Πέρασε ένας αιώνας. Είναι δυνατόν να παλεύουμε για τα ίδια πράγματα;
Σχεδόν έναν αιώνα πριν, τον Οκτώβριο του 1934, ο μεγάλος Γάλλος παιδαγωγός Σελεστέν Φρενέ δημοσίευσε στο εκπαιδευτικό περιοδικό «Ο προλετάριος παιδαγωγός» ένα άρθρο με τίτλο «Ενάντια στον φασισμό στο σχολείο». Το άρθρο αναφέρεται ασφαλώς σε μια άλλη πραγματικότητα, σε πράγματα και καταστάσεις που θα έπρεπε να ανήκουν οριστικά σε ένα μακρινό παρελθόν. Μόνο που δυστυχώς δεν είναι έτσι και οι επισημάνσεις του Φρενέ αποκτούν μια στενάχωρη και δυσοίωνη επικαιρότητα.
Ας διαβάσουμε μερικά αποσπάσματα από όσα έγραφε τότε ο μεγάλος παιδαγωγός:
«Οι κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες των γονέων και των παιδιών επιδεινώνονται. […]
»Τα ανωτέρω επιδρούν αρνητικά και μέσα στο ίδιο το σχολείο.
»Εάν οι χώροι είναι στενοί, δεν αερίζονται καλά, χωρίς ηλιακό φως, αν ο φωτισμός εκεί είναι ελλιπής, εάν τα παιδιά διατρέφονται ανεπαρκώς, εάν υπάρχουν πάρα πολλοί μαθητές στις τάξεις, καθιστώντας αδύνατη οποιαδήποτε κίνηση, οποιαδήποτε φυσική εκδήλωση της παιδικής δραστηριότητας, το εκπαιδευτικό έργο γίνεται βαθιά ανεπαρκές. […]
»Ας φτιάξουμε ευρύχωρα και ευάερα σχολεία, ας αποφορτίσουμε τις τάξεις για να έχει τη δυνατότητα ο παιδαγωγός να φροντίζει κανονικά τα παιδιά. […] Ας παρέχουμε στα σχολεία τον απαραίτητο εξοπλισμό και η δράση μας θα καταστεί εκ των πραγμάτων εύκολη και αποτελεσματική.
»Ο αναδυόμενος φασισμός χαρακτηρίζεται, αντίθετα, από την όξυνση των αντιφάσεων που μόλις επισημάναμε:
● Μειώνεται το βιοτικό επίπεδο των εργατών και των αγροτών, ενώ αυξάνονται οι φόροι για τον απειλητικό ιμπεριαλιστικό πόλεμο. Τα παιδιά είναι τα πρώτα που υποφέρουν από την αυξημένη φτώχεια της εργατικής τάξης: αντίστοιχα μειώνονται οι δυνατότητές τους για πνευματική ανάπτυξη και ακαδημαϊκή επιτυχία.
● Σταματάμε την κατασκευή σχολείων και καταργούμε τις πιστωτικές μονάδες για το διδακτικό υλικό – που σημαίνει ότι οι παραγκουπόλεις των σχολείων θα παραμείνουν φτωχογειτονιές, ότι τα «εύκολα» σχολεία θα γίνουν τρώγλες με τη σειρά τους, ότι ο δάσκαλος θα στερείται όλο και περισσότερο τα στοιχειώδη μέσα εκπαίδευσης.
● Μειώνεται ο αριθμός των καθηγητών ‒ μια διαδικασία που πραγματοποιείται μέσα από την αφύσικη υπερφόρτωση των τάξεων. Οποιαδήποτε απόπειρα προοδευτικής παιδαγωγικής θα καταστεί επομένως αδύνατη από άποψη υλικών υποδομών. Μέσα σε πολύ μικρές αίθουσες θα έχουμε 40, 50 ή 60 παιδιά να συνωστίζονται υπό την επίβλεψη ενός δασκάλου, ο οποίος θα ήθελε να είναι αφυπνιστής ψυχών, αλλά τελικά θα είναι μόνο φύλακας στην υπηρεσία του καπιταλισμού.
● Χειροτερεύει ο τρόπος αντιμετώπισης των εκπαιδευτικών, μειώνονται οι προσλήψεις, οπισθοδρομεί η δημόσια εκπαίδευση».
Σε λίγες μέρες, στις 5 Οκτωβρίου, είναι η Παγκόσμια μέρα των Εκπαιδευτικών. Στοχαζόμαστε για όλα όσα επαναλαμβανόμενα συμβαίνουν και για τον αγώνα μας να αλλάξουμε τα πράγματα.
Με λύπη διαπιστώνουμε ότι το άρθρο του Σελεστέν Φρενέ, που αναφέρεται στη Γαλλία του Μεσοπολέμου, παραμένει δυστυχώς ένας ζωντανός καθρέφτης κάποιων όψεων της κοινωνικής και παιδαγωγικής μας πραγματικότητας. Και εμείς, εκπαιδευτικοί όλων των βαθμίδων στην Ελλάδα του σήμερα, είμαστε αναγκασμένοι να παλεύουμε για τα στοιχειώδη κοινωνικά αγαθά των πολλών απέναντι στα συνεχόμενα βήματα ιδιωτικοποίησης και υποβάθμισης της δημόσιας παιδείας και υγείας.
Από το καλοκαίρι βλέπουμε να εντείνεται εκ νέου η αυταρχικότητα, η καταστολή και η εκδικητικότητα του υπουργείου Παιδείας απέναντι σε εκπαιδευτικούς, γονείς, νέους και νέες που υπερασπίζονται τα εργασιακά και μορφωτικά δικαιώματά τους. Βλέπουμε ξανά να διαπομπεύονται οι εκπαιδευτικοί από τα συστημικά ΜΜΕ, να απειλούνται με απόλυση, να παραπέμπονται στη Δικαιοσύνη για δήθεν πειθαρχικά παραπτώματα, ακόμα και να δέχονται αδικαιολόγητη βία από την αστυνομία και να συλλαμβάνονται όταν ασκούν το συνταγματικό κατοχυρωμένο δικαίωμα να απεργούν, να συναθροίζονται και να διαδηλώνουν ειρηνικά.
Συνεχίζουμε με πείσμα τους αγώνες μας και αντλούμε δύναμη και ελπίδα από τη μαζική συμμετοχή των εκπαιδευτικών στις συνδικαλιστικές διαδικασίες.
Η αλλαγή συσχετισμών στη ΔΟΕ είναι ελπιδοφόρα και σηματοδοτεί ότι οι αγώνες των τελευταίων χρόνων και η αντίσταση στην εκπαιδευτική πολιτική της κυβέρνησης θα συνεχιστεί με αμείωτη ένταση.
Αντλούμε επίσης δύναμη και ελπίδα από την κοινή δράση της εκπαιδευτικής κοινότητας (εκπαιδευτικοί, γονείς, νέοι και νέες) που συντονίζει τα βήματά της στην υπεράσπιση της δημόσιας εκπαίδευσης. Βλέπουμε γονείς συσπειρωμένους στους Συλλόγους τους να βρίσκονται μαζικά δίπλα στους δασκάλους των παιδιών τους, βλέπουμε τα γονεϊκά σωματεία να διεκδικούν από κοινού με εκπαιδευτικούς, έξω από τις Α/βάθμιες Διευθύνσεις Εκπαίδευσης, προσλήψεις εκπαιδευτικού προσωπικού, ανάκληση των συγχωνεύσεων/καταργήσεων των τμημάτων ένταξης, αξιοπρεπή στέγαση των παιδιών ‒ που σε πλήθος περιπτώσεων ανά την Ελλάδα βρίσκονται στοιβαγμένα σε ακατάλληλα και επικίνδυνα κτήρια.
Εμείς πάλι ως Σκασιαρχείο συνεχίζουμε τις δράσεις μας και τον Οκτώβριο…
• 4-6/10, το Συνεργατικό Δίκτυο Εκπαιδευτικών με την Παιδαγωγική Freinet στη Θεσσαλονίκη σε συνεργασία με την Παιδαγωγική Ομάδα «Το Σκασιαρχείο» συνδιοργανώνουν μια ανοιχτή και δωρεάν (όπως πάντα) τριήμερη επιμόρφωση στην παιδαγωγική Φρενέ.
• 12/10, ημέρα της απελευθέρωσης της Αθήνας τον Οκτώβρη του 1944, το Δίκτυο Φρενέ της Αθήνας οργανώνει ιστορικό-αντιφασιστικό περίπατο στους δρόμους της Καλλιθέας, για να τιμήσουμε τους αγώνες του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ και τη σύνδεσή τους με την ιστορία της παιδαγωγικής.
• 13/10, θα είμαστε στον κινηματογράφο «Γαλαξία» στην Ανοιχτή Εκδήλωση Παρουσίασης της Παιδικής & Νεανικής Ταινιοθήκης του Νεανικού Πλάνου (ο ιδρυτικός φορέας του πρώτου κινηματογραφικού φεστιβάλ για Παιδιά και Νέους στην Ελλάδα, του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ολυμπίας και της Camera Zizanio).
• 20/10, οργάνωση προβολής της ταινίας «Ο δάσκαλος που υποσχέθηκε τη θάλασσα» στον κινηματογράφο «Μικρόκοσμος», που θα συνοδεύεται από εισηγήσεις, συζήτηση και από την παρουσίαση των σπάνιων τετραδίων του Αντονι Μπενάγιες, πρώτη φορά στην Ελλάδα.
• 26-27/10, συμμετοχή του «Σκασιαρχείου» μαζί με το «Δίκτυο Συνεργατικών Σχολείων Χανίων με την Παιδαγωγική Φρενέ» στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων.
Καλή αντάμωση και καλή δύναμη!
Η Συντακτική Επιτροπή
Βογανάτσης Δαμιανός
Μπαλτάς Μπάμπης
Παπαδόπουλος Χάρης
Σπήτα Βίκυ
►Επικοινωνήστε μαζί μας και στείλτε μας τα κείμενά σας για δημοσίευση στο εξής μέιλ: [email protected]
