Με τον καλλιτεχνικό διευθυντή του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος, σκηνοθέτη και ηθοποιό, συζητήσαμε για τα δύο χρόνια της μέχρι τώρα θητείας του, αλλά και για τις δράσεις και τα σχέδια που οραματίζεται να πραγματοποιήσει στον δεύτερο, μετά το Εθνικό μας Θέατρο, κορυφαίο θεατρικό οργανισμό της χώρας.
● Συμπληρώθηκαν δύο χρόνια από τότε που αναλάβατε καλλιτεχνικός διευθυντής στο ΚΘΒΕ. Ποιοι είναι οι σημαντικότεροι σταθμοί της μέχρι τώρα διαδρομής;
Εν αρχή ήταν το «θέατρο ξανά», και εν συνεχεία το «θέατρο μαζί». Με την έλευσή μου στο τιμόνι αυτού του μεγάλου καραβιού, το πρώτο μου μέλημα ήταν το θέατρο ξανά, γιατί βγαίναμε από την περίοδο της πανδημίας στην οποία ο κόσμος στερήθηκε οποιαδήποτε ζωντανή επαφή κοινωνικοποίησης, τέχνης και, βέβαια, θεάτρου. Ο στόχος την πρώτη χρονιά, με τις επιλογές μας, νομίζω επετεύχθη σε αρκετά μεγάλο βαθμό, κρίνοντας από τα νούμερα των εισιτηρίων, την προσέλευση του κόσμου και την οικονομική αποτύπωση. Κι αυτό ήρθε να επιβεβαιωθεί και στην επόμενη χρονιά.
Στη δεύτερη σεζόν, που φτάνει μέχρι και σήμερα, η ροή του κόσμου στις αίθουσες του ΚΘΒΕ συνεχίζει να είναι αθρόα.
Και για πρώτη φορά θα ήθελα να πω κάτι που αφορά την οικονομική αποτύπωση αυτής της διαδρομής, που έχει σημασία ως πραγματική απεικόνιση της προσέλευσης. Κλείσαμε τη χρονιά τον Δεκέμβρη του 2023 με 2.200.000 ευρώ από τις εισπράξεις, δηλαδή έσοδα του θεάτρου από την καλλιτεχνική παραγωγή.
Από έρευνα που έχω κάνει, αυτό έχει να συμβεί στο ΚΘΒΕ για περισσότερο από 12 χρόνια. Η προηγούμενη καλύτερη χρονιά ήταν το 2018 με 1.800.000 ευρώ έσοδα. Και έσοδα αυτής της τάξης έχουν να φανούν προ κρίσης, όπου η επιχορήγηση του θεάτρου ήταν 25% μεγαλύτερη από αυτή που είναι σήμερα.
● Πώς αντέδρασε το θεατρόφιλο κοινό της πόλης, αλλά και οι εργαζόμενοι του ΚΘΒΕ, στις επιλογές σας;
Ανακτήθηκε η σχέση του θεάτρου με τον κόσμο, με το κοινό της Θεσσαλονίκης, για την όποια αισθανόμαστε πραγματικά περήφανοι, εγώ και όλοι μου οι συνεργάτες. Είμαι περήφανος γιατί μέσα σε όλο αυτό τον δύσκολο αγώνα που κάνουμε για τη μεγαλύτερη δυνατή «εκμετάλλευση» –με την καλή έννοια– του ανθρώπινου δυναμικού του ΚΘΒΕ, ηθοποιών, τεχνικών, διοικητικών υπαλλήλων, όλοι προσπαθούν και αποδίδουν τα μέγιστα. Και γι’ αυτό και πετύχαμε όλα αυτά. Αγωνίζονται καθημερινά για να κάνουμε μια μεγάλη παραγωγή που λόγω του ιδρυτικού καταστατικού οφείλει να έχει έναν αριθμό εργαζομένων – δεν δουλεύουν μόνο για τη μισθοδοσία τους. Καταφέραμε να ξεπεράσουμε τον εαυτό μας σε όλα τα επίπεδα και να φτάσουμε σε αυτό το ισχυρό οικονομικό θετικό πρόσημο.
● Η καλλιτεχνική παραγωγή αυτά τα δύο χρόνια τι αποτύπωμα άφησε;
Αυτή η οικονομική επιτυχία συνδέεται άμεσα με την καλλιτεχνική παραγωγή του ΚΘΒΕ. Γίνεται μια προσπάθεια να φέρουμε αφενός πολλούς αξιόλογους και σημαντικούς συνεργάτες, αφετέρου να ανοίξουμε τη βεντάλια με τέτοιο τρόπο ώστε να εμπεριέχει όλα τα είδη των προτιμήσεων του κοινού. Η προσωπική μου πεποίθηση είναι ότι ένα κρατικό θέατρο οφείλει να απευθύνεται σε όλο τον κόσμο.
● Ποιες οι δράσεις του ΚΘΒΕ για αυτό που ονομάζουμε συμπεριληπτικότητα στην τέχνη;
Κάνουμε συνεχώς δράσεις από την πρώτη στιγμή που ανέλαβα, ξεκινώντας από τα θεατρικά μας εργαστήρια, που περιλαμβάνουν όλη την γκάμα των ηλικιών και ατόμων ΑμεΑ, με τη συμβολή και τη συνδρομή της Ελένης Δημοπούλου και των Εν δυνάμει. Σε όλες τις παραγωγές μας προσπαθούμε να υπάρχει καθολική πρόσβαση, με τη συνεργασία ειδικών δομών –τη Σχολή Τυφλών ή σχολές Ειδική Αγωγής–, ώστε να μπορούν να παρακολουθήσουν το θέατρο άτομα με προβλήματα ακοής ή όρασης. Δυστυχώς υπάρχει έλλειψη κονδυλίων, αλλά προσπαθούμε να κάνουμε συνεργασίες με φορείς που θα μπορούσαν να βοηθήσουν ώστε αυτό να γίνει πραγματικότητα.
Εδώ και πολύ καιρό κάνουμε και τις «πολύχρωμες Κυριακές», που εμπεριέχουν όλες τις διαφορετικότητες. Το ρεπερτόριό μας περιλαμβάνει έργα και παραστάσεις με μεγάλη συμπερίληψή. Στους «Ληστές» θα δείτε να παίζει η Λωξάνδρα Λούκας, η πρώτη ηθοποιός στην Ελλάδα με σύνδρομο Ντάουν. Γίνεται και μια προσπάθεια απορρόφησης ατόμων με αναπηρίες και από τη δραματική σχολή. Φέτος συζητάμε με τους Εν δυνάμει μήπως με κάποια εργαστήρια δημιουργήσουμε και μια ομάδα προετοιμασίας ατόμων με αναπηρία για τις εξετάσεις της δραματικής σχολής. Μπήκαμε και στο πιλοτικό πρόγραμμα της πολιτιστικής συνταγογράφησης για άτομα με ψυχικά θέματα, με υπεύθυνο τον Νίκο Στεφανή και με τη συνδρομή του υπουργείου.
Σε αυτό το κομμάτι είμαι προσωπικά πολύ ευαίσθητος διότι κάνω μια έρευνα για την οποία είχα επιχορηγηθεί από το ΥΠΠΟ πριν γίνω διευθυντής του ΚΘΒΕ, για το ψυχόδραμα και τη χρησιμότητά του στην ψυχοθεραπεία αλλά και στη δημιουργία θεατρικού αποτελέσματος. Την παρουσίασα και στο τελευταίο πανελλήνιο θεατρικό συνέδριο και έτυχε ενθουσιώδους πρόσληψης.
● Τι λέει η έρευνά σας;
Το θέατρο ξεκίνησε σε εκείνο το πολύ σημαντικό διάστημα των 50 χρόνων στον 5ο π.Χ. αιώνα στην αθηναϊκή δημοκρατία ως μια προσπάθεια κατανόησης του τι συνέβαινε σε εκείνη την ταχύτατα διανοητικά αλματώδη δράση των ανθρώπων εκείνης της περιόδου, που ο άνθρωπός-μυς παρέδωσε τη θέση του στον άνθρωπο-μυαλό και αυτό έγινε γνωμολογική γνώση μέσα από τον Αίαντα του Σοφοκλή. Είμαστε τυχεροί που σώζεται.
● Το «Βίρα τις άγκυρες» έρχεται στην Αθήνα. Γιατί διαλέξατε το συγκεκριμένο έργο;
Κατ’ αρχάς, γιατί πρόκειται για ένα υπέροχο κείμενο εξαιρετικά εύστοχο και δυνατό που, ως γνωστόν, υπογράφουν ο Θανάσης Παπαθανασίου και ο Μιχάλης Ρέππας, το πολυαγαπημένο αυτό συγγραφικό δίδυμο με τη λαμπρή διαδρομή στο σύγχρονο νεοελληνικό θέατρο, αλλά και γιατί, ταυτόχρονα, είναι ένα έργο διαχρονικό που αναφέρεται στην ιστορία του μουσικού θεάτρου, τη δαιδαλώδη διαδρομή του ανά τους αιώνες μέχρι την επανένταξή του στο ελληνικό πολιτιστικό γίγνεσθαι, στις αρχές του προηγούμενου αιώνα. Η απόφαση να παρουσιαστεί τον Απρίλιο στην Αθήνα, στο Θέατρο Παλλάς, προέκυψε από το γεγονός ότι η παράσταση σημείωσε μεγάλη επιτυχία στη Θεσσαλονίκη – την παρακολούθησαν περισσότεροι από 25.000 θεατές και απέσπασε διθυραμβικές κριτικές από κοινό και κριτικούς.
Πρόκειται για μια παράσταση που μας μεταφέρει στον λαμπερό κόσμο της Επιθεώρησης, με φόντο, ωστόσο, σημαντικά ιστορικά γεγονότα που διαδραματίζονταν εκείνη την εποχή, τη μάχη επιβίωσης που έδιναν οι ηθοποιοί όταν τα φώτα έσβηναν και έρχονταν αντιμέτωποι με τη σκληρή πραγματικότητα. Η επιθεώρηση, μετά από μια μακρά πορεία ανά τους αιώνες, επανακτά τη δύναμή της, τη σχέση της με τους θεατές όλων των ηλικιών.
● Μάθαμε για κάποιο σχέδιο που έχετε στα σκαριά για το δίκτυο ΛΙΜΑΝΙ που αναπτύχθηκε για το θέατρο. Τι ακριβώς είναι;
Το ΚΘΒΕ πάντα με προσανατολισμό την εξωστρέφεια του Οργανισμού επεξεργάζεται εδώ και καιρό σχέδιο για τη δημιουργία μιας διαπολιτισμικής γέφυρας που θα «ενώνει» σε πρώτη φάση τα λιμάνια όλης της χώρας, με προοπτική, ωστόσο, το σχέδιο να επεκταθεί και σε λιμάνια της Μεσογείου – και γιατί όχι και ακόμη μακρύτερα.
Επιθυμία μου είναι σταδιακά να μπορέσει αυτή η ιδέα να «ταξιδέψει» και σε λιμάνια του εξωτερικού –όπου αυτό καταστεί δυνατό– κοινωνώντας το ελληνικό ιδεώδες του θεάτρου και του πολιτισμού.
Στόχος μας είναι να δημιουργηθεί ένας υδάτινος δίαυλος πολιτισμού σε συνεργασία αρχικά με τα λιμάνια της χώρας: Πάτρας, Βόλου, Καβάλας, Αλεξανδρούπολης και άλλων, και κατ’ επέκταση σε συνέργεια και με τα αντίστοιχα Δημοτικά Θέατρα ώστε να προχωρήσουμε σε μια από κοινού συμπαραγωγή.
Ο αγώνας υλοποίησης της ιδέας εμπλουτίζεται αυτή την περίοδο με 2 πρωτότυπα νεοελληνικά κείμενα, τα έργα «Sara(h) Μια Κωμωδία» του Μάνου Λαμπράκη και «Σελέστ Νύχτες με τον Προυστ» των Κατερίνα Αγγελιδάκη & Ηρακλή Δ. Λογοθέτη, εμπνευσμένα από τον Μαρσέλ Προυστ, τον κορυφαίο συγγραφέα της γαλλικής λογοτεχνίας –που πέρσι συμπληρώθηκαν εκατό χρόνια από τον θάνατο του–, με τη συνεργασία της Ρούλας Πατεράκη, αυτής της σημαντικής μορφής του θεάτρου της χώρας. Είναι μια παραγωγή που βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε εξέλιξη σε συνεννόηση και με τη συνεργάτιδα της κυρίας Πατεράκη, Κατερίνα Μπερδέκα, ώστε να παρουσιαστούν τα κείμενα αυτά με τη συμμετοχή και του Κοσμά Φουντούκη. Αυτή θα είναι και η πρώτη μας προσπάθεια: μία παράσταση αυτών των κειμένων που θα λειτουργήσει ως συνδετικός κρίκος και θα «ενώσει» διαπολιτισμικά τα λιμάνια της χώρας. Το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα που θα προκύψει θα ενταχθεί στην υδάτινη γέφυρα για την οποία δουλεύουμε επισταμένως ώστε να προχωρήσει με επιτυχία.
Επίσης, μία άλλη σκέψη που εξετάζουμε και αναζητούμε τρόπο ώστε να πραγματοποιηθεί, είναι να μπορέσει το ΚΘΒΕ, στο πλαίσιο της πολιτιστικής του αποστολής, να περιοδεύσει με μία από τις θεατρικές του παραγωγές σε ακριτικές περιοχές της χώρας μας. Μια τέτοια αποστολή θα μπορούσε να υλοποιηθεί με την αρωγή του εμπορικού μας ναυτικού, εάν αυτό συνέδραμε να μας «φιλοξενήσει» επάνω σε ένα πλοίο ανοιχτού τύπου –παντόφλα– ώστε να γίνει κατορθωτή η πρόθεσή μας να παρουσιάσουμε παραστάσεις σε απομακρυσμένες περιοχές, εκεί όπου οι άνθρωποι «διψούν» για θέατρο αλλά δεν έχουν εύκολη πρόσβαση σε αυτό.
● Σκηνοθετείτε το έργο των Γιώργου Ανδρέου και Οδυσσέα Ιωάννου «Μαρίκα με είπανε – Μαρίκα με βγάλανε». Τι πρόκειται να δούμε;
Αλλη μια μεγάλη μουσικοθεατρική παραγωγή, η οποία, σε συμπαραγωγή με το ΔΗΠΕΘΕ Σερρών, έρχεται στη Μονή Λαζαριστών για να γεμίσει τα βράδια μας με ιστορίες, μουσικές και τραγούδια. Είναι ένα έργο-ύμνος για τις αρχετυπικές γυναικείες μορφές που επηρέασαν το ελληνικό λαϊκό και ρεμπέτικο τραγούδι του περασμένου αιώνα, το οποίο θα παρουσιαστεί σε πανελλήνια πρώτη. Ο άντρας, ως παρουσία, στη συγκεκριμένη παράσταση «λάμπει» διά της απουσίας του. Οι γυναίκες του Τραγουδιού μας, όμως, παρούσες και μυθικές, «φωτίζουν» το πάλκο και τα ιστορικά νυχτερινά κέντρα στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, ξετυλίγοντας το νήμα της ιστορίας μας μέσα από αφηγήσεις, τραγούδια ρεμπέτικα και λαϊκά ερμηνευμένα με μαεστρία και συναίσθημα από την Ελένη Τσαλιγοπούλου και την Κορίνα Λεγάκη, καθώς και από τις υπόλοιπες γυναίκες ηθοποιούς που ολοκληρώνουν την υπέροχη ομάδα των συντελεστών της παράστασης.
● Κύριε Πελτέκη, ποιο είναι το στοίχημα του ΚΘΒΕ για το φετινό καλοκαίρι;
Φέτος θα παρουσιάσουμε μια κωμωδία του Αριστοφάνη, σε μετάφραση και σκηνοθεσία του σπουδαίου Γιάννη Κακλέα, μια παράσταση με την οποία το ΚΘΒΕ συμμετέχει στο Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου 2024. Και φυσικά, θα πραγματοποιήσει καλοκαιρινή περιοδεία στην Ελλάδα, με τη συμμετοχή του Μάνου Βακούση (που τιμήθηκε με Βραβείο «Κάρολος Κουν»), της Αλεξάνδρας Παλαιολόγου, του μουσικού ντουέτου Χατζηφραγκέτα αλλά και με μια δυνατή ομάδα συντελεστών και ηθοποιών του ΚΘΒΕ. Η παράσταση κρύβει και μια συμμετοχή-έκπληξη, εκείνη της Μαρίας Ευθυμίου, της γνωστής ιστορικού-καθηγήτριας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Περισσότερα στοιχεία για το έργο και την τελική διανομή και τους συντελεστές θα ανακοινωθούν επίσημα από το Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου. Επίσης, φέτος το καλοκαίρι η παραγωγή «Μαρίκα με είπανε – Μαρίκα με βγάλανε» θα πραγματοποιήσει περιοδεία, στο πλαίσιο της οποίας προγραμματίζεται να παρουσιαστεί τον Σεπτέμβριο και στο Ηρώδειο, σε συνεργασία με το Ιδρυμα «Το Σπίτι του Ηθοποιού», και θα ήθελα να ευχαριστήσω προσωπικά την πρόεδρό του, κυρία Αννα Φόνσου.
♦ Tο «Βίρα τις άγκυρες» συνεχίζει το «ταξίδι» του στην Αθήνα, στο Θέατρο Παλλάς, στο πλαίσιο της ενίσχυσης της εξωστρέφειας του ΚΘΒΕ και της ενδυνάμωσης του «brand» του Οργανισμού, ώστε να δοθεί η ευκαιρία να το παρακολουθήσει και το κοινό της Αθήνας που έχει ακόμη τη γλυκιά ανάμνηση από την εξαιρετική παράσταση του Σ. Φασουλή στο Εθνικό Θέατρο το 1997 αλλά και να γίνει πιο «διεισδυτικό» το ΚΘΒΕ στην προσέλκυση νέων υποψηφίων χορηγών οι οποίοι αγαπούν και στηρίζουν τον χώρο του πολιτισμού.
