Στο προσκήνιο ξανά οι επαναπροωθήσεις μετά την γέννα εγκύου στα σύνορα της Πολωνίας

Η εφιαλτική εμπειρία μιας γυναίκας από την Ερυθραία, που αναγκάστηκε να γεννήσει μόνη την περασμένη εβδομάδα σε δασώδη περιοχή μεταξύ της Πολωνίας και της Λευκορωσίας έχει εγείρει ερωτήματα σχετικά με την στάση της νέας πολωνικής κυβέρνησης στη συνεχιζόμενη ανθρωπιστική κρίση στα σύνορα.

Τελικά της επετράπη η είσοδος στην Πολωνία και μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο με το νεογέννητο παιδί της. Το μωρό είχε κρυώσει πολύ, καθώς ήταν τυλιγμένο μόνο με ένα φούτερ. Σύμφωνα με ακτιβιστές που μίλησαν με την γυναίκα, ανέφερε πως εισήλθε στην Πολωνία αλλά στη συνέχεια επαναπροωθήθηκε στη Λευκορωσία από Πολωνούς φρουρούς, δύο φορές, παρά το γεγονός ότι ήταν σε προχωρημένη εγκυμοσύνη.

Η προηγούμενη, ενθικιστική κυβέρνηση του κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS) χρησιμοποίησε το μεταναστευτικό ζήτημα για να κερδίσει πόντους και ενθάρρυνε τις παραβιάσεις των δικαιωμάτων από τους φρουρούς κατά μήκος των συνόρων, με αναφορές για συχνές, βίαιες,  επαναπροωθήσεις προς τη Λευκορωσία.

Από τον Δεκέμβριο, η Πολωνία έχει νέα κυβέρνηση με επικεφαλής τον Ντόναλντ Τουσκ, η οποία υποσχέθηκε να αντιστρέψει τη δημοκρατική οπισθοδρόμηση και τις παραβιάσεις του κράτους δικαίου. Αλλά ακτιβιστές καταγγέλλουν πως ελάχιστα έχουν αλλάξει όσον αφορά τη μεταχείριση των προσφύγων και των μεταναστών.

«Οι άνθρωποι που συναντάμε στο δάσος μας λένε ακριβώς τις ίδιες ιστορίες που ακούγαμε και πριν. Οι περισσότεροι από αυτούς που συνάντησαν συνοριοφύλακες ή στρατιώτες στην πολωνική πλευρά των συνόρων βίωσαν απωθήσεις και βία”, δήλωσε η Aleksandra Chrzanowska, μέλος της Grupa Granica, μιας ομάδας ακτιβιστών και εργαζομένων για τα δικαιώματα που προσφέρουν βοήθεια σε άτομα, που προσπαθούν να διασχίσουν τα σύνορα.

«Συνήθως οι άνθρωποι που έρχονται στον φράχτη και ζητούν βοήθεια λέγοντας ότι έχουν ιατρικές παθήσεις ή ότι δεν έχουν φάει για μέρες, διώχνονται από τον στρατό, πολύ συχνά με τη βία», δήλωσε ο Bartek Rumieńczyk, μέλος της ομάδας επικοινωνίας της Grupa Granica.

Το καθεστώς του Λουκασένκο στη Λευκορωσία έχει ενθαρρύνει τη μεταναστευτική διαδρομή προς την Ευρώπη από το 2021, ως τρόπο άσκησης πίεσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και οι Λευκορώσοι συνοριοφύλακες συχνά ξυλοκοπούν τους ανθρώπους που επαναπροωθούνται από την Πολωνία, αφήνοντάς τους εγκλωβισμένους σε αφιλόξενα δάση σε μια γκρίζα ζώνη με βία και από τις δύο πλευρές.

Ο Τουσκ έχει επικρίνει επανειλημμένα τις επαναπροωθήσεις από τότε που έγινε πρωθυπουργός και έχει δηλώσει ότι είναι «απαράδεκτο» το γεγονός ότι άνθρωποι πέθαναν στο δάσος αφού πέρασαν στην Πολωνία. Ωστόσο, υποστηρίζει ότι η λύση δεν είναι να τερματιστούν οι επαναπροωθήσεις αλλά να ενισχυθούν περαιτέρω τα σύνορα για να διασφαλιστεί ότι κανείς δεν μπορεί να περάσει.

Οπως αναμενόταν, χρησιμοποίησε δεξιά ρητορική σχετικά με τους κινδύνους της μετανάστευσης. «Το πρώτο και σημαντικότερο καθήκον του πολωνικού κράτους όσον αφορά την κατάσταση στα σύνορα είναι να τα προστατεύσει, και από την παράνομη μετανάστευση. Πρόκειται για ζήτημα επιβίωσης του δυτικού μας πολιτισμού» είχε δηλώσει χαρακτηριστικά φέτος. Πρόσφατα ορκίστηκε να «προστατεύσει την Πολωνία» ενάντια σε ένα σχέδιο της Ε.Ε. για τη μετεγκατάσταση μεταναστών σε όλη την επικράτεια του μπλοκ από κράτη όπως η Ιταλία και η Ελλάδα.

Ο αναπληρωτής υπουργός Εσωτερικών, Μάτσεϊ Ντούστσικ, ισχυρίστηκε πως δεν ήταν δίκαιο να γίνεται λόγος για συνέχεια στην ίδια πολιτική των συνόρων από την νέα κυβέρνηση. «Το καθήκον μας είναι να συνδυάσουμε την ασφάλεια του κράτους μας με τον ανθρωπισμό», είπε.

Ωστόσο, ακτιβιστές επιμένουν πως οι επαναπροωθήσεις παραμένουν ο κανόνας σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει εποπτεία. Η Chrzanowska δήλωσε ότι τους τελευταίους μήνες, εάν οι ακτιβιστές έφταναν πρώτα σε ανθρώπους που είχαν εγκλωβιστεί στο δάσος και στη συνέχεια τους βοηθούσαν να υποβάλουν αίτηση ασύλου, οι αιτήσεις τους γενικά κατατίθεντο και εξετάζονταν. «Όμως όσοι εισήλθαν στην Πολωνία και συνάντησαν συνοριοφύλακες χωρίς μάρτυρες μας λένε ότι δεν είχαν καμία δυνατότητα να υποβάλουν αίτηση για άσυλο. Οι άνθρωποι αυτοί συχνά ισχυρίζονται ότι υπέστησαν σωματική βία από τους συνοριοφύλακες και στη συνέχεια απωθήθηκαν πίσω στη Λευκορωσία».

Την περασμένη εβδομάδα, η Chrzanowska συνάντησε έναν Αιθίοπα ο οποίος κατήγγειλε πως είχε συλληφθεί λίγες ημέρες νωρίτερα από την πολωνική αστυνομία και ότι «τον χτύπησαν σοβαρά στα πλευρά, στον ώμο και στο πρόσωπο» πριν τον οδηγήσουν στο γραφείο των συνοριοφυλάκων. Εκεί τον απείλησαν μέχρι που υπέγραψε δήλωση στην οποία έλεγε ότι δεν ήθελε να ζητήσει άσυλο στην Πολωνία. «Στη συνέχεια τον έσπρωξαν πίσω στη Λευκορωσία. Μετά από αυτό, ξυλοκοπήθηκε βάναυσα από Λευκορώσους», είπε.

Ορισμένοι στον κυβερνητικό συνασπισμό του Τουσκ έχουν αρχίσει να ανησυχούν για την έλλειψη δράσης σχετικά με την κατάσταση στα σύνορα. Ο βουλευτής Franek Sterczewski δήλωσε ότι αντί για τις επαναπροωθήσεις, οι αρχές θα πρέπει να εφαρμόσουν μια γρήγορη και διαφανή διαδικασία εξέτασης των αιτήσεων ασύλου. «Οι απωθήσεις είναι ένα σημάδι ότι δεν έχουμε τον έλεγχο και δεν θα ανακτήσουμε τον έλεγχο μέχρι να σταματήσουμε τις επαναπροωθήσεις», σχολίασε ο πολιτικός, που είχε συμμετάσχει στη βοήθεια ανθρώπων στη συνοριακή περιοχή το 2021.