Και ξαφνικά κατέρρευσαν τα συστήματα. Στον όμορφα διασυνδεδεμένο κόσμο μας, ένα τεχνικό πρόβλημα στη Microsoft προκάλεσε παράλυση των ηλεκτρονικών συστημάτων, δημιουργώντας προβλήματα σε δραστηριότητες και συναλλαγές σε μεγάλο μέρος του πλανήτη. Αεροπορικές πτήσεις ακυρώθηκαν. Τραπεζικά συστήματα κατέρρευσαν. Μεγάλα τηλεοπτικά κανάλια δεν μπορούσαν να μεταδώσουν το πρόγραμμά τους. Νοσοκομεία αναγκάστηκαν να περιορίσουν την παροχή περίθαλψης. Φαρμακεία δεν μπορούσαν να εξυπηρετήσουν τους πελάτες τους. Επιχειρήσεις δεν μπορούσαν να δεχτούν ή να πραγματοποιήσουν πληρωμές.
Ηταν, σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις, η χειρότερη μαζική κατάρρευση του συστήματος τουλάχιστον από το 2017, όταν δυο μεγάλης κλίμακας κυβερνοεπιθέσεις έθεσαν εκτός λειτουργίας πάνω από 300.000 υπολογιστές σε 150 χώρες που λειτουργούσαν με παλαιότερα λογισμικά των Windows, προκαλώντας εκτεταμένα προβλήματα σε μεταφορές, εταιρείες και δημόσιες υπηρεσίες, ανάμεσά τους το βρετανικό ΕΣΥ (ΝΗS).
Ευθύνη της Crowdstrike
Ομως, για το χθεσινό παγκόσμιο πατατράκ δεν έφταιγαν Ρώσοι, Κινέζοι ή άλλοι κακόβουλοι χάκερς, οι πρώτοι «συνήθεις ύποπτοι» σε τέτοιες περιπτώσεις. Το πρόβλημα βρισκόταν στο ίδιο το σύστημα. Η μεγάλη εταιρεία κυβερνοασφάλειας Crowdstrike, η οποία παράγει λογισμικό προστασίας από ιούς, πραγματοποίησε ενημέρωση λογισμικού που προκάλεσε τεράστια προβλήματα σε συσκευές Windows – προκαλώντας τη λεγόμενη «μπλε οθόνη του θανάτου» στους υπολογιστές. «Δεν πρόκειται για περιστατικό ασφαλείας ή κυβερνοεπίθεση. Το πρόβλημα εντοπίστηκε, απομονώθηκε και επιδιορθώνεται», έσπευσε να ενημερώσει με ανάρτησή του στο τουίτερ ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Τζορτζ Κουρτς. Ζήτησε «συγγνώμη» για την ταλαιπωρία αλλά, όπως επεσήμανε τόσο ο ίδιος όσο και άλλοι ειδικοί, θα περάσουν μερικές μέρες έως ότου τα συστήματα επανέλθουν στην πρότερη κατάσταση.
Ο αντίκτυπος ήταν παγκόσμιος. Μέχρι χθες το απόγευμα είχαν ακυρωθεί περισσότερες από 1.000 πτήσεις από άκρη σε άκρη του πλανήτη, από τις ΗΠΑ ώς την Αυστραλία, από την Τουρκία ώς την Ισπανία και την Ολλανδία και από την Ινδία ώς τον Καναδά. Μικρότερης κλίμακας προβλήματα με ουρές και καθυστερήσεις παρουσιάστηκαν και σε ελληνικά αεροδρόμια, ανάμεσά τους στο «Ελευθέριος Βενιζέλος».
Νοσοκομεία στη Βρετανία, στη Γερμανία, στην Ολλανδία και στο Ισραήλ αντιμετώπισαν προβλήματα στη λειτουργία τους και σε ορισμένες περιπτώσεις αναγκάστηκαν να αναβάλουν τα μη επείγοντα χειρουργεία.
Μεγάλα τηλεοπτικά κανάλια, όπως το βρετανικό Sky News και το αυστραλιανό ABC, δεν μπορούσαν να μεταδώσουν το πρόγραμμά τους. Οι μεγαλύτερες τράπεζες της Αυστραλίας ή της Νότιας Αφρικής τέθηκαν εκτός λειτουργίας. Πολλά καταστήματα, στη Βρετανία για παράδειγμα, καθώς δεν μπορούσαν να πραγματοποιήσουν συναλλαγές με κάρτες, κρέμασαν στις εισόδους τους την επιγραφή «Μόνο μετρητά».
Η χθεσινή κατάρρευση των συστημάτων προκάλεσε, όπως ήταν επόμενο, έντονο προβληματισμό στον κόσμο των ειδικών. «Ακόμα και οι μεγαλύτεροι γίγαντες της τεχνολογίας δεν είναι θωρακισμένοι απέναντι στα τεχνικά προβλήματα και η ανάγκη για ισχυρές εφεδρείες και σχέδια αποκατάστασης των βλαβών είναι περισσότερο επιτακτική από ποτέ άλλοτε», δήλωσε στην ιστοσελίδα της Guardian ο Μαρκ Λόιντ, στέλεχος της βρετανικής εταιρείας πληροφορικής Axians.
Εντύπωση προκαλεί πάντως το γεγονός ότι μέχρι χθες το απόγευμα που γραφόταν αυτό το κείμενο, καμία κυβέρνηση και κανένας πολιτικός παράγοντας από τις χώρες που επλήγησαν περισσότερο δεν είχε βγει να καταλογίσει ευθύνες στη Microsoft. Πόσο μάλλον, να αφήσει έστω μια νύξη για διεκδίκηση κάποιων αποζημιώσεων. Πράγμα που αποδεικνύει για μια ακόμα φορά το «άβατο» που ισχύει για τα μεγάλα μονοπώλια της τεχνολογίας και -φυσικά- όχι μόνο αυτά.
Την πληρώνουν οι πολίτες
Αντίθετα, δεν αποκλείεται να κληθούν οι πολίτες να πληρώσουν από την τσέπη τους για μια ζημιά που υπέστησαν από υπαιτιότητα τρίτων. «Ταξιδιώτες από την Βρετανία και χώρες της Ε.Ε., που οι πτήσεις τους καθυστέρησαν εξαιτίας της κατάρρευσης του συστήματος, ενδεχομένως να ανακαλύψουν ότι δεν μπορούν να διεκδικήσουν αποζημιώσεις από την αεροπορική τους εταιρεία επειδή το πρόβλημα ήταν εκτός της δικής της αρμοδιότητας», έγραφε χθες η οικονομική συντάκτρια της Guardian Χίλαρι Οσμπορν.
«Οι κανονισμοί της Ε.Ε., τους οποίους έχει αποδεχθεί και η Βρετανία», συνέχιζε, «ορίζουν ότι οι επιβάτες μπορούν να λάβουν αποζημίωση έως 520 λίρες αν η πτήση τους ακυρωθεί ή καθυστερήσει για πάνω από τρεις ώρες – όχι όμως αν τα αίτια οφείλονται σε “έκτακτες συνθήκες”». Ατομική ευθύνη παντού και πάντα.
