είπε, τα 120 εκατομμύρια ευρώ.