Ηγεσίες και σύγχρονος κοινωνικός ανταγωνισμός

«Ένα αφεντικό προκαλεί φόβο, ένας ηγέτης εμπιστοσύνη. Ένα αφεντικό κατηγορεί, ένας ηγέτης καλύπτει τα λάθη. Ένα αφεντικό τα ξέρει όλα, ένας ηγέτης κάνει ερωτήσεις. Ένα αφεντικό κάνει τη δουλειά αγγαρεία, ένας ηγέτης διασκέδαση. Ένα αφεντικό νοιάζεται για τον εαυτό του, ο ηγέτης για την ομάδα»
(Anthony Robbins)

87 και κάτι %! Ένας αριθμός που δεν πιάνουν πουθενά στις διάφορες αστικές δημοκρατίες, ούτε καν κάποιες υποθετικές συμπράξεις των δύο πρώτων υποψηφίων… Ποιος μπορεί να το ξεπεράσει αυτό το ποσοστό χωρίς να δώσει σημασία; Ούτε καν τα δυνατότερα και πιο φανατικά αντιρωσικά συνάμα μυαλά του δυτικού κόσμου… To γεγονός δεν ήταν η επανεκλογή του Βλαντίμιρ Πούτιν. Αυτό είχε επιλεχθεί χρόνια πριν από τα επιτελεία του ορατού και αόρατου ρωσικού κρατικού μηχανισμού (που μπορεί να ευδοκιμεί στη Μόσχα, μπορεί και στην Α. Πετρούπολη, και πάει λέγοντας) και τώρα απλά «έτρεξαν οι ημερομηνίες». Εξάλλου, ακόμα και οι τρεις συνυποψήφιοι του Πούτιν δεν λειτούργησαν ως πολιτικοί αντίπαλοι, αλλά ως ενισχυτές μίας κεντρικής γραμμής στην οποία είναι συστρατευμένες όλες οι κυρίαρχες πολιτικές δυνάμεις της ρωσικής κοινωνίας.
 
Και οι όποιες αντίθετες τέτοιες δυνάμεις (οψιμες αντικαθεστωτικές); Λένε συνέχεια οι δυτικοί προπαγανδιστές πως αυτές κυνηγιούνται. Μα, αλήθεια; Υπάρχουν όντως; Ας πούμε πως ναι. Τι απήχηση κοινωνική έχουν; Τι θέλουν επ΄ ακριβώς; Τι ρεαλιστικές πιθανότητες έχουν να δώσουν το δικό τους παλμό στη σύγχρονη Ρωσία; Γιατί είναι άλλο πράγμα να πιστεύω όντως σε μία φιλελεύθερη δυτικόστροφη Ρωσία και άλλο να εργάζομαι «ποικιλοτρόπως» για να περνάω στο εσωτερικό (ρωσικό) πεδίο τη γραμμή των κάθε διαλογής εξωτερικών αντιπάλων. Ειδικά σε εποχές «ρωσικής ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης στην Ουκρανία» (πολεμικού τύπου) που τείνουν να μετατραπούν πια σε εποχές ανοιχτού πολέμου Ρωσικής Ομοσπονδίας και συλλογικής Δύσης…

Όμως, πάντα την ισχυρότερη φωνή την έχουν τα γεγονότα και όχι οι εικασίες. Η συντριπτική πλειοψηφία των Ρώσων μίλησε. Από το τελικό αποτέλεσμα αποδείχθηκε πως είχε διαλέξει εδώ και καιρό τον εκλεκτό της, βλέποντας στο πρόσωπο του Βλαντίμιρ Πούτιν τον άνθρωπο που «αξίζει να του εμπιστευτεί το παρόν και το μέλλον της». Εδώ τελειώνει κάθε κουβέντα. Γιατί πρέπει όλοι να μάθουν να σέβονται τα εκλογικά αποτελέσματα, κυρίως εκείνα που δεν τους συμφέρουν.

Και πραγματικά διαβάζοντας τις «υστερικού τύπου» αιτιάσεις π.χ. του Βερολίνου για τις πρόσφατες ρωσικές προεδρικές εκλογές, αναρωτιέται κάποιος σοβαρός αναλυτής ή γνώστης: μα, θέλουν και τα λένε αυτά; Μα, δεν πρέπει να αλλάξουν αυτό το τροπάρι πριν χάσουν ακόμα και την όποια αξιοπιστία διατηρούν σε ενεστώτα χρόνο; Ας είναι. Στη Μόσχα, πάντως, φαίνεται πως ξέρουν, χαμογελάνε και επί της ουσίας δεν ασχολούνται. Έχουν στρέψει εδώ και καιρό το βλέμμα τους, την προσοχή τους και τις κινητικότητές τους προς την Ανατολή, και χαμένοι δεν έχουν βγει. Κάθε άλλο. Η Δύση είναι εκείνη που πλέον πρέπει να βρει άμεσα τα πατήματά της και μάλιστα με τέτοιο τρόπο που θα της επιτρέψει να σώσει τα προσχήματα και να διατηρήσει την αξιοπρέπειά της…

Το μεγάλο θέμα από τις ρωσικές εκλογές, όμως, να μου επιτρέψετε να πω πως είναι άλλο. Είναι το είδος της ηγεσίας που αποζητούν τα μέλη ενός κοινωνικού σώματος, με όρους αποτελεσματικής πλειοψηφίας. Τα εύπεπτα, τα χαζοχαρούμενα, τα επιτηδευμένα, τα ψευδοπλουραλιστικά, δεν τραβάνε στις μέρες μας. «Ελευθερία» που δεν παράγει έργο, που δεν εξασφαλίζει κοινωνική συνοχή, που δεν προστατεύει πραγματικές ανθρώπινες αξίες, που δεν πριμοδοτεί τη στράτευση σε κοινούς/συλλογικούς σκοπούς, που δεν εμπνέει, που δεν αποτρέπει κάθε διαλογής ηθικές εξαχρειώσεις και υλικές οπισθοχωρήσεις, δεν είναι παρά μία άνευρη φιλολογική έμπνευση χωρίς πραγματική δύναμη αναδημιουργίας και απτής προοδευτικής προοπτικής. Μία πολιτική φιοριτούρα προς αφελείς και ρομαντικούς, που ψάχνουν στις ωραίες λέξεις να βρουν τα άλλοθι των ενοχικών τους συνδρόμων.

Οι Ρώσοι βρήκαν στο πρόσωπο του Πούτιν αυτό που τους υπαγορεύει η βαθιά κοινωνική-λαϊκή ψυχή τους. Εμείς εδώ στην Ελλάδα πού βρισκόμαστε στο συγκεκριμένο τομέα; Μάλλον, στο πουθενά… Υποκατάστατα αναζητάμε. Δηλαδή; Δίνουμε άλλες διαστάσεις σε πρόσωπα μέχρι να αποδειχθεί πως δεν μπορούν το κάτι παραπάνω και τους πετάμε μετά σα στημένες λεμονόκουπες… Δεν είναι ντροπή να το παραδεχτούμε. Πορευόμαστε με αυτόματο πιλότο, ποντάροντας στην όποια (υπαρκτή) εξυπνάδα και στις φιλοδοξίες μας και ό,τι καλό γίνεται αποτελεί ατομική υπόθεση. Απλά, τυγχάνει κάποιες φορές να συνεργάζονται -για καθοριστικό χρονικό διάστημα…- ορισμένα δυνατά εγώ και έτσι πραγματώνονται «παπάδες» επί του πεδίου…

Πλέον, προχωράμε σιγά σιγά προς τα μισά του 2024. Και το μεγάλο, το κρίσιμο, το πιο ουσιαστικό (στη δική μου συνείδηση) ερώτημα είναι το εξής: πόση ηγεσία αντέχουμε και τι είδους; Ποιες τάσεις θα επικρατήσουν μέσα στην κοινωνία; Γιατί υπάρχουν αρκετοί, που εμφορούνται από συγκεκριμένες ιδέες, και θα σου τονίσουν την εναντίωσή τους στην έννοια της εξουσίας (δεν είναι μόνο αναρχικοί αυτοί…). Μπορεί, άραγε, αυτό να γίνει πρακτική εφαρμογή; Μπορούμε να επιστρατεύσουμε όλα τα χαρακτηριστικά της ανθρώπινης νόησης που απαιτούνται για κάτι τέτοιο; Αν αποδεχτούμε πως όχι, τι είδους ηγεσία θέλουμε; Πόσο και πώς θα την ελέγχουμε αποτελεσματικά; Τι μερίδιο θα μας αναλογεί στη λήψη των αποφάσεων; Γίνονται άραγε πραγματικές διαβουλεύσεις στο κοινωνικό πεδίο με βάση αυτά τα ζητούμενα ή όλα αυτά αποτελούν ατομικά ψαξίματα και μόνο; Μάλλον, το δεύτερο… Και ας υπάρχουν επί του πρακτέου διάφορες άτυπες ταξικές συσσωματώσεις… Και ας μαζεύονται κατά καιρούς διάφοροι περισπούδαστοι σε ανάλογα forum… Οτιδήποτε και αν πουν (ακόμα και το πιο έξυπνο, ακόμα και το πιο διορατικό), δυσκολεύονται μεταξύ τους να συμφωνήσουν. Ειδικά να δράσουν για καιρό συντονισμένα προς κάποια συγκεκριμένη κατεύθυνση που θα ωφελήσει τους πολλούς…

Αυτά είναι ζητήματα που αποτελούν την ουσία του κοινωνικού ανταγωνισμού, που μαίνεται αδυσώπητα κάθε στιγμή και σε κάθε σημείο της καθημερινότητάς μας. Και οι απαντήσεις σε αυτά τα ζητήματα υπάρχουν μόνο στην πραγματικότητα: στα μυαλά, στις ψυχές και τα θέλω των ανθρώπων. Παρατηρούμε, διαβάζουμε, σκεφτόμαστε, γνωρίζουμε και προχωράμε ως ενεργά υποκείμενα ενός συνόλου του οποίου η κάθε ατομικότητα είναι ένα κομμάτι και επηρεάζει τα δρώμενα (και όχι τα διάχυτα φαντασιακά μας) στο μερίδιο που της αναλογεί… Και κάποια στιγμή πρέπει όλοι μας, κι εγώ…, να προσαρμοζόμαστε στις πραγματικές συνθήκες και όχι να παρασυρόμαστε από το βολονταρισμό μας ή τις όποιες ιδεολογικές μας κοσμοθεάσεις. Αξίζει τον κόπο να λειτουργήσουμε έτσι, και θα το καταλάβουμε έγκαιρα…