Hub, διαγωνισμός, ανάπλαση, διαγωνισμός. Αυτές είναι μερικές από τις λέξεις που αναφέρονται στην περιγραφή του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού Arxellence 3, ο οποίος σχετίζεται με την μαρτυρική Γυάρο και έχει ήδη προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις.
Το μέρος εξορίας και μαρτυρίου για αμέτρητους ανθρώπους έχει μια βαρύνουσα ιστορική σημασία και, όπως ήταν αναμενόμενο, δεν είναι λίγοι εκείνοι που δεν έχουν δει με καθόλου καλό μάτι την κίνηση αυτή και καταγγέλλουν προσπάθεια μετατροπής της Γυάρου σε μέρος επενδύσεων.
Τελευταία αντίδραση έρχεται από τους φοιτητές της Αρχιτεκτονικής του Πολυτεχνείου Κρήτης, οι οποίοι με ανακοίνωσή τους υπογραμμίζουν την ανάγκη ο ιστορικός χώρος να παραμείνει δημόσιος, ανοιχτός και προσιτός για όλους «μακριά από ιδιώτες και επιχειρήσεις που θα κερδοφορούν από την ισοπέδωση αυτών των ελάχιστων δημοσίων και ιστορικών χώρων αφαιρώντας τους το σημαντικό αρχιτεκτονικό και κοινωνικοπολιτικό πρόσημο, εξαλείφοντάς τους οριστικά. Δεν θέλουμε και δεν πρέπει να περάσουμε από την μνήμη στην λήθη».
«Ο διαγωνισμός επικαλείται την αναβίωση και αξιοποίηση της Γυάρου προς ένα ‘βιώσιμο’ μέλλον και τη δημιουργία ‘νέας ζωής’. Ωστόσο, πουθενά δεν αναφέρεται το πώς αυτός ο τόπος εγκαταλείφθηκε και κατέληξε να φθείρεται, ούτε τι ακριβώς σημαίνει αναβίωση του νησιού. Η δημιουργία ‘νέας ζωής’ που επικαλείται, δεν αναφέρεται πουθενά στην κοινωνικοπολιτική αξία και ιστορία του τόπου». Τονίζουν παράλληλα πως «…η Γυάρος φιλοξενεί ένα σημαντικό κομμάτι της ελληνικής και μεσογειακής χλωρίδας και πανίδας όπως και απειλούμενων ειδών προς εξαφάνιση, ο διαγωνισμός αυτός υποστηρίζεται από τον ΟΦΥΠΕΚΑ». Οι φοιτητές ζητούν να μην υπάρξει αδιαφορία για τυχόν επιπτώσεις από επικείμενη ιδιωτικοποίηση μιας και: «Η Γυάρος, στο πλαίσιο του ιδιωτικού αρχιτεκτονικού διαγωνισμού κινδυνεύει να καταλήξει ακόμη και τουριστικό προϊόν ιδιωτών ίσως πιο εναλλακτικού χαρακτήρα στα πλαίσια της ‘αειφορίας’ και της ‘βιώσιμης ανάπτυξης’, τσακίζοντας το οικοσύστημα αλλά και βυθίζοντας στη λήθη ή διαστρεβλώνοντας την ιστορική και πολιτική βαρύτητα του νησιού».
Κάνουν επίσης λόγο για παραμέληση του ιστορικού νησιού επί δεκαετίες καταθέτοντας τον προβληματισμό τους μήπως και υπάρχει σχέδιο να αποδυναμωθεί η ιστορική μνήμη. «Η Γυάρος – όπως και κάθε ιστορικός χώρος – πρέπει να παραμείνει δημόσιος, ανοιχτός, προσιτός για όλους διατηρώντας τον δημόσιο και ιστορικοπολιτικό της χαρακτήρα. Για κάθε τέτοιο τόπο απαιτείται ένα σαφές πλαίσιο και πρόγραμμα προστασίας και διατήρησης, μακριά από ιδιώτες και επιχειρήσεις… Δεν θέλουμε και δεν πρέπει να περάσουμε από την μνήμη στην λήθη. Θέλουμε τα γεωγραφικά αυτά σημεία (όπως οι Γυάρος, Μακρόνησος κλπ) να αναδειχθούν ως ορόσημα για την πολιτική ιστορία της αντίστασης, των λαϊκών αγώνων και κατακτήσεων… Απαιτούμε μόνο σεβασμό σε αυτούς που εξορίστηκαν, βασανίστηκαν και φυλακίστηκαν στον τόπο εκείνο».
Οργή ΣΦΕΑ: Παραδίδουν ιστορικό τόπο σε επιχειρηματικά συμφέροντα
Εντονότατη ήταν η αντίδραση του Συνδέσμου Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών πριν από μερικές ημέρες με τον ΣΦΕΑ να καταγγέλλει την κυβέρνηση ότι θέλει να παραδώσει τον ιστορικό χώρο μνήμης στα επιχειρηματικά συμφέροντα.
Σημειώνει, ακόμη, ότι ο διαγωνισμός για την αξιοποίηση της Γυάρου αποσιωπά «ότι αυτός ο μαρτυρικός, από τα ρωμαϊκά ακόμα χρόνια, τόπος παραδόθηκε επίτηδες στη φυσική φθορά, όπως και πολλοί αντίστοιχοι τόποι ιστορικής μνήμης, προκειμένου να βυθιστούν στη λήθη. Ούτε, βέβαια, ομολογούν ότι η θολή ‘νέα ζωή’ που υπόσχονται για το θανατονήσι, είναι η ‘χωρίς τα κόμπλεξ του παρελθόντος’ επανάχρησή του, δηλ. η τουριστική του εκμετάλλευση, η παράδοσή του σε ιδιωτικά, κερδοσκοπικά συμφέροντα. Η κυβέρνηση, άλλωστε, έχει εφαρμόσει την ίδια αγοραία ‘συνταγή’ στην Δημόσια Παιδεία και Υγεία, στη δημόσια περιουσία και σε οτιδήποτε αποτελεί κοινό αγαθό».
«Η Γυάρος και τα άλλα ξερονήσια-τόποι εξορίας όχι μόνο δεν πρέπει να αφεθούν στην τύχη τους, αλλά και μην παραδοθούν στις ‘πράσινες’ ορέξεις του εφοπλιστικού κεφαλαίου και σε εταιρίες που, προκειμένου να διαφημιστούν, δεν ορρωδούν προ ουδενός» σημειώνει ο ΣΦΕΑ και προσθέτει «η αφιλόξενη Γύαρος, πρέπει να αναδειχθεί σε επισκέψιμο τόπο ιστορικής μνήμης, όπως θεσπίστηκε το 2001, με τη διάσωση και αποκατάσταση των κτηρίων-φυλακών, που το 1947 έχτισαν οι τότε πολιτικοί κρατούμενοι και όπου υπεράσπισαν τις ιδέες και τους αγώνες τους εξόριστοι δεσμώτες της χούντας.».
