Λιθουανία: Ο πρόεδρος και η πρωθυπουργός στον δεύτερο γύρο

Ο πρόεδρος Γκιτάνας Ναουσέντα και η πρωθυπουργός του Ιγκρίντα Σιμονίτε θα αναμετρηθούν στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών στη Λιθουανία (26 Μαΐου) μετά την καταμέτρηση σχεδόν του συνόλου των ψηφοδελτίων χθες.

Ο πρώτος κέρδισε με 44% έναντι της αντιπάλου του, που συγκέντρωσε 20%, αλλά δεν κατάφερε να αποσπάσει το 50% που χρειάζεται για να εξασφαλίσει την επανεκλογή του στον πρώτο γύρο.

Ο Νάουσεντα επικέντρωσε την εκστρατεία του στις ανησυχίες για την ασφάλεια σε όλη τη Βαλτική εν μέσω του πολέμου της Ρωσίας με την Ουκρανία. 

Μιλώντας σε δημοσιογράφους μετά τη νίκη του δεσμεύτηκε να συνεχίσει να ασκεί πιέσεις στους δυτικούς συμμάχους της χώρας για αυξημένη στρατιωτική υποστήριξη προς το Κίεβο. «Ο Ζελένσκι τα είπε ήδη όλα. Δεν χρειάζονται τις δικές μας δηλώσεις καλής θέλησης, δεν είναι χρήσιμες σε μια μάχη – χρειάζονται αεράμυνα … Μέχρι να αποκτήσουν αεράμυνα, η Ουκρανία θα παραμείνει ευάλωτη», δήλωσε.

Σε ολόκληρη την περιοχή πολίτες ανησυχούν ότι οι Βαλτικές χώρες, που κάποτε κυβερνούνταν από τη Μόσχα αλλά τώρα είναι μέλη της στρατιωτικής συμμαχίας του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα μπορούσαν να γίνουν στόχοι ρωσικής επίθεσης στο μέλλον.

Σύμφωνα με δημοσκόπηση, λίγο περισσότεροι από τους μισούς Λιθουανούς πιστεύουν ότι μια ρωσική επίθεση είναι πιθανή ή πολύ πιθανή. Οι μυστικές υπηρεσίες της χώρας ανέφεραν τον Μάρτιο ότι η Ρωσία βρίσκεται σε καλό δρόμο για την ενίσχυση των στρατιωτικών δυνατοτήτων της κατά μήκος των συνόρων της με το ΝΑΤΟ. Ωστόσο, η Μόσχα έχει διαψεύσει ότι εξετάζει το ενδεχόμενο επίθεσης σε μέλος του ΝΑΤΟ.

Και οι δύο «μονομάχοι» υποστηρίζουν την αύξηση των αμυντικών δαπανών σε τουλάχιστον 3% του ΑΕΠ, από το 2,75% που προβλέπεται για φέτος. Ενώ συμφωνούν στην πολιτική για τη Ρωσία, διαφωνούν σε θέματα όπως το σύμφωνο συμβίωσης μεταξύ ατόμων του ιδίου φύλου, στο οποίο αντιτίθεται ο Ναουσέντα, ενώ αρνούνται να μιλήσουν ο ένας στον άλλον.

Ο πρόεδρος της Λιθουανίας έχει ημι-εκτελεστικό ρόλο, ο οποίος περιλαμβάνει την ηγεσία των ενόπλων δυνάμεων και την προεδρία του ανώτατου οργάνου πολιτικής άμυνας και εθνικής ασφάλειας, ενώ εκπροσωπεί τη χώρα στις συνόδους κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ.

Σε συνεννόηση με την κυβέρνηση, ο πρόεδρος καθορίζει την εξωτερική πολιτική και τα θέματα ασφαλείας, μπορεί να ασκήσει βέτο σε νόμους και έχει λόγο στο διορισμό βασικών αξιωματούχων, όπως οι δικαστές, ο επικεφαλής εισαγγελέας, ο αρχηγός της άμυνας και ο επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας.

Το 2019, η Σιμονίτε, πρώην υπουργός Οικονομικών, νίκησε οριακά τον Ναουσέντα στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών. Αλλά ο Ναουσέντα επικράτησε στον επαναληπτικό γύρο με ποσοστό 66% των ψήφων. Η πρωθυπουργός εμφανίστηκε τη νύχτα των εκλογών περιτριγυρισμένη από την ηγεσία των Σοσιαλδημοκρατών. «Νομίζω ότι θα μας είναι εύκολο να βρούμε κοινό έδαφος», δήλωσε σχετικά με την πιθανότητα νίκης των Σοσιαλδημοκρατών στις γενικές εκλογές.