Μια μεγάλη συζήτηση για τη μετανάστευση βρίσκεται στο επίκεντρο της Συνόδου Κορυφής που ξεκινάει σήμερα στις Βρυξέλλες. Οι όροι «καινοτόμες λύσεις» και «κόμβοι επιστροφής» βρίσκονται στο τραπέζι αλλά είναι άγνωστο αν τελικά θα βρουν κοινή γλώσσα για το θέμα.
«Η πιο ευαίσθητη συζήτηση θα είναι η μετανάστευση», προέβλεψε ένας ανώτερος αξιωματούχος. «Αν υπάρχει ένα θέμα που είναι αμφιλεγόμενο, είναι αυτό».
Στο κείμενο των συμπερασμάτων, το κομμάτι του μεταναστευτικού είναι ακόμα σε αγκύλες, που σημαίνει ότι μπορεί απλώς να πεταχτεί! Ήδη η Πολωνία χθες, δήλωσε ότι δε θα συνυπογράψει συμπεράσματα για το μεταναστευτικό. Καθώς για τα συμπεράσματα χρειάζεται ομοφωνία, δε φαίνεται να μπορούν να “περάσουν” τελικά.
Πολλοί από τους ηγέτες θα φτάσουν ζητώντας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συντάξει νέους νόμους για την αύξηση των απελάσεων – παρά το γεγονός ότι οι ίδιοι δεν τηρούν κανέναν κανόνα για τη μετανάστευση στην πατρίδα τους. Κάποιοι κουνάνε τις γροθιές τους χωρίς να προτείνουν τίποτα. Και δεν είναι όλες οι χώρες της ΕΕ ευχαριστημένες με τη μόνη συμφωνία που έχει βρει το μπλοκ για το μεταναστευτικό εδώ και χρόνια.
Ορισμένες χώρες θέλουν νέους κανόνες για την απέλαση των μεταναστών τώρα, πολύ πριν καν εφαρμοστεί το ολοκαίνουργιο Σύμφωνο της ΕΕ για τη μετανάστευση και το άσυλο- άλλες θέλουν να επιταχύνουν την εφαρμογή του. Το Σύμφωνο – το οποίο έχει διετή προθεσμία – διατυμπανίστηκε πριν από τις ευρωπαϊκές εκλογές ως ένας τρόπος για τις Βρυξέλλες να αφαιρέσουν τα πολιτικά βάρη από το μεταναστευτικό. Αλλά τώρα πολλοί βλέπουν ότι του λείπει ένα βασικό στοιχείο: πώς θα απελαθούν αποτελεσματικά οι άνθρωποι που έχουν διαταχθεί να εγκαταλείψουν την ΕΕ, αλλά δεν το κάνουν.
Μεγάλο μέρος της σημερινής συζήτησης θα αφορά αυτό που οι Βρυξέλλες ονομάζουν «εξωτερική διάσταση», το οποίο ακούγεται σαν κάτι από ταινία επιστημονικής φαντασίας, αλλά στην πραγματικότητα αφορά την αναχαίτιση της ροής των μεταναστών προς την ΕΕ από την πηγή. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έχει υποσχεθεί περισσότερες συμφωνίες στο στυλ εκείνων που συνήφθησαν με την Τυνησία και τη Λιβύη – οι οποίες είναι επίσης αμφιλεγόμενες.
Οι ευρωκράτες τείνουν να ακολουθούν τη φράση «καινοτόμες λύσεις» – ένας ευφημισμός για την επεξεργασία των αιτήσεων ασύλου εκτός ΕΕ- με τη φράση ότι πρέπει να τηρείται το διεθνές δίκαιο. Αλλά το διεθνές δίκαιο δεν είναι εγγυητής της ηθικής, ούτε καν των καλών ιδεών.
Τι γίνεται αν μια χώρα στην οποία η ΕΕ θέλει να στείλει πίσω έναν μετανάστη δεν είναι στην πραγματικότητα ασφαλής; Λοιπόν, η φον ντερ Λάιεν έγραψε αυτή την εβδομάδα ότι είναι ανοιχτή στο να «αναθεωρήσει» την ίδια την έννοια του τι συνιστά «καθορισμένες ασφαλείς τρίτες χώρες» σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΕ.
Την ίδια στιγμή, η Ολλανδία και η Ουγγαρία ζητούν εξαίρεση από τη μεταναστευτική πολιτική της ΕΕ, την οποία γνωρίζουν ότι δεν μπορούν να πάρουν. Χθες το βράδυ τα ολλανδικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι η κυβέρνηση εξετάζει το ενδεχόμενο να απελάσει στην Ουγκάντα άτομα των οποίων οι αιτήσεις ασύλου απορρίπτονται – εφόσον μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία με τη χώρα της Ανατολικής Αφρικής.
Σύμφωνα με τη νέα συμφωνία της Ιταλίας με την Αλβανία, ένα κέντρο επεξεργασίας και κράτησης αιτούντων άσυλο λειτουργεί, προκαλώντας την καταδίκη ομάδων για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Πολλές χώρες είναι έτοιμες να κάνουν κάτι σε βάρος άλλου κράτους-μέλους. Η Γερμανία εξέπληξε πολλούς όταν ενίσχυσε τους συνοριακούς ελέγχους, εν μέσω της αύξησης της υποστήριξης προς την ακροδεξιά. Ή η Πολωνία, όπου ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ θέλει να παρακάμψει προσωρινά το διεθνώς κατοχυρωμένο δικαίωμα των ανθρώπων να ζητούν άσυλο στη χώρα του, για να αντιμετωπίσει τη Ρωσία και τη Λευκορωσία που σπρώχνουν κυνικά τους μετανάστες στα σύνορά της. Η Φινλανδία έκλεισε τα σύνορά της επικαλούμενη τα ίδια προβλήματα νωρίτερα φέτος.
Ανώτερος διπλωμάτης της ΕΕ δήλωσε ότι η Ιταλία, η Ολλανδία και η Δανία θα ηγηθούν μιας σύσκεψης περίπου δώδεκα χωρών πριν από τη σύνοδο κορυφής για να συγκεντρώσουν νέες ιδέες σχετικά με τον τρόπο αποτροπής των μεταναστών ή την απέλαση όσων φθάνουν στην Ευρώπη χωρίς έγγραφα. «Υπάρχουν πολλές καινοτόμες ιδέες, αλλά καμία προς το παρόν δεν κερδίζει έδαφος», δήλωσε διπλωμάτης της ΕΕ.
Οι ηγέτες της ΕΕ προσπαθούν επίσης να κατευνάσουν την οργή του Μαρόκου για μια πρόσφατη απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου της ΕΕ που ακύρωσε τις εμπορικές συμφωνίες ΕΕ-Μαρόκου, κρίνοντάς τες παράνομες επειδή παραβίασαν τα δικαιώματα αυτοδιάθεσης του λαού Σαχράουι της Δυτικής Σαχάρας κατά τη σύναψή τους. Η ΕΕ στηρίζεται στο Μαρόκο για συνεργασία στον τομέα της μετανάστευσης.
Ο Έλληνας πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, θα συμμετάσχει σε λίγη ώρα σε άτυπη συνάντηση ηγετών για το μεταναστευτικό που συγκαλείται με πρωτοβουλία της Ιταλίας, της Αυστρίας και της Ολλανδίας.
Σε ανάρτησή του στο Χ ο πρωθυπουργός τονίζει ότι «το πρώτο Ανώτατο Συμβούλιο μεταξύ της ΕΕ και του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου διεξάγεται σε μια κρίσιμη συγκυρία. Η Ελλάδα βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρο της Ευρώπης και προφανώς έχει κάθε επιθυμία να εμβαθύνει περαιτέρω τις σχέσεις μεταξύ της ΕΕ και των χωρών του Κόλπου».
