Το σύστημα «πάμε και όπου βγει» κυριαρχεί και στα οικονομικά του ελληνικού σιδηροδρόμου. Η κυβέρνηση αναγκάστηκε να ψηφίσει ειδική νομοθετική διάταξη για να «νομιμοποιήσει» την καταβολή της αποζημίωσης των 50 εκατομμυρίων ευρώ που εκκρεμούσε από το έτος 2022, προ του εγκλήματος των Τεμπών, βάσει της λεόντειας σύμβασης επιδότησης που είχε ψηφίσει εκείνη τη χρονιά η Βουλή με εισήγηση του τότε αρμόδιου υπουργού Κώστα Καραμανλή.
Η σύμβαση ανάμεσα στην κυβέρνηση Μητσοτάκη και την τότε ΤΡΑΙΝΟΣΕ (νυν Hellenic Train) υπεγράφη τον Απρίλιο του 2022 και συνοδεύτηκε από πανηγυρικές δηλώσεις του Κ. Καραμανλή, που μεταξύ άλλων έλεγε ότι:
● «Με το πρόγραμμα της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη και του υπουργείου μας, η Ελλάδα επιτέλους αποκτά σύγχρονες σιδηροδρομικές μεταφορές».
● «Θα γίνονται δρομολόγια σε όλη τη χώρα, στο σύνολο του δικτύου μας, ακόμα και στους θεωρούμενους ως μη εμπορικούς προορισμούς. Κι αυτό πλέον θα διασφαλίζεται πραγματικά, αφού για πρώτη φορά μπαίνουν ρήτρες και κυρώσεις». Επίσης, «η ΤΡΑΙΝΟΣΕ δεσμεύεται σε πολύ συγκεκριμένες επενδύσεις με στόχο τη βελτίωση τόσο των υποδομών όσο και των παρεχόμενων υπηρεσιών».
● «Ξαναβάζουμε το τρένο στις ράγες, το φέρνουμε στη θέση που του αξίζει», είπε τότε ο κ. Καραμανλής, υποσχόμενος και υλοποίηση «του μεγαλύτερου πακέτου σιδηροδρομικών έργων που έχει δημοπρατηθεί ποτέ! Ενα πακέτο έργων ύψους 5 δισ. ευρώ!».
Το τι ακολούθησε είναι δυστυχώς γνωστό. Το έγκλημα των Τεμπών συνέβαλε στο να καταβαραθρωθεί το κύρος του σιδηροδρόμου. Το πακέτο έργων των 5 δισ. ευρώ ξεχάστηκε, ενώ καρκινοβατούν ακόμη και τα έργα αποκατάστασης των ζημιών από τις πλημμύρες στη Θεσσαλία. Οι επενδύσεις σε νέο τροχαίο υλικό δεν προχώρησαν και τα δρομολόγια παραμένουν και σήμερα συρρικνωμένα. Οταν, μάλιστα, η κυβέρνηση βρέθηκε να κατηγορείται για τα Τέμπη, δεν δίστασε να ξεχάσει τα καλά λόγια για τους Ιταλούς επενδυτές και τη συνεργασία μαζί τους και με κάθε ευκαιρία φροντίζει να μετακυλίει σε εκείνους τις ευθύνες.
Σε αυτό το πλαίσιο, καθυστέρησε και η εφαρμογή της σύμβασης επιδότησης του 2022 που είχε κυρωθεί με τον νόμο 4953. Σε εκείνη τη σύμβαση αναφερόταν ότι «η ετήσια καταβαλλόμενη από το Ελληνικό Δημόσιο αποζημίωση έως του ποσού των 50 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ περιλαμβάνει την αποζημίωση της ΤΡΑΙΝΟΣΕ έως και 21 εκατ., τα τέλη χρήσης της υποδομής που αποδίδονται στον διαχειριστή (ΟΣΕ) έως 19 εκατ. και το αντίτιμο των μισθωμάτων του τροχαίου υλικού (ΓΑΙΑΟΣΕ) έως και 10 εκατ. ευρώ».
Η αποζημίωση για το 2022 εγκρίθηκε τελικά πριν από λίγες μέρες, στις 26/8/2024, με απόφαση του νυν υπουργού Υποδομών και Μεταφορών Χρήστου Σταϊκούρα. Τα χωρίς ΦΠΑ ποσά που αναφέρονται είναι 48,4 εκατομμύρια ευρώ στο σύνολο, εκ των οποίων 19,4 εκατομμύρια για τη Hellenic Train, 19 εκατομμύρια για τον ΟΣΕ και 10 εκατομμύρια στη ΓΑΙΑΟΣΕ ως διαχειρίστρια του τροχαίου υλικού.
Ομως, πριν από την απόφαση της έγκρισης, χρειάστηκε ειδική νομοθετική διάταξη στον νόμο 5131 (για το Υπερταμείο) που ψηφίστηκε πριν κλείσει η Βουλή για διακοπές στο τέλος Ιουλίου. Η διάταξη αναφέρει ότι οι δαπάνες για τα έτη 2022 και 2023 που απορρέουν από τη σύμβαση Υποχρέωσης Δημόσιας Υπηρεσίας (ΥΔΥ) μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και της Hellenic Train «είναι νόμιμες και κανονικές και εκκαθαρίζονται σε βάρος των πιστώσεων του τακτικού προϋπολογισμού, των οικονομικών ετών 2024 και 2025, του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, κατά παρέκκλιση των άρθρων 66 και 67 του ν. 4270/2014 (Α΄ 143), καθώς και των άρθρων 2 και 6 του π.δ. 80/2016 (Α΄ 145), περί ανάληψης υποχρεώσεων από τους διατάκτες».
Η εκ των προτέρων νομιμοποίηση δεν αφορά μόνο τις παρεκκλίσεις από μνημονιακούς νόμους, αλλά και την πρόβλεψη της ίδιας της σύμβασης ότι πριν γίνει η καταβολή της επιδότησης, προηγείται η συλλογή και συμφωνία όλων των πλευρών στα στοιχεία εκείνα που δημιουργούν το κόστος: στοιχεία ανά διαδρομή, δρομολόγια που δεν πραγματοποιήθηκαν με ευθύνη του παρόχου και δεν αντικαταστάθηκαν ή υποκαταστάθηκαν, κόστος κάθε δρομολογίου, τιμολόγιο του ΟΣΕ για τα τέλη πρόσβασης στο δίκτυο, τιμολόγιο της ΓΑΙΑΟΣΕ για τη μίσθωση του τροχαίου υλικού, αναλυτικά στοιχεία αριθμού επιβατών ανά δρομολόγιο, αριθμός καρτών απεριορίστων διαδρομών, πρόβλεψη για πορεία συνολικών εσόδων, άλλα έσοδα διαχωρισμένα ανά κατηγορία.
Σύμφωνα με πληροφορίες, τέτοια στοιχεία υποβλήθηκαν από τη Hellenic Train αλλά δεν υπήρχε τρόπος πλήρους διασταύρωσης από την πλευρά του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών. Οπότε τα κενά της νομιμότητας καλύφθηκαν όπως όπως με τη νομοθετική διάταξη…
