Προσκυνώντας τη γλώσσα μας

Ο Γιώργος, μαθητής της πρώτης Γυμνασίου, ρώτησε τον κ. Μπαμπινιώτη, μέσω τηλεοπτικής εκπομπής της κ. Φλέσσα, εάν η λέξη «ευάριθμος» σημαίνει μικρός ή μεγάλος αριθμός, επειδή είχε ακούσει και τις δύο εκδοχές. Ο κ. Μπαμπινιώτης απάντησε ότι σημαίνει μικρός αριθμός, με το επιχείρημα ότι λίγους ανθρώπους, παραδείγματος χάριν, μπορείς εύκολα να τους μετρήσεις!

Επιλέγω να πιστεύω ότι ο Γιωργάκης εξακολουθεί να αμφιβάλλει γι’ αυτήν την εξήγηση και ελπίζω ότι θα θελήσει να το ερευνήσει ο ίδιος περισσότερο. Και προτείνω τα κάτωθι, όχι ως απάντηση στον μαθητή και στον καθηγητή, αλλ’ απλώς ως άποψη και πρόσκληση για σκέψη, από κάποιον που προσκυνά τη γλώσσα μας.

Η Ελληνική δεν έχει ταυτοσημίες. Κάθε λέξη της ομιλεί για κάτι διαφορετικό. «Ευάριθμος» δεν σημαίνει ευαρίθμητος. Αλλην έννοια μας δίνει το ευ+αριθμός και άλλην το ευ+αριθμώ.

Και πάλιν: «Ευαρίθμητος» δεν σημαίνει πάντοτε «ολιγάριθμος». Ας σκεφθούμε, για παράδειγμα, ένα σώμα στρατού από δέκα χιλιάδες άνδρες. Ισως είναι πολυάριθμο σε σχέση με τον χώρο κάποιου στρατώνος, ίσως είναι ολιγάριθμο σε σχέση με το σύνολο του στρατού κάποιας χώρας. Εάν πρέπει να αριθμήσουμε έναν προς έναν δέκα χιλιάδες άνδρες, έχουμε ένα δυσαρίθμητο σώμα στρατού. Εάν όμως έχουμε μιαν ευμεγέθη (αναλογικώς και πάλιν!) πεδιάδα, για να συνταχθούν δέκα παρατάξεις εκ χιλίων ανδρών εκάστη, τότε έχουμε μιαν ευαρίθμητη διάταξη και το μόνο που χρειαζόμαστε είναι ένας πολλαπλασιασμός.

Εάν τώρα αυτό το σώμα στρατού πρόκειται να συγκρουσθεί με ένα εχθρικό στράτευμα, το αν θεωρείται ευάριθμο ή όχι, εξαρτάται, κατ’ αρχήν, από τον αριθμό των αντιπάλων. Αλλά όχι μόνον, όχι πάντοτε: Ας υποθέσουμε ότι έχουμε μερικές δεκάδες χιλιάδες αποφασισμένους στρατιώτες, μαχόμενους υπέρ βωμών και εστιών, έναντι αναριθμήτου πλήθους απρόθυμων, ταλαιπωρημένων, καταναγκασμένων ανθρώπων. Εάν το ολιγάριθμο σχετικώς στράτευμα επικρατήσει στη μάχη, αποδεικνύεται ευάριθμο, ενώ το πλήθος των εχθρών, ανεπαρκές.

Ο αριθμός και η αρίθμηση, από μόνα τους, δεν σημαίνουν κάτι. Η ελληνική γλώσσα το γνωρίζει και το δηλώνει. Το ίδιο και όποιος τολμά να σκέπτεται με οδηγό τη γλώσσα και όχι τους ισχυρισμούς προγενέστερων «πηγών». Παλαιοί και νεότεροι γραμματικοί και λογοτέχνες μπορεί και να σφάλλουν. Δεν σφάλλει όμως το ΕΥ (Καλόν), που είναι η γλώσσα μας (Εύκολη; Δύσκολη; Εξαρτάται!).