Παράδοση, γεύση, μουσική και χορός

Γίνονται πολλά φεστιβάλ –αυτό είναι μία αλήθεια. Και δεν είναι και καθόλου κακό, εκτός βέβαια και αν γίνονται άσκοπα, δίχως να προσφέρουν κάτι ουσιαστικό στην πόλη στην οποία γίνονται, μόνο και μόνο για λόγους προβολής ή και για οικονομικό όφελος. Υπάρχουν και τέτοια που ακόμα κι αν μακροημερεύσουν, δεν αποκτούν ποτέ το κύρος παρόμοιων διοργανώσεων.

Τώρα στην Αθήνα ξεκινά ένα ξεχωριστό φεστιβάλ, το 1ο Φεστιβάλ Παραδοσιακής Μουσικής και Γεύσεων της Ελλάδας. Θα πραγματοποιηθεί μεθαύριο Σάββατο 5/10 στο θέατρο Δόρας Στράτου στον λόφο Φιλοπάππου και εκπροσωπεί μια νέα ιδέα βασισμένη στο πιο αρχέγονο στοιχείο της χώρας: τις ίδιες τις αισθήσεις που αυτή ξυπνά.

«Το φεστιβάλ είναι μια εσωτερική, προσωπική ανάγκη, πάει αρκετά πιο βαθιά από ένα απλό πανηγύρι» μας λέει η Γιοβάνα Πάβλοβιτς, επικεφαλής της διοργάνωσης (με καταγωγή από την Ιεράπετρα Κρήτης, κάτι που σίγουρα δεν υπονοεί το όνομά της), δίνοντας τη δική της θέση για όσα γράφουμε παραπάνω. «Θα έλεγα πως η ανάγκη αυτή είναι σχεδόν υπαρξιακή και θα εξηγήσω τι εννοώ» συνεχίζει. «Κατά τη διάρκεια της ζωής μου βρέθηκα στην ανάγκη να απαντήσω σε πολλές ερωτήσεις αναφορικά με αυτήν και τελικά παρατήρησα ότι οι απαντήσεις τις περισσότερες φορές βρίσκονται στις ίδιες μας τις ρίζες, στους προγόνους και στην ιστορία μας. Αυτό σε συνδυασμό με την αγάπη μου για την παράδοση, τη μουσική και τον χορό, με οδήγησε στη δημιουργία του οράματος “Επέστρεφε”. Επικοινωνώντας την ιδέα μου στην πολύ καλή μου φίλη και τελικά συνεργάτιδά μου, Θεοδώρα Σιδηροπούλου, έβαλε και αυτή τη δικιά της πινελιά και κάπως έτσι δημιουργήθηκε αυτό το φεστιβάλ. Ακριβώς επειδή θελήσαμε να φέρουμε κοντά σώματα και αισθήσεις. Συγκεκριμένα, την παραδοσιακή μουσική, τον χορό και τις ελληνικές παραδοσιακές συνταγές».

Εκδηλώσεις

Η αρχή θα γίνει λοιπόν μεθαύριο με εκδηλώσεις που θα ξεκινήσουν το απόγευμα. Στο θέατρο της Δόρας Στράτου, εκτός από εδέσματα φτιαγμένα από σεφ που καταπιάνονται με τις παραδοσιακές συνταγές ακόμα και αλλάζοντάς τες, θα υπάρχει πολλή μουσική και χορός. Δύο θα είναι τα κεντρικά συγκροτήματα: το «Φυστικί Σαλόνι» και οι «Ζυγιά Αλάι». Το «Φυστικί Σαλόνι» ξεκίνησε το 2010 από τους Αγγελο Πίσχινα (λαούτο, φωνή), Σίμο Παπασπύρου (νέι, βιολί, φωνή), Αλέξανδρο Καρλή (κοντραμπάσο, φωνή) και Ελεάννα Παπανικολοπούλου (κρουστά, φωνή). Οι ίδιοι περιγράφοντας τη μπάντα τους εξηγούν ότι παίζουν «παραδοσιακές μουσικές της θάλασσας, της στεριάς, του αέρα και της φωτιάς». Ταξιδεύοντας ανά την Ελλάδα συλλέγουν νότες, μελωδίες, στίχους και ιδιώματα δημιουργώντας ένα κράμα παραδοσιακής μουσικής με δικούς τους ήχους. Οι «Ζυγιά Αλάι» είναι ένα ντουέτο που από το 2019 ασχολείται με παραδοσιακούς σκοπούς και τραγούδια από όλη την Ελλάδα. Οι Γιάννης Μαυριτσάκης (βιολί) και Μαίη Αγγελάκη (λαούτο) δημιουργούν τη «ζυγιά»: το ζεύγος των οργάνων που αλληλοσυμπληρώνονται. Ζυγιές συναντάμε σε όλες τις περιοχές της χώρας και πάντα περιλαμβάνουν ένα όργανο «ρυθμού» και ένα «μελωδίας». «Αλάι» στην κρητική διάλεκτο είναι η συντροφιά, η παρέα.

Μια τέτοια «παρέα» θέλουν να δημιουργήσουν και οι διοργανωτές του φεστιβάλ, που φυσικά επιδιώκουν να γίνει θεσμός, κάτι που ευχόμαστε, καθώς είναι καιρός η λέξη «παράδοση» να ξεφύγει από το φολκλόρ (σ.σ. ακόμα δεν λέμε να ξεχάσουμε τα τσολιαδάκια και τα κουλούρια που έδιναν κορίτσια και αγόρια ντυμένα με παραδοσιακές φορεσιές -τα οποία είχε βάλει ο τέως δήμαρχος Θεσσαλονίκης- στους τουρίστες που κατέβαιναν από τα κρουαζιερόπλοια!). Και φυσικά να ξεφύγει και από την εθνοκαπηλία, τη γραφικότητα αλλά και την Ακροδεξιά, που χρησιμοποιεί την παράδοση εργαλειοποιώντας την κατά το δοκούν. «Προσωπικά λυπάμαι πολύ που η παράδοση έχει ταυτιστεί με διάφορες ιδέες και ομάδες που μόνο κακό της προξένησαν» μας λέει η κ. Πάβλοβιτς. «Παράδοση είμαστε εμείς ως συνέχεια των προγόνων μας. Ο,τι είναι βλαβερό και βαθιά χαραγμένο σε μια κοινωνία καλείται ν’ αλλάξει, ό,τι όμως είναι ωφέλιμο χρειάζεται να το συντηρούμε και να το τιμάμε με κάθε ευκαιρία. Προσωπικά αγαπώ την παράδοση όλων των χωρών και όχι μόνο της Ελλάδας. Γι’ αυτό αγαπώ πολύ τα ταξίδια, με έχουν κάνει να σέβομαι και να κατανοώ τα διαφορετικά έθνη. Γι’ αυτό και αγαπώ βαθιά και τις δικές μας παραδόσεις, ακριβώς επειδή σέβομαι και μελετώ και αυτές άλλων χωρών».

Γεύση, μουσική και χορός: τρία στοιχεία τα οποία είναι βαθιά συνδεδεμένα με αυτό που ονομάζουμε «συλλογική μνήμη». Ως Ελληνες έχουμε κατηγορηθεί μάλιστα γι’ αυτόν τον συνδυασμό: ότι τρώμε, χορεύουμε και τραγουδάμε. Τι ισχύει στ’ αλήθεια όμως; Πόσο σημαντικά είναι αυτά τα τρία στοιχεία για τον Ελληνισμό, όχι μόνο ως παρελθοντικά στοιχεία, αλλά και ως παρόν και μέλλον; «Οι εποχές γενικά αλλάζουν ραγδαία, αλλά θεωρώ πως θα ήταν καλό να υπάρχει πάντα μια σταθερά, μια ρίζα η οποία θα μας κρατάει ως ανθρώπους και μετά ως κοινωνία στο κέντρο μας. Αυτά τα τρία στοιχεία χαρακτηρίζουν έντονα την Ελλάδα και αυτό είναι αλήθεια. Είναι δυνατόν να υπάρξει κατηγορία για ένα έθνος όσον αφορά τις παραδόσεις του; Εγινε, μα ήταν και είναι αδιανόητο. Και στην τελική τι πιο ωραίο από το να βρεθείς σε έναν χώρο όπου θα αγκαλιαστείς με τους φίλους σου ή ακόμα και με τους άγνωστους, θα ακούσεις όμορφη μουσική και θα γευτείς υπέροχες γεύσεις από την ιστορία της χώρας;» εξηγεί η κ. Πάβλοβιτς. «Επίσης δεν το θεωρώ τυχαίο πως τα τελευταία ένα με δύο χρόνια παρατηρείται μια επανένωση του κοινού, και μάλιστα ανθρώπων νεότερων ηλικιών, με αυτό που ονομάζουμε «πανηγύρι», ακόμα κι αν δεν φέρει ακριβώς την παραδοσιακή μορφή που θυμόμαστε κάποιοι ή ισχύει ακόμα στην επαρχία. Προσωπικά εύχομαι να κρατήσει πολλά χρόνια αυτή η «μόδα» ή ακόμα καλύτερα να μη χαθεί ποτέ. Δεν θεωρώ πως ο άνθρωπος, σε όποια ηλικία και να είναι, εάν του αρέσει η παραδοσιακή μουσική θα είναι προσκολλημένος μόνο σε αυτό το είδος. Και η κλασική μουσική ήταν η παραδοσιακή μουσική κυρίως της κεντρικής Ευρώπης –τι σημαίνει αυτό; Η μουσική είναι παγκόσμια γλώσσα. Οταν μάλιστα συνδέεται με την ιστορία ενός τόπου, τότε και ο τόπος αποκτά παγκόσμια χαρακτηριστικά. Συνδέεται δηλαδή οργανικά με την ανθρωπότητα. Πραγματικά δεν μπορώ να σκεφτώ κάτι πιο όμορφο ως «δώρο» από το παρελθόν μας στο σήμερα» καταλήγει.

ℹ️ Σάββατο 5 Οκτωβρίου, στο ιστορικό θέατρο της Δόρας Στράτου στου Φιλοπάππου. Από τις 17.00 έως το βράδυ. Το φεστιβάλ τελεί υπό την αιγίδα του Ομίλου για την UNESCO Πειραιώς και Νήσων και υιοθετεί έναν οικολογικό χαρακτήρα, συνεργαζόμενο με τον μη κερδοσκοπικό περιβαλλοντικό οργανισμό We4All. Μέρος των εσόδων θα διατεθεί για δενδροφύτευση ενισχύοντας τη βιωσιμότητα της εκδήλωσης. Τιμή εισιτηρίου: 10 ευρώ. Προπώληση: more.com