Παρατείνεται μέχρι το τέλος του Αυγούστου το θρίλερ της ηλεκτρικής διασύνδεσης της Κύπρου με την Ελλάδα (μέσω Κρήτης), καθώς το «τελεσίγραφο» που είχαν θέσει ο ΑΔΜΗΕ, ως φορέας υλοποίησης του έργου, και η Κομισιόν, ως χρηματοδότης του (με 657 εκατ. ευρώ), για τελικές απαντήσεις της κυπριακής πλευράς μέχρι τον Δεκαπενταύγουστο έχει στην πράξη ακυρωθεί.
Το έργο, συνολικού κόστους άνω των 1,2 δισ. ευρώ και με χρονοδιάγραμμα υλοποίησης μέχρι το 2030, έχει κολλήσει στις ενστάσεις της κυπριακής ρυθμιστικής αρχής ενέργειας (ΡΑΕΚ) ως προς την οικονομική βιωσιμότητά του, για την εξασφάλιση της οποίας ο ΑΔΜΗΕ απαιτούσε να αρχίσει η επιβάρυνση των Κυπρίων καταναλωτών με περίπου 30 εκατ. ευρώ ετησίως από την 1.1.2025.
Η ΡΑΕΚ απαίτησε τεκμηρίωση βιωσιμότητας του έργου από τον ΑΔΜΗΕ, που με τη σειρά του πιέζεται από την κατασκευάστρια γαλλική Nexans η οποία απειλεί με αποχώρηση. Ελαβε τη σχετική μελέτη εδώ και δυο εβδομάδες και ενώ επρόκειτο μέχρι το τέλος της προηγούμενης εβδομάδας να απαντήσει, την περασμένη Παρασκευή έστειλε συμπληρωματικά ερωτήματα στον ΑΔΜΗΕ. Σε χθεσινή τηλεδιάσκεψη ΡΑΕΚ, ΑΔΜΗΕ, αρμόδιων στελεχών της Κομισιόν και άλλων εμπλεκομένων διαπιστώθηκε απλώς ότι είναι αδύνατο να τηρηθεί το «τελεσίγραφο» του Δεκαπενταύγουστου για τελικές αποφάσεις κάθε πλευράς.
Τα «νέα» τα πρόλαβε με δηλώσεις του στο κρατικό ραδιόφωνο ΡΙΚ ο Κύπριος υπουργός Ενέργειας, Γιώργος Παπαναστασίου, διαβεβαιώνοντας ότι η ΡΑΕΚ θα ανακοινώσει «εντός Αυγούστου» τις τελικές της αποφάσεις, δηλαδή αν θα συναινέσει στην έναρξη επιβολής τέλους υπέρ του υποβρύχιου καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης (Great Sea Interconnection) από 1.1.2025 ή θα επιμείνει στην άρνησή της. Αυτό θα εξαρτηθεί από τις απαντήσεις του ΑΔΜΗΕ στα πρόσθετα ερωτήματα.
Πάντως είναι ενδιαφέρον ότι ο Κύπριος υπουργός Ενέργειας δεν αποκλείει να εγκαταλειφθεί το έργο όπως έχει σχεδιαστεί αν καταδειχτεί ότι δεν είναι οικονομικά βιώσιμο και σε αυτή την περίπτωση η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να βρει άλλον φορέα υλοποίησης του έργου, τον τρίτο κατά σειρά, μια και είχε προηγηθεί το φιάσκο με τη υλοποίηση του έργου από την Euroasia Interconnector του Κύπριου επιχειρηματία Νάσου Κτωρίδη. Αυτό σημαίνει ότι η κυπριακή κυβέρνηση προεξοφλεί ότι η νέα Κομισιόν της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ακόμη κι αν το τωρινό σχέδιο καταλήξει σε αδιέξοδο, δεν θα αποσύρει τη χρηματοδότηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης της Κύπρου (τελευταίας στην Ε.Ε.) με την υπόλοιπη Ευρώπη.
Εξάλλου το υποβρύχιο ηλεκτρικό καλώδιο σύνδεσης Κύπρου – Ελλάδας έχει μια τριπλή γεωπολιτική διάσταση που δεν επιτρέπει τελεσίγραφα και βιαστικές αποφάσεις: πρώτον, είναι τμήμα της διασύνδεσης της Ευρώπης και με το Ισραήλ, με το οποίο η Ε.Ε., παρά τη γενοκτονία στη Γάζα, παραμένει… αθεράπευτα συνδεδεμένη.
Δεύτερον, η πόντιση του καλωδίου θα περάσει από περιοχές εντός ελληνικής υφαλοκρηπίδας που η Τουρκία με κάθε ευκαιρία αμφισβητεί, όπως έδειξε το περιστατικό με τα τουρκικά πολεμικά που παρεμπόδισαν τις βυθομετρικές έρευνες νότια της Κάσου στις 23 Ιουλίου. Το σκηνικό δεν αποκλείεται να επαναληφθεί αρχές Σεπτεμβρίου, στις νέες βυθομετρικές έρευνες ανατολικά της Καρπάθου, εντός της οριοθετημένης ΑΟΖ Ελλάδας – Αιγύπτου.
Τρίτον, η Τουρκία εξακολουθεί να διεκδικεί τον ρόλο της «εναλλακτικής» λύσης στην άρση της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου από την Ευρώπη, εξ ου και προσφάτως επανέφερε στο τραπέζι του φορέα όλων των ευρωπαϊκών «ΑΔΜΗΕ», τον ENTSO-E, την πρόταση ηλεκτρικής διασύνδεσης της κατεχόμενης Κύπρου με το τουρκικό δίκτυο μέσω υποβρυχίου καλωδίου που είναι μικρότερου μήκους, φτηνότερο και έχει και έμμεση αμερικανική στήριξη.
