Η πιο σύντομη Ιστορία του κόσμου (μας)

«Ο Ντέιβιντ Μπέικερ είναι Αυστραλός ιστορικός, ο οποίος πήρε τον πρώτο παγκοσμίως διδακτορικό τίτλο στη Μεγάλη Ιστορία, τομέα που ειδικεύεται στην παγκόσμια ιστορία, από τη δημιουργία του κόσμου μέχρι σήμερα, μελετώντας κοινά μοτίβα και τάσεις» (από το βιογραφικό του εκδότη).

Ωστόσο έχει πετύχει κάτι πολύ πιο μεγάλο. Κατόρθωσε να γράψει την Ιστορία 13,8 δισεκατομμυρίων ετών σε μόλις τριακόσιες σελίδες. Ξεκινώντας από τα πρώτα δευτερόλεπτα μετά τη Μεγάλη Εκρηξη, ή όπως λέει χαρακτηριστικά 10 εις τη μείον 43, φτάνει στη δική μας εποχή μέσω μιας σπειροειδούς ανέλιξης, κριτήριο της οποίας ήταν και είναι πάντα η «πολυπλοκότητα».

Οπως γράφει, «το παρελθόν μας μπορεί να χωριστεί σε τρεις φάσεις:

● Την Αβια Φάση: από 13,8 δισεκατομμύρια χρόνια έως 3,8 δισεκατομμύρια χρόνια πριν

● Την Εμβια Φάση: από 3,8 δισεκατομμύρια χρόνια έως 315.000 χρόνια πριν

● Την Πολιτισμική Φάση: από 315.000 χρόνια πριν έως σήμερα».

Μας εξηγεί ότι η τάση προς την αυξανόμενη πολυπλοκότητα δημιούργησε εμάς τους ανθρώπους και ό,τι βλέπουμε στο γνωστό μας Σύμπαν, ενώ και στον μικρό μας πλανήτη ο πολιτισμός γίνεται όλο και πιο σύνθετος, όλο και πιο πολύπλοκος. Ταυτόχρονα η διαιώνιση της ζωής από τους πρωτόγονους ανθρώπους στο σύγχρονο «διασυνδεμένο» άτομο εξαρτήθηκε σε κάθε της στάδιο από αυτό που ο Μπέικερ ονομάζει «συλλογική μάθηση» και δεν είναι άλλο από τη μετάδοση της γνώσης και της πείρας από τη μια γενιά στην άλλη. Παράλληλα ο συγγραφέας αναφέρει ότι υπάρχει και μια τέταρτη φάση, η Αγνωστη, «στην οποία η πολυπλοκότητα θα κάνει άλματα προς το μέλλον και θα αποτελέσει το έναυσμα για ένα νέο στάδιο συμπαντικής εξέλιξης και ιστορικής αλλαγής» […] «εκτός κι αν καταστραφεί εντελώς».

Ο Μπέικερ κάνει μνεία του Πρώτου Νόμου της Θερμοδυναμικής: τίποτα νέο δεν δημιουργείται και τίποτα παλιό δεν καταστρέφεται: η ύλη και η ενέργεια υπάρχουν και απλώς αλλάζουν μορφές. Αρα κατά μία έννοια είμαστε φτιαγμένοι από το υλικό των άστρων και η ηλικία μας είναι 13,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Ο Δεύτερος Νόμος της Θερμοδυναμικής είναι αυτός που μας διατήρησε και μας διατηρεί στη ζωή, καθώς στέλνει την ενέργεια από εκεί που υπάρχει περισσότερη προς τα εκεί που υπάρχει λιγότερη. Αυτές οι ενεργειακές ροές κατευθύνονται από τον ήλιο στα φυτά, από εκεί στα ζώα, τα οποία τρέφονται με τα πρώτα και στη συνέχεια στον άνθρωπο που τρώει και τα δύο.

Το βιβλίο απέχει πολύ από το να είναι γραμμένο σε μια επιστημονική ή επιστημονίζουσα γλώσσα, ενώ έχει και στιγμές λογοτεχνικών εξάρσεων. Για παράδειγμα: «Και μετά τον θάνατό σας τα άτομα που σας αποτελούν θα χωριστούν προς διαφορετικές κατευθύνσεις και θα αρχίσουν πάλι να εξελίσσονται μέσα στο Σύμπαν. Από μια άποψη είμαστε το Σύμπαν, ένα όλον και έχουμε τη -σύντομη- ευλογία να είμαστε και ένα κομμάτι του με αυτοσυνειδησία. Λες και το Σύμπαν κοιτούσε τον εαυτό του στον καθρέφτη». Στο ερώτημα εάν είμαστε μόνοι μας στο Σύμπαν, ο Μπέικερ μάς λέει ότι περίπου 300 εκατομμύρια πλανήτες στον Γαλαξία ενδέχεται να μπορούν να διατηρήσουν ζωή όπως και η Γη. Οσο για το μέλλον; Εκτιμά ότι μπορεί να εξελιχτούμε σε κάποιον Υπερπολιτισμό, κάτι που θα σημάνει τη «Μεγάλη Διάσωση»

● «Σύντομη ιστορία του κόσμου», David Baker, μετάφραση Γιώργος Μαραγκός, εκδόσεις Μεταίχμιο.