Προέρχεται από τον γκρίζο λύκο. Είναι ζώο αγέλης – χρειάζεται αφεντικό. Εξημερώθηκε περίπου 40.000 χρόνια πριν. Οχι σαν τη γάτα, που ξαφνικά αποφάσισε πως θα κάνει παρέα και με ανθρώπους και, εκτός από σοφό ζώο (και το καθαρότερο του ζωικού βασιλείου, του ανθρώπου συμπεριλαμβανομένου), είναι και κάπως παράταιρο για οικόσιτο: είναι και δεν είναι. Μπορεί και δεν μπορεί και μόνη της. Ενώ ο σκύλος είναι αλλιώς…
Εξελίχθηκε μαζί με τον άνθρωπο. Την ίδια περίοδο που ο άνθρωπος άρχισε να καλλιεργεί και να περιλαμβάνει στη διατροφή του δημητριακά και λαχανικά, κάποιοι σκύλοι που δεν φοβήθηκαν τον άνθρωπο και άλλαξαν και οι ίδιοι τη διατροφή τους, μην καταναλώνοντας μόνο σάρκες, αλλά και λαχανικά, εξημερώθηκαν. Εως ότου ήρθε το πλήρωμα του χρόνου και ο άνθρωπος επέστρεψε σε μία κατάσταση στην οποία δεν υπήρξε ποτέ ξανά στο παρελθόν, αλλά προφανώς την κουβαλούσε μέσα του (εξου και το «επέστρεψε»): έγινε σαρκοβόρο. Στο σώμα, στο μυαλό, στην ψυχή του. Τρέφεται με σάρκες, καταναλώνει σάρκες, βιάζει σάρκες. Δεν είναι σώματα ούτε υπάρξεις. Για το νέο αυτό είδος ανθρώπου, το homo sarcophagous, όλα είναι σάρκα προς κατανάλωση παντός είδους.
Πριν από λίγους μήνες, στην Αράχοβα, ένα μέλος αυτού του είδους (του homo sarcophagous) κακοποίησε μέχρι θανάτου τον Ολιβερ. Ενα σκυλί. Οι ντόπιοι και οι Αρχές, από αδυναμία, ανικανότητα, απροθυμία αλλά και από την επιθυμία να μην «κακοφημιστεί» ο τόπος και δεν ξανάρθουν οι τουρίστες, επέμεναν στο σενάριο πως ο Ολιβερ έπεσε θύμα αδέσποτων σκυλιών που του επιτέθηκαν. Ακόμα και ο ιδιοκτήτης του ήταν έτοιμος να το πιστέψει, ωστόσο τα σημάδια κακοποίησης στο σώμα του ζώου δεν μπορούσαν να είναι από άλλα σκυλιά, εκτός κι αν είχαν χαυλιόδοντες αντί για δόντια. Οχι, άνθρωπος το κακοποίησε. Τον ξέρουν. Οι ντόπιοι τον ξέρουν. Και τον κρύβουν. Γίνεται λόγος για μέλος του δημοτικού συμβουλίου. Ο εισαγγελέας θ’ αποφασίσει τελικά, αν η Δικαιοσύνη κάνει σωστά τη δουλειά της.
Αυτά τα γεγονότα, τις φήμες, τις αλήθειες, πήρε ο Ανέστης Αζάς, πήρε και τους Ορνιθες του Αριστοφάνη, πήρε και εξωφρενικά καλούς ηθοποιούς, πήρε και τον Κωνσταντίνο Μωραΐτη (καθηγητή στο Εθνικό και πολύ καλό γνώστη του σωματικού θεάτρου), πήρε και τη γνώμη τους στο σενάριο (το τελικό κείμενο συνυπογράφουν οι Γεράσιμος Μπέκας, Μιχάλης Πητίδης, Ανέστης Αζάς), πήρε και υπέροχους συνεργάτες και δημιούργησε το έργο «Τα σκυλιά» που είδαμε το προηγούμενο Σάββατο στην Πειραιώς 260, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου. Ξέρουμε πως η αρχική πρόταση προς τον σκηνοθέτη ήταν για άλλο έργο. Ευτυχώς που (για γελοίους λόγους βέβαια) αυτή άλλαξε και ο Ανέστης «αναγκάστηκε» να κάνει αντιπρόταση. Γιατί αλλιώς δεν θα βλέπαμε αν όχι την καλύτερη, σίγουρα μία από τις καλύτερες παραστάσεις στην Πειραιώς 260 φέτος.
Είναι δύσκολο και σπάνιο για έναν καλλιτέχνη (εν προκειμένω σκηνοθέτη) να ξεπερνάει συνεχώς τον εαυτό του. Ο Ανέστης Αζάς το κάνει. Μαζί με τον Πρόδρομο Τσινικόρη είχαν αφήσει το στίγμα τους ως επικεφαλής της Πειραματικής Σκηνής του Εθνικού, έως ότου ήρθε ο Λιγνάδης και έσπειρε μαύρο στα πάντα. Τελευταία απολαύσαμε τη «Δημοκρατία του Μπακλαβά» ξανά και ξανά, ωστόσο στα «Σκυλιά» έχει μεταβεί επίπεδο: αντί για τα πουλιά του Αριστοφάνη, έχουμε σκυλιά που αναζητούν την ουτοπία, δηλαδή τη Δικαιοσύνη και την Ομορφιά. Το χιούμορ παραμένει σε αριστοφανικό επίπεδο: σαρκαστικό, ειρωνικό, μαύρο. Δεν θα αρκούσαν ωστόσο οι διάλογοι (τόσο στην ανθρώπινη όσο και στην «κυνική» γλώσσα) αν δεν εκφράζονταν όπως εκφράστηκαν από το σώμα και τη φωνή και την ψυχή των ηθοποιών του. Ο Γιώργος Κατσής δίνει τον εαυτό του σε ερμηνεία υπεραξίας (θα λέγαμε «ζωής», αλλά από αυτόν τον ηθοποιό μάλλον θα βαρεθούμε να το λέμε). Ο Gary Salomon φέρει τη δική του μοναδικότητα, κάτι ανάμεσα σε βιτριολικό χιούμορ, πηγαίο ταλέντο και μουσικό επιστέγασμα επί σκηνής. Η Ελενα Μαυρίδου μάς έπεισε σε όσους ρόλους κι αν ερμήνευσε. Η Μαρία Πετεβή αναδείχθηκε στα μάτια μας περισσότερο από κάθε άλλη φορά έχει τύχει να τη δούμε στο θέατρο. Ο τουρκικής καταγωγής Τζεμ Ουζούμογλου (μεγάλος ηθοποιός της γειτονικής χώρας) μάς καθήλωσε. Οσο για τον Κωνσταντίνο Μωραΐτη που ανέλαβε και τη διδασκαλία της κινησιολογίας των ζώων αλλά πρωταγωνιστεί κιόλας, το μό νο που μπορούμε να πούμε είναι πως είμαστε (εμείς) πολύ περήφανοι γι’ αυτό που είδαμε στη σκηνή. Ισως από τους ωραιότερους θανάτους δε, υπαρξιακά ρεαλιστικός, που έχουμε δει από άνθρωπο μεταμορφωμένο σε ζώο (μόνο με το σώμα του). Η Διδώ Γκόγκου είναι στη σκηνογραφία, η Βασιλεία Ροζάνα στα κοστούμια, η Ελένη Χούμου στους φωτισμούς, ο Παναγιώτης Μανουηλίδης στον ήχο και τη μουσική. Οσοι συνετέλεσαν σε αυτό το δημιούργημα, κάναν πολύ καλή δουλειά. Επιτέλους, ένα έργο που σέβεται το θέατρο, τον θεσμό, τον θεατή και κυρίως, τον πάει παρακάτω.
Γιατί και ο homo sarco-phagous μπορεί να θεωρηθεί «εξέλιξη». Πόσο εξελιγμένο είναι ένα πλάσμα, όμως, που τα πάντα γύρω του τα «βλέπει» ως σάρκα; (Η απάντηση δίνεται εξωφρενικά δυνατά στην τελευταία σκηνή της παράστασης, που ελπίζουμε ν’ ανεβεί στο θέατρο από Φλεβάρη).
