Παράγκες και παραμάγαζα

Πολλοί δεκαεξάχρονοι έχουν πάρει τις αποφάσεις τους. Σκέφτονται να εγκαταλείψουν τη χώρα με την πρώτη ευκαιρία. Από αυτούς που μένουν, οι περισσότεροι αναρωτιούνται: «Κι εμείς, γιατί είμαστε ακόμα εδώ;». Μια εύλογη απάντηση θα ήταν: «Για να ξαναμάθουμε την πολιτική». Ομως η ειλικρινής απάντηση θα ήταν: «Για να ξεμάθουμε την πολιτική».

Είμαστε εδώ από ανάγκη. Γιατί δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς τη διαλογική κίνηση του τροπισμού μας ανάμεσα στον demens και τον sapiens· γιατί ακολουθούμε τη μοίρα του ποδηλάτη που βαράει ορθοπεταλιά για να μην πέσει. Με την ελπίδα να ελευθερωθούν οι παραγκωνισμένες φυλές που ξέρουν από τα ασήμαντα να τεχνουργούν ευτυχίες· που ζυμώνουν τη λάσπη και φτιάχνουν αγαθά. Υπάρχουν τέτοιες «φυλές» στην Ελλάδα; Η απάντηση είναι «ναι». Απλώς δεν τις βλέπουν αυτοί που θέλουν να σωθούν στις παράγκες και στα παραμάγαζα.

Για να προσγειωθούμε λίγο, δεν είναι και το ιδεωδέστερο να λες ότι θέλεις να κάνεις τα πράγματα καλύτερα αλλά, τελικά, να τα κάνεις χειρότερα. Και επειδή ο διάβολος ή ο θεός βρίσκεται στη λεπτομέρεια, οι πολίτες ζουν με αυτή τη συνθήκη. Αν υπήρχε κάποιο σχέδιο για τη χώρα, θα έπρεπε να κινείται σε ράγες βούλησης για θεσμική, κοινωνική, οικονομική, πολιτισμική ανασυγκρότηση από πάνω μέχρι κάτω. Στα απαραίτητα ενός αφυπνιστικού μετασχηματισμού και η δέσμευση των δημοκρατικών πολιτικών δυνάμεων για διαφάνεια, λογοδοσία και κοινωνική δικαιοσύνη. Θα έπρεπε να είναι και η διερεύνηση μιας διακυβέρνησης που δεν θα ψευδολογεί, που δεν θα κομπάζει, που δεν θα παραβιάζει τον κοινό νου, που δεν θα αιφνιδιάζει, που δεν θα τορπιλίζει τον διάλογο. Που θα δίνει παράδειγμα και ρυθμό, ευκαιρίες στις καλές ιδέες και πρακτικές.

Το παραπάνω πλαίσιο δεν είναι παρά θεωρητική κατασκευή. Αν μη τι άλλο, προϋποθέτει επανεξέταση των ιδεολογικών αντιλήψεων για την κοινωνία, την ευημερούσα οικονομία, το περιβάλλον, τον πολιτισμό, την τέχνη, την καλλιέργεια, τον αλληλοσεβασμό κ.ά. Αλλά ακόμα κι αν μιλάμε για κατασκευή, ακόμα κι αν απουσιάζει σχέδιο για την «καλή κοινωνία», θα πρέπει διαρκώς να υπάρχουν κοινωνικές και πολιτικές απαντήσεις στα θέματα της συλλογικής ευημερίας, της ασφάλειας και της ποιότητας της καθημερινής ζωής, των προκλήσεων του σύγχρονου κόσμου.

Οι δυνάμεις που αντιστέκονται στην προβολή και την πραγμάτωση του οδικού χάρτη για μια καλύτερη χώρα, είναι -το δίχως άλλο- ανθεκτικές. Το παράδοξο είναι ότι μιλώντας για καλύτερη κοινωνία χρησιμοποιούν τα χειρότερα υλικά. Γι’ αυτό και δεν επωφελούνται. Γιατί το σχέδιο των προοδευτικών δυνάμεων για «να φύγει ο Μητσοτάκης» -ακόμα κι αν αυτό εξυφαίνεται και από στελέχη της Ν.Δ.- δεν είναι σχέδιο για να ισιώσει η χώρα. Εντέλει αυτό που κυρίως εισπράττουν οι πολίτες είναι η αυτοδιάλυση και η εξαέρωση των κεντροαριστερών πολιτικών δυνάμεων. Τα τελευταία χρόνια, τα στελέχη τους πρωτοστατούν στην απροσδιοριστία, την καχυποψία, το blame game και την περιδίνηση κακοποιητικών σχέσεων. Σίγουρα, επωφελούνται από τη διατήρηση μιας οργάνωσης ατελούς και αποκρουστικής… «με κορμό το…». Και το χειρότερο είναι ότι οι παραγκούχοι και παραμαγαζάτορες σερβίρουν στο κοινό τους ένα αδιαμφισβήτητο κοινωνικό δισκοπότηρο και μια οικονομικο-πολιτική ορθότητα από την οποία οι ίδιοι κρατούν αγεφύρωτες αποστάσεις.

Γιατί επανέρχομαι στο ίδιο πάντα θέμα; Επειδή νομίζω ότι η πρόσκαιρη(;) κυριαρχία του πολιτικού και οικονομικού ανθρωπότυπου των ιδιοτελών που νομίζουν ότι συνομιλούν με πιθήκους, που νομιμοποιούν την παραγκούπολη, δεν σημαίνει την εξάλειψη της παλιάς φυλής που μοχθεί και εργάζεται συλλογικά για την παραγωγή του πλούτου, της ανθρωπιάς, της αρετής και της εντιμότητας. Αυτή η παλιά φυλή -που δεν άλλαξε ούτε θα αλλάξει- είναι σήμερα παραγκωνισμένη και απελπισμένη. Είναι τραυματισμένη και τσουρουφλίζεται, ως μη όφειλε, στον βωμό της σωτηρίας των «σωτήρων».

Σίγουρα, δεν υπάρχει μαγικός τρόπος εξάλειψης των δεινών της κοινωνίας, αλλά υπάρχουν δυνατότητες άμβλυνσης των προβλημάτων και βελτίωσης της ευημερίας. Και αυτές δεν συζητιούνται.

Προφανώς, εδώ, υπερισχύουν τα πάθη των μονιστικών ψευδαισθήσεων. Υπερισχύουν οι πολιτικές παράγκες και τα παραμάγαζα, με τις ευλογίες ενός μιντιακού πέπλου που αναδεικνύει τα πάντα, που εξαγνίζει τα πάντα και προοικονομεί άλλοτε τα καλύτερα και άλλοτε τα χειρότερα. Στο μέτρο που μας ενδιαφέρει, η Ελλάδα, ως προς τούτο, ήταν και παραμένει μια μικρή πρωταθλήτρια. Και θα παραμείνει στον πρωταθλητισμό των τελευταίων, για όσο η εκπλήρωση της ευημερίας -ασχέτως κινήτρων, νοητικού ερμητισμού ή πολιτικής μυωπίας- παράγει βλάβες που αναπόφευκτα θα προκύπτουν από τις πολιτικές της παράγκας, των Ι.Χ. κομμάτων και των παραμάγαζων.

Υπάρχει ελπίδα στη συλλογική απελπισία; Επουλώνεται το τραύμα; Κάθε φορά που το ρωτάω, κάθε φορά μού έρχεται στον νου ο Χ. Μαρκούζε που έκλεινε τον «Μονοδιάστατο Ανθρωπο» με αυτό που είχε πει ο Β. Μπένγιαμιν: «Αν έχουμε ακόμη μια ελπίδα, τη χρωστάμε σε αυτούς που δεν έχουν απολύτως καμιά».